DILI, 04 Novembru 2025 (TATOLI)-Xefe bankada Partidu Kongresu Nasionál Rekonstrusaun Timorense (CNRT, sigla portugés), Patrocínio dos Reis Fernandes, husu ba Governu atu aselera prosesu auditoria ba kazu Ró Haksolok ne’ebé mosu irregularidade barak.
“Governu iha kompeténsia auditoria. Governu sei haree hela posibilidade karik atu hala’o. Ha’u hatene katak Governu agora halo hela auditoria ba buat lubun, la hatene karik integra mós ida-ne’e, mais ein prinsípiu buat ida auditoria ne’e parte ida husi governasaun di’ak nian”, Patrocínio hateten iha Parlamentu, ohin.
Tuir nia, auditoria ne’e importante hodi asegura transparénsia no boa governasaun. “Presiza halo duni iha Estadu direitu demokrátiku, tenke atua tuir lei mak parte ida auditoria tenke halo hodi hatene prosesu, labele husik de’it polítiku sira instrumentaliza, ida-ne’e hanesan espasu polítiku hodi alega malu”, dehan.
Hodi salienta katak prosesu ne’e atu buka hatene faktu, ninia verasidade, hodi hele fó informasaun ba públiku ho loloos.
Antes ne’e, Pezidente Komisaun, Cedelízia Faria dos Santos, dehan tuir fiskalizasaun Komisaun C Finansa Públika, identifika irregularidade barak iha kazu Ró Hakslok. Nune’e, rekomenda ba Governu labele aloka tan ona orsamentu no husu ba Ministéiru Públiku atu tau atensaun séria hodi aselera prosesu investigasaun.
Lembra katak Ró Haksolok inaugural, iha loron 26 Maiu 2017, iha sidade Figueirra da Foz, Portugál, no tuir informasaun katak ró ne’e atu to’o iha Outubru 2017, maibé tanba problema internál empreza ho subkontratór mak to’o agora ró seidauk to’o Timor-Leste.
Ró Haksolok ho kustu millaun €13,7, iha kapasidade atu tula ema na’in-377 no karreta hamutuk 15.
Enkuantu, prosesu konstrusaun ba ró, ninia kontratu asina iha 2014 entre Governu no empreza portugeza no konstrusaun konsege paradu, maibé bainhira estabelese ZEESM, prosesu konstrusaun ró-ahi ne’e entrega ba autoridade RAEOA mak responsabiliza.
Desizaun hili estaleiru husi V Governu Konstituisionál lidera husi Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão, ne’ebé selebra kontratu ho Estaleiru Atlantic Eagle Ship Building, Lda iha 22 Setembru 2014.
RAEOA-ZESSM simu prosesu konstrusaun liuhusi transferénsia projetu no alokasaun orsamentu husi Governu sentrál ba autoridade hodi transfere podér no alokasaun verba ne’ebé akontese entre Governu no Estaleiru Atlantic Eagle Ship Building.
Atu garante tuir espesifikasaun no padraun téknika ba ferry Ró Haksolok no asegura katak bele hetan rejistu internasionál tuir rekizitu Governu Timor-Leste, mak RAEOA-ZEESM selebra kontratu supervizaun ba konstrusaun ferry ho institutu soldadura no kualidade (ISQ-siglá portugés) ne’ebé hanesan instituisaun ho esperiénsia liu tinan 50 ho konstrusaun ne’ebé kredensiál atu fiskaliza konstrusaun.
Notísia relevante: https://tatoli.tl/2025/10/11/fretilin-ninia-komentariu-ba-ro-haksolok-orsamentu-iha-hela-fundu-espesial-raeoa/
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora





