DILI, 26 Agostu 2025 (TATOLI)—Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL) no Universidade Mackenzie iha São Paulo – Brazíl, realiza semináriu internasionál kona-ba Komunikasaun iha era dijitalizasaun durante loron-tolu, hahú loron 25 to’o 28 Agostu 2025.
Diretór Sentru Estudu Kultura no Arte (CECA, sigla portugés) iha Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), Vicente Paulino, hateten, komunikasaun inkluziva presiza partisipasaun ativa iha era dijitál.
“Prinsípiu komunikasaun la’ós de’it informa no eduka iha testu ida nia laran, maibé komunikasaun inkluziva ne’e presiza respeita. Signifika, la husik ema ida sai husi kontestu ne’e. Klaru katak sidadaun hotu iha obrigasaun atu partisipa ativamente iha konstrusaun komunikasaun iha era dijitál,” Diretór CECA hateten iha serimónia internasionál ho tema ‘dezafiu komunikasaun iha era dijitál’, iha UNTL, Tersa ne’e.
Tanba ne’e, nia konsidera serimónia internasionál ne’e nesesáriu no importante hodi mídia sira bele hato’o informasaun ho kredível ba públiku.
“Ami tenta atu evita informasaun nesesáriu ne’ebé publika iha rede sosiál ka iha mídia, ne’ebé iha tendénsia no dalaruma la fó informasaun di’ak liu kona-ba realidade rasik,” nia akresenta.
Notísia relevante : ASEAN AI Malaysia Summit: TL valoriza esforsu rejionál hodi promove IA responsavel no inkluziva
Iha sorin seluk, Dosente husi Universidade Mackenzie iha São Paulo, Rafael Fonseca dos Santos, hateten, ohin halo mós diskusaun inkluziva realidade iha Brazíl.
“Ami diskute hela komunikasaun inkluziva iha Brazíl, hanoin katak ami hasoru dezafiu hodi harii komunikasaun ne’ebé la esklui ema ida, ne’ebé la husik ema ida iha kotuk, no ami bolu ida-ne’e hanesan komunikasaun inkluziva,” nia katak.
Rafael Fonseca, dehan, Timor-Leste hanesan nasaun ne’ebé ki’ik tebes maibé iha lian oioin, enkuantu Brazíl hanesan nasaun ne’ebé jigante ida maibé ho lian ida de’it.
“Realidade timoroan nian maka realidade ida ho dezafiu linguístiku, dezafiu inkluzaun nian ne’ebé maka foka tebes ba aspetu linguístiku. Dezafiu inkluzaun nian iha kontestu brazileiru la’ós linguístiku loloos. Dezafiu komunikasaun inkluziva nian iha Brazíl mosu husi fatór sira seluk: fatór sosioekonómiku sira, fatór kognitivu sira, fatór edukasionál sira, fatór sira seluk, la’ós linguístiku loloos,” nia tenik.
Semináriu ne’e partisipa husi Auxiliadora Milena Maria Soares, ne’ebé estudante ida iha UNTL, iha perspetiva katak komunikasaun inkluziva hanesan ema hotu iha ne’e, timoroan sira, sei iha hela faze dezenvolvimentu, la’ós de’it iha parte infraestrutura, maibé mós iha parte pedagójiku.
Jornalista : Osória Marques
Editora : Julia Chatarina
