DILI, 24 Outubru 2025 (TATOLI) – Ministériu Petróleo no Rekusru Minerál (MPRM) aprezenta proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2026 ho montante hamutuk $128,520, 893 ba Parlamentu Nasionál.
“Ba 2026, Ministéiru Petróleo ho ninia tutela Timor Gap, ANM [Autoridade Nasionál Minerál], Murak Rai Timor-Leste hetan alokasaun orsamentu $128,520, 893”, Ministru Petróleu no Rekursu Minerál, Francisco Monteiro, hato’o iha audiénsia públika iha Parlamentu, ohin.
Orsamentu ne’e aloka ba saláriu no vensimentu $3,276,944, bens no serbisu $74,368,949, transferénsia públika millaun $50,800, no kapitál dezenvolvimentu rihun $75.
Governante ne’e rekoñese katak ministéiru husu orsamentu boot tanba iha nesesidade barak tebes iha setór ne’e, liuliu momentu agora krusiál tebes atu iha tempu médiu no longu prazu bele hatama filafali osan ba Estadu hodi ajuda dezenvolvimentu ekonómiku iha país.
“Entaun, iha setór ne’e ami identifika pontesiál hotu, hatudu hela katak iha períodu agora ba to’o tinan ualu no 10, projetu saida mak ita bele hetan hanesan kampu Greater Sunrise, Bayu Undan ne’ebé iha hela rezerva bele prodús iha futuru, Chudit, Jahal-Kuda Tasi, totál billaun $59 atu halo iha tinan 30 nia laran”, dehan.
Tuir livru OJE 2026, MPRN iha programa prioridade lima mak Funsionamentu no Dezenvolvimentu Instuisionál ho nia subprograma haat no atividade 16.
Programa Dezenvolvimentu Kampu Gás iha Greater Sunrise no Asegura Gazodutu mai Timor-Leste ho subprograma ida, negosiasaun no dezenvolve estudu no inisiativa relevante hodi asegura gazodutu no kampu sira seluk mai país, no ninia atividade tolu.
Programa Dezenvolve Polítika no Prátika Di’ak iha Indústria hodi Asegura Partisipasaun Másima Timor-Leste iha Atividade Setór ho subprograma tolu hanesan dezenvolvimentu polítika lejislasaun no regulamentu setór, apoiu fortifikasaun instituisaun tutela, implementasaun inisiativa transparénsia indústria estrativa, ho nia atividade sia.
Programa Implementasaun Projetu Tasi-Mane iha Kosta Súl País ho subprograma rua, dezenvolve infraestrutura sira apoiu Projetu Tasi-Mane, dezenvolvimentu integradu instalasaun prosesamentu petróleu no gás naturál, ho nia atividade lima.
Programa Esplora, Investiga no Dezenvolve Rekursu Petrolífeiru, Minerál no Jeolójiku iha Territóriu ho subprograma tolu, esplorasaun no dezenvolvimentu poténsia bloku esplorasaun petrolífera iha onshore no offshore Timor-Leste, esplorasaun no dezenvolvimentu poténsia bloku esplorasaun mineira iha territóriu nasionál, promove no fortalese estudu tékniku no sientífiku poténsia rekursu no risku jeolójiku, ho nia atividade neen.
Aleinde ne’e, governante ne’e mós relata ezekusaun OJE 2025 husi MPRM ne’ebé atinje 85% husi montante inisiál millaun $47,239,
Iha apresiasaun proposta OJE ne’e, deputadu sira husi bankada Governu apresia serbisu sira ne’ebé ministériu hala’o ona, kontinua apoiu planu no orsamentu ba tinan oin hodi bele konkretiza planu ne’ebé iha setór ne’e. Parte opozisaun husi bankada FRETILIN mós destaka apoiu lori Greater Sunrise mai Timor-Leste, maibé presiza konsensu no unidade parte hotu. Enkuantu, parte PLP kontinua dúvida kona-ba laiha serteza kadoras mina atu dada mai país.
Notísia relevante: MPRM husu adisionál millaun $100-resin ne’ebé prioriza setór petróleu no minerál
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora




