BOBONARU, 05 Novembru 2025 (TATOLI) –Emprezáriu lokál sira husu ekipa juri sira atu avalia dokumentu iha prosesu pre-kualifikasaun ba konkursu públiku projetu Planu Dezenvolvimentu Integradu Munisipál (PDIM) tinan-2026 tenke la’o ho neutru no imparsiál tanba suspeitadu mosu partidarizmu iha prosesu sira antes liubá.
Asuntu ne’e levanta hosi Diretór Empreza Zunaide Unipesoál Lda, Quintiliano Soares, iha enkontru previa pré-kualifikasaun ba projetu PDIM 2026 iha salaun Maria-Tapo, kinta ne’e.
Notisia relevante:Bobonaru prevee millaun $2,7 iha PDIM hodi implementa projetu 22 iha tinan oin
“Favór ida tenderizasaun (konkursu) ne’ebé maka atu loke iha oin mai ne’e pré-kualifikasaun ne’e favór ida halo imparsiál uituan; labele partidariza sasan sira ne’e. Ita ko’alia onestu, ha’u haree tinan rua tutuir-malu ne’e partidariza hotu. Ami sira ne’e mai tuir ne’e atu kompaña ne’e nia naran labele lakon iha munisípiu de’it, mas atu manan ne’e ami laiha esperansa atu manan, tanba tuir tender PDIM tinan 10-resin ona mais nunka manan,” Quintiliano rekorda.
Biban ne’e, Prezidente Kámara Komérsiu Timor-Leste, Munisípiu Bobonaru, Santina Mafalda, sujere ba ekipa juri atu esklarese ba diretór empreza no tékniku sira razaun la pasa iha konkursu públiku.
“Purezemplu ita-boot la liu ne’e tanba ida-ne’e ou ida ne’ebá, para ita labele iha deskonfia-malu. Ita esplika para tinan oin mai ita-nia emprezáriu sira labele halo sala tan; nia sala mak ne’e ona. Tinan oin, nia hateten, ha’u momentu la liu ne’e tanba ida-ne’e. Ne’ebé, tinan oin mai ha’u tenke kompleta para ha’u mós bele liu,” nia fó hanoin.
Diretór PDIM Autoridade Munisípiu Bobonaru,Rui Bere Mau, konfirma ekipa juri sira durante ne’e halo servisu imparsiál tuir lei ne’ebé iha.
“Ekipa Juri ne’e ema barak – Sekretáriu Planeamentu sai prezidente Juri, ha’u hanesan membru, diretór Ajénsia Planeamentu mós membru, purezemplu projetu edukasaun, entaun sira edukasaun mós ita tenke konvida, projetu saúde ho agrikultór mós ita tenke konvida, ne’ebé durante ne’e ami la halo sai partidu nian. Ami fasilita de’it, ne’ebé mak dokumentu kumpletu ami konsidera, tanba ita atu manobra halonusa ema barak ne’e, ita sobu ema nia dokumentu ne’e krime,” nia esklarese.
Ezekutivu ne’e énfaze, ema hotu-hotu haree projetu ne’e, purezemplu kompaña hotu-hotu submete proposta ne’e mai,dalaruma Bill off Quantitative (BoQ) – Kadernu orsamentu, ne’e iha, analiza ne’e laiha; ne’e problema, tanba iha analiza mak iha BoQ, balun iha cek alimatika dalaruma halo sala konta tuun mai ne’e to’o dalan klaran sala ona. Ne’e sala ona, juri sira labele konsidera ne’e elimina ona, depois dokumentu la kumpletu.
Alende ne’e, Diretór Aprovizionamentu Autoridade Munisípiu Bobonaru, Egidio Loi Siga, reforsa, bainhira empreza ida la satisfas ho rezultadu ne’ebé ekipa juri foti, lei aprovizionamentu artigu 176.o fó dalan atu halo reklamasaun.
“Indika ba ida-ne’ebé, bele ba instituisaun relevante hanesan PDHJ, bele mai Prezidente Autoridade para indika sira ne’ebé maka avalia para hatuur buat sira ne’e loos,” nia dehan.
Biban ne’e, Loi Siga konfirma katak prosesu pré-kualifikasaun daudaun ne’e la’o hela hahú iha loron 22 fulan kotuk no sei termina iha loron 19 fulan ne’e tuku 10:30.
Autoridade ne’e akresenta, daudaun ne’e iha empreza 98 mak sosa ona dokumentu atu kompete iha konkursu públiku ba projetu PDIM 2026.
“Agora ita tama iha etapa ida sosializasaun, ekipa sira iha dia 01 ho 02 dezembru sei ba vizita sede kompaña iha suku no postu-postu, ne’ebé informa ba ita-boot sira tau estrutura ema sira ne’e halo kompletu, cek didi’ak makina sira ne’e, purezemplu komputadór, molen sira ne’e ba mak dulae la lian, sasan aat ami la konsidera,” nia aviza.
Autoridade Munisípiu Bobonaru iha tinan-2026 ne’e hetan projetu Planu Integradu Dezenvolvimentu Integradu Munisipál (PDIM) hamutuk 22 ho totál orsamentu milaun $2,750,460.00.
Projetu hirak ne’e mak hanesan Konstrusaun bee-moos sistema bomba eletrisidade iha Aidabaleten Foho, suku Aidabaleten, Postu Administrativu Atabae ho valór orsamentu $180,000.00, Kanalizasaun bee-moos sistema bomba eletrisidade iha aldeia Ai-Asa, suku Leo-hitu, Postu administrativu Balibo ho valór $210,000.00, Konstrusaun morru hale’u edifísiu Komisaun Nasionál Eleisaun (CNE, Sigla Portugés) no salaun apuramentu munisipál $72,000.00.
Konstrusaun uma ba fatin rai ai-moruk iha Balibo vila ho totál orsamentu rihun $45, Konstrusaun Postu Saúde iha suku Tapo, Postu Administrativu Bobonaru ho orsamentu $120,000.00, Konstrusaun sala tolu iha eskola Ensinu Bazíku Filiál (EBF) Gelokaet, suku Ritabou, Postu Administrativu Maliana ho totál orsamentu rihun $72,000.00, Konstrusaun bee-moos iha aldeia Lalis, suku Cowa, Postu Administrativu Balibo ho valór orsamentu $90,000.00, Reablitasaun sistema kanalizasaun Bee-matan Bol Thama no Laho, suku Tapo-Memu, Postu Administrativu Maliana ho valór $108.000.00.
Konstrusaun Postu Saúde suku Lontas, Postu Administrativu Loloto’e ho valór $78,000.00, Reablitasaun sistema bee-moos gravitasaun iha aldeia Silagolo, Dilai no Anon suku Lupal ho Guda, Postu Administrativu Loloto’e ho valór $180,000.00, Kanalizasaun bee-moos sistema bomba elétrika iha aldeia Atubuti,Tuturema,Aitutu, suku Raiheu no Atudara postu Administrativu Kailaku ho valór $105,000.00, Konstrusaun irrigasaun Sordoli ho totál orsamentu $270,000.00, Konstrusaun merkadu Postu Administrativu Loloto’e ho totál orsamentu $150, Kontinuasaun konstrusaun merkadu Mau-Mali ho orsamentu $294,000.00.
Konstrusaun Kampu multi-funsaun Balibo ho valór $54,000.00, Kontinuasaun konstrusaun irrigasaun Raegeren ho valór $21,000.00, Konstrusaun sala tolu iha EBF Ozo, suku Lontas ho valór $72,000.00, Reabilitasaun kanalizasaun bee-moos iha aldeia Oceli, suku Guda ho valór $60,000.00, konstrusaun Postu Saúde no rezidensía Pesoál saúde iha suku Oe-leu ho valór $108,000.00, konstrusaun sala tolu EBC Dom Kaileto no reablitasaun sala neen iha Ex-Primária Dom Kaileto multi-setór ho valór $150,000.00, Konstrusaun sala neen iha Poeleu, suku Male-Ubu ho valór $150,000.00 no ikusliu konstrusaun eskola sala tolu iha EBF Paralelu Saburai ho kustu $66,000.00.
Notisía Relevante:Bobonaru prevee millaun $26-resin iha proposta OJE 2026
Jornalista: Sergio da Cruz
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
