iklan

EKONOMIA, HEADLINE

Fórum Investimentu Turizmu: Timor-Leste halo apelu ba asaun konkreta iha setór turizmu 

Fórum Investimentu Turizmu: Timor-Leste halo apelu ba asaun konkreta iha setór turizmu 

Vise Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór ba Asuntu Ekonómiku no Ministru Turízmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, iha abertura Fórum Investimentu Turízmu Timor-Leste 2025 ba daruak, iha Sentru Konvensaun Dili. Foto TATOLI/António Daciparu

DILI, 25 Setembru 2025 (TATOLI) – Ministériu Koordenadór ba Asuntu Ekonómiku (MKAE), Ministériu Turizmu no Ambiente (MTA) no Banku Mundiál, liuhusi International Finance Corporation (IFC) no TradeInvest Timor-Leste halo abertura ba Fórum Investimentu Turizmu Timor-Leste 2025 ho tema “Tempu ba Asaun”.

Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, hateten fóum ne’ebé realiza iha Sentru Konvensaun Dili durante loron tolu, hahú 25 no termina iha 27 Setembru 2025, ida-ne’e reflete tantu determinasaun komu urjensia ne’ebé tenke atua hodi loke poténsia transformativu turizmu nian ba futuru nasaun nian.

Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenador ba Asuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, iha abertura Fórum Investimentu Turizmu Timor-Leste 2025 ba daruak, iha Sentru Konvensaun Dili. Foto TATOLI/António Daciparu

Nia dehan fórum ne’e hanesan eventu prinsipál ba emprezariu lokál sira no eventu ne’e la’ós serve de’it atu atrai investimentu, maibé mós atu troka ideia no koñesimentu ne’ebé bele ajuda muda futuru setór turizmu Timor-Leste nian.

Tuir nia, turizmu la’ós de’it pilár importante ida iha Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu Nasionál 2011-2030, maibé mós sai prioridade iha Governu dasiak nia programa, ne’ebé buka atu diversifika ekonomia Timor-Leste husi mina no gás.

“Ita mós rekoñese katak turizmu oferese oportunidade únika hodi kria kreximentu sustentavel, empodera komunidade lokál, kria empregu sustentavel ba joven sira, no prezerva patrimóniu kulturál ida ne’ebé hodi define ita-nia identidade”, Francisco Kalbuadi Lay, hateten iha Sentru Konvensaun Dili, ohin.

Forum ida-ne’e la’ós de’it atu halibur hamutuk, maibé ida-ne’e hanesan plataforma estratéjiku ida hodi konverte ideia sira ba parseria no aspirasaun sira ba investimentu.

Membru Governu sira iha abertura Fórum Investimentu Turizmu Timor-Leste 2025 ba daruak, iha Sentru Konvensaun Dili. Foto TATOLI/António Daciparu

Objetivu Governu Timor-Leste organiza fórum durante loron tolu ne’e atu halo diskusaun ba pontu importante lima mak – Haforsa kolaborasaun signifikativu entre Governu, setór privadu, no parseiru dezenvolvimentu sira hodi aselera kreximentu turizmu sustentavel; Atrai investimentu inovativu no emprendimentu negósiu sira ne’ebé sei hametin “ita-nia kompetividade iha merkadu turizmu mundiál.

Hatudu Timor-Leste nia patrimóniu turistíku úniku sira, husi tasi ibun sira ne’ebé seidauk estraga no fatin sira luku (diving) nian ho klase mundial to’o tradisaun kulturál ne’ebé vibrante no oportunidade ekoturizmu nian; pozisiona Timor-Leste nu’udar destinu turizmu ne’ebé konfiavel no sustentavel iha Sudeste Aziátiku no rejiaun Indo Pasífiku; no ikus identifika no rezolve dezafiu komún ne’ebé empreza turizmu lokál sira hasoru.

Membru Governu ne’e dehan tempu ba planeamentu no diskusaun liu ona, agora mak tempu ba asaun. Timor-Leste prontu atu kria ambiente ne’ebé fasilita investimentu liuhusi hadi’a infrastrutura, rasionaliza regulamentu sira, harii parseria públiku-privada ne’ebé metin.

“Maibe Governu labele halo ida-ne’e mesak. Ita boot sira-nia ideia, matenek, no rekursu sira esensiál atu halo vizaun Estadu nian sai realidade. Ha’u enkoraja ita-boot sira idaidak atu partisipa ho ativa iha sesaun sira, forma parseria sira ne’ebé brani, no foti pasu konkretu sira hodi harii indústria turizmu ida ne’ebé buras no fó benefísiu ba Timor-oan hotu. Hamutuk ita bele halo turizmu sai motór loloos ba dezenvolvimentu inkluzivu no sustentavel”, dehan.

Reprezentante Banku Mundiál iha Timor-Leste, David Freedman, hateten IFC nu’udar membru Banku Mundiál no sai parseiru Governu Timor-Leste, ne’ebé envolve iha fórum ne’e atu kria espasu no halibur entidade hotu ne’ebé relevante ba investimentu turizmu nian hodi troka ideia, esperiénsia motiva investór sira no rona saida mak tenke halo hodi aselera prosesu dezenvolvimentu turizmu.

Reprezentante Banku Mundiál iha Timor-Leste, David Freedman. Foto TATOLI/António Daciparu

Nia dehan kona-ba dezenvolvimentu turizmu, parte Banku Mundiál daudaun laiha projetu turizmu, maibé iha investimentu balu ne’ebé bele kontribui ba dezenvolvimentu turizmu, hanesan kona-ba konetividade estrada, ambiente negósiu, dezenvolvimentu setór finanseiru no seluk tan.

Tuir nia, dezenvolvimentu turizmu ne’ebé Governu presiza halo investimentu urjente mak Governu hahú ho planu estatéjiku no vizaun ne’ebé aliña ho vialidade, no haree oinsá atu atinje ida-ne’e liuhusi planu konkretu investimentu husi setór públiku, nomós husi setór privadu.

“Prinsípiu ida ami sempre promove no relata mak tenke iha kooperasaun ne’ebé di’ak entre setór privadu no setór públiku, tanba investimentu maioria sei mai husi setór privadu, maibé ita presiza ambiente ne’ebé kria kondisaun ba sira”, subliña.

Iha eventu Fórum Invetimentu Turizmu Timor-Leste 2025 iha loron dahuluk nu’udar sesaun plenária ho aprezentasaun sobre informasaun turizmu nian no masterclass oferese ba setór privadu sira hasa’e sira-nia koñesimentu iha negósiu nian.

Loron sira tuirmai, Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, sei halo meza redonda ho setór privadu sira hodi rona saida mak dezafiu loloos hodi dezenvolve setór turizmu hodi bele alista ba asaun konkreta ne’ebé husi Governu ka parseiru bele foti hodi aselera dezenvolvimentu setór turizmu iha Timor-Leste.

Notísia relevante: Ohin, Governu realiza Fórum Investimentu Turizmu daruak iha CCD

Jornalista: Arminda Fonseca

Editora: Maria Auxiliadora

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!