Governu-Embaixada Japaun inaugura solár panél iha INFPM-Manatutu-Ainaru

DILI, 23 Outubru 2025 (TATOLI)—Ministériu Saúde (MS) liuhusi Institutu Nasionál Farmásia Produtu no Médiku (INFPM), Ministériu Obra Públika (MOP), Programa Nasaun Unida (PNUD) iha Timor-Leste hamutuk ho Embaixada Japaun inaugura sistema solár panél ne’ebé instala iha INFPM, postu saúde rua (2) iha Hatu-Conan, Munisípiu Manatutu no Bobe Munisípiu Ainaru.
Diretóra Ezekutivu Institutu Nasionál Farmásia Produtu no Médiku (INFPM), Paulina Mendonça hateten, projetu hirak ne’e apoiu husi Governu Japaun no implementa husi PNUD no ida-ne’e pasu importante ida-ne’ebé apoiu husi Japaun ba setór saúde Timor-Leste nian.
“Ida-ne’e reprezenta investimentu boot ida efesisénsia enerjétika ho sustentabilidade, ambientál, projetu ne’e inklui instalasaun sistema hebridus solár foun (311,52 kWp) kombina ho sistema armazenamentu, enerjia bateria 1.152 kWh. Ida-ne’e mós envolve reabilitasaun ba ami-nia sala tékniku,” Paulina Mendonça hateten ba jornalista sira iha edifisiu INFPM Kampug Alor, Dili, kinta ne’e.
Nia dehan, programa modernizasaun ba sistema enerjia importante tebes atu garante INFPM nia ekipamentu sira labele avaria hodi kuidadu ai-moruk sira.
“Agora fornese enerjia eletrisidade ne’ebé mak moos estavel no renovavel ne’ebé mak bele sustenta ekipamentu esensiál hotu-hotu,” nia dehan.
Ho sistema solár ne’e, INFPM sei prezeva ai-moruk ho vasina ho seguru iha kalan no loron hodi kontrola nia-temperatura durante oras 24.
“Ida-ne’e mós garante katak ai-moruk kritiku sira-ne’ebé hetan protesaun katak bainhira enerjia mate la intorompe ona nian operasaun sira,” nia hateten.
Iha fatin hanesan, Reprezentante PNUD iha Timor-Leste, Adeline Carrier, hateten PNUD iha kolaborasaun hamutuk ho MS, MOP realiza inaugurasaun ba sistema solár painél ne’ebé instala iha INFPM iha Dili, no Postu Saúde rua (2) iha Manatutu no Ainaru.
“Implementasaun liuhusi ámbitu Projetu Transformasaun Verde Pasífiku (PGT), inisiativa ida-husi PNUD, Governu Timor-Leste, no Governu Japaun nian, ne’ebé ho nia objetivu atu hametin reziliénsia klimátika no hadi’a asesu ba enerjia ne’ebé moos no konfiável iha instalasaun saúde sira iha Timor-Leste laran tomak,” Adeline Carrier dehan.
Nia subliña, instalasaun hirak ne’e marka pasu importante ida hodi asegura prestasaun servisu kuidadu saúde esensiál sira ne’ebé la interompe armazenamentu vasina no ai-moruk sira iha periodu regulár loron no kalan.
Embaixadór Japaun iha Iha Timor-Leste, Kimura Tetsuya, hateten Governu Japaun sente kontente tebes no hakarak servisu hamutuk nafatin ho Timor-Leste hodi dezenvolve setór saúde.
“Ha’u hakarak agradese ba ita-boot sira hotu ne’ebé kontribui ba instalasaun ne’ebé susesu, ida-ne’e signifikativamente sei ajuda funsionamentu verde no sustentável ba sistema saúde sira iha Timor-Leste,” Kimura Tetsuya hateten.
Nia afirma, hahú husi 2002 to’o ohin loron, Japaun implementa ona Projetu Transformasaun Verde Pasífiku iha Timor-Leste, servisu hamutuk ho PNUD nu’udar parseiru implementadór.
“Ho kontribuisaun finanseira millaun $5.78 husi povu Japaun, ami-sente orgullu hodi apoia Timor-Leste nia esforsu ba klimatiku sustentável. Notavelmente, projetu ida-ne’e fornese ona iluminasaun enerjia solár ba uma-kain 1.000 ne’ebé laiha ligasaun ba rede elétrika nasionál no fornese fogaun-rai 1,000 ne’ebé amigavel ba ambiente. Projetu ne’e mós apoia laboratóriu TIC 15 ne’ebé uza enerjia solár iha eskola sekundária no vokasionál sira no seluk tan,” nia dehan.
Jornalista : Felicidade Ximimenes
Editór : Cancio Ximenes

