Ezersísiu Harii Hamutuk hanesan afirmasaun kompromisu hametin seguransa iha rejiaun

DILI, 25 Agostu 2025 (TATOLI)-Xefe Estadu Maiór Forsa Armada Timor-Leste, José da Costa Soares “Trix”, hateten ezersísiu Harii Hamutuk hanesan afirmasaun no kompromisu forsa armada Timor-Leste nian hodi profisionaliza liután iha mundu ohin-loron, nune’e hametin seguransa iha rejiaun.
“Harii Hamutuk ne’e lá’os naran de’it, ezersísiu ne’e afirma ita-nia kompromisu no prontidaun profisionalismu no parseiru iha servisu seguransa no prosperidade ba Timor-Lsste no ba ita-nia rejiaun”, Trix hatete iha nia intervensaun iha ámbitu abertura ezersísiu harii hamutuk ba dala-13 tinan ne’e ne’ebé halo iha Sentru Instrusaun Komandante Nicolau Lobato Metinaru, segunda-ne’e.

Atividade ba tinan-ne’e envolve membru sira husi nasaun-lima mak hanesan Timor-Leste ninia membru hamutuk ema-na’in 117, Austrália na’in-95, Nova Zelándia militár na’in-haat, Estadus Unidus Amérika nain-ualu, no Japaun na’in-14.
Nia dehan, oportunidade ne’e di’ak ba F-FDTL atu aprende esperiénsia husi nasaun sira ne’ebé hola parte. Tanba objetivu mak prepara forsa ba misaun real, resposta ba dezastre, asisténsia umanitária ka operasaun seguransa nian liuhusi formasaun ne’ebé realistiku bazea ba padraun sira.
Brigadeiru Jenerál ne’e afirma objetivu prinsipál seluk mak prátika lian-inglés hodi aprende ambiente foun husi nasaun sira ne’ebé hola parte, tuir realidade Timor nian. Aprende enjeñaria; halo uma, dezeñu no seluk tan.
“Apresia ba kualidade projetu sira ne’ebé halo durante ezersísiu Harii Hamutuk hala’o iha Timor-Leste”, nia haktuir.
Rezultadu ne’ebé hatudu mak hadi’a fasilidade militár iha área Komponente Terrestre Baukau, Sentru Instrusaun Komandante Nicolau Lobato Metinaru no Komponente Naval.
Brigadeiru Jenerál José da Costa Trix agradese ba militár sira husi Estadus Unidus Amérika, Austrália, Nova Zelándia no Japaun inklui Timor -Leste ne’ebé hola parte, partisipa iha ezersísiu Harii Hamutuk tinan-ne’e.
Enkarregadu Negósiu Estadu Unidus Amérika, Bruce Begnell, hateten ezersísiu ida-ne’e fornese oportunidade ba ita-nia membru militár sira atu prátika abilidade esensiál sira, troka koñesimentu, no hadi’a liutan ita-nia interoperabilidade.
“Fó hanoin mai ita kona-ba saida maka ita bele atinje bainhira ita serbisu hamutuk, treinu hamutuk, no harii hamutuk. Lisaun hirak-ne’ebe aprende iha ezersísiu multilaterál ida-ne’e sei sai esensiál ba kualker resposta rejionál, tantu iha krize ka iha defeza ba ita-nia nasaun sira”, nia afirma.
Enkuantu, Enkarregadu Negósiu Embaixada Austrália iha Timor-Leste, Edward Wilson, konsidera ezersísiu harii Harii Hamutuk ida-ne’e importante tebes ba Austrália no Timor-Leste.
“Austrália kompromete sei kontinua apoia Timor-Leste iha área defeza, seguransa nian hodi dezenvolve di’ak-liu tan militár, nune’e bele halo servisu ne’ebé di’ak”, katak nia.
Embaixadora Nova-Zelándia ba Timor–Leste, Jane Tunnah, hateten relasaun TL ho Nova- Zelándia desde hahú to’o agora. “Liuhusi ezersísiu sira hanesan ne’e bele hametin liutan kooperasaun bilaterál. Nova- Zelándia durante ne’e fó ona formasaun, kapasitasaun iha área militár nian ba forsa defeza Timor-Leste no fó kursu lian-inglés ba F-FDTL no ami komprometidu katak sei kontinua apoia sira ne’e iha futuru”.
Reprezentante Embaixadór Japaun iha Timor-Leste, Yuki Sakai, husu ba militár sira ne’ebé partisipa iha ezersísiu Harii Hamutuk tinan-ne’e tenke partisipa ho di’ak, hodi hametin liután relasaun TL ho Japaun.
“Ita-boot sira haree foin daudaun Ro Forsa Japaun OHsumi mai Timor. Prezensa OHsumi nian manifesta no hametin liutan relasaun bilaterál ba futuru”, nia konklui.
Notísia relevante: Falur: Ezersísiu Harii Hamutuk reforsa kooperasaun militár rejionál
Jornalista : Natalino Costa
Editora : Rita Almeida

