iklan

NASIONÁL, DILI, HEADLINE, POLÍTIKA, Uncategorized

PN aprova proposta OJE 2026 iha jeneralidade

PN aprova proposta OJE 2026 iha jeneralidade

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão hato’o intervensaun iha ámbitu debate jeneralidade ba Proposta-Lei OJE 2026, loron daruak nian, iha Sala Plenária Parlamentu Nasionál, Kinta (06/10/2025). Imajén TATOLI/António Daciparu

DILI, 07 Novembru 2025 (TATOLI) – Parlamentu Nasionál aprova ona proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) tinan fiskál 2026 iha faze jeneralidade ho rezultadu votasaun a-favór 42, kontra 0 no abstensaun 23.

Parlamentu Nasionál, liuhusi reuniaun plenária extaordinária aprova ona proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2026 ho montante $2.214.689,195 iha faze jeneralidade ho votu a-favór 42 , kontra 0  no abstensaun 23 husi FRETILIN no PLP.

“Hodi nune’e votasaun OJE 2026 pasa iha jeneralidade,” Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, fó-sai iha sala plenária Parlamentu, sesta ne’e.

Ho aprovasaun ne’e sei kontinua diskusaun espesialidade iha loron 13 Novembru ho másimu diskusaun loron sanulu. Proposta lei OJE ne’e iha artigu hamutuk ualu. Iha espesialdiade diskusaun no votasaun kada artigu.

Ba eventuál proposta alterasaun aprezenta até tuku 12h00 iha loron 11 Novembru. Termina diskusaun espesialidade kontinua votasaun finál globál.

Enkuantu, proposta OJE 2026 ne’e aloka ba saláriu no bensimentu $476.870.249, bens no serbisu korrente $447.904.446, transferénsia públiku $820.710.160, kapitál menór $32.556,96, kapitál dezenvolvimentu $436.647.379.

Proposta orsamentu iha sub-setór tolu hanesan ida koloka ba administrasaun sentrál, seguransa sosiál, no sub-setór Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi-Ambenu (RAEOA), ho totál billaun $2,291.

Orsamentu ne’e prevee billaun $2,215 ba Administrasaun Sentrál, millaun $60 ba RAEOA, millaun $30 mai hosi reseita rasik, Seguransa Sosiál millaun $170, ne’ebé millaun $46 mai hosi reseita rasik.

Proposta OJE 2026 tuir estratejia Governu Konstitusionál Dasiak no Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu 2011-2030, hodi kanaliza rekursu atu hametin kapitál sosiál, investe iha infraestrutura, diversifika ekonomia no hametin boa governasaun.

Kona-ba perspetiva makroekonómiku ba tinan 2026, Governu projeta kreximentu PIB nian ho 4,5%, ne’ebé sustenta hosi aumentu iha konsumu privadu no investimentu públiku, no inflasaun média anuál ne’ebé estabiliza besik 1,2%, hafoin tuun ba 0,5% iha tinan 2025.

Medida prinsipál sira

Setór sosiál

Iha setór sosiál Governu aloka milaun $74,2 ba saúde (inklui millaun $55,9 ba kuidadu saúde primáriu no millaun $4,5 ba reabilitasaun no konstrusaun ospitál sira), milaun $35,8 ba edukasaun (ho reforsu ba Programa Merenda Eskolár, konstrusaun no reabilitasaun ba saladeaula, reforma kurrikulár no formasaun profesór) no millaun $180,4 ba protesaun sosiál (neʼebé millaun $170 ba Seguransa Sosiál no millaun $10,4 ba programa Bolsa da Mãe hodi apoia primeira infánsia);

Setór infraestrutura

Iha setór infraestrutura prevee millaun $436 ba kapitál dezenvolvimentu, ho millaun $300 aloka ba fundu infraestrutura, millaun $107 ba liña ministeriál no millaun $29 ba munisípiu sira. Inklui millaun $223,4 ba enerjia (hodi habelar no moderniza rede elétrika nasionál, estudu kona-ba infraestrutura petrolífera no dezenvolvimentu projetu Tasi Mane) no millaun $20,2 ba agrikultura (hodi reabilita sistema irrigasaun no medida atu promove aumentu produtividade agríkola no mekanizasaun nian).

Setór ekonómiku

Iha setór ekonómiku prevee millaun $32,1 ba apoiu empreza mikro, ki’ik no média no kooperativa no mós promove esportasaun ho produtu ne’ebé kualidade, millaun $4,3 hodi apoia medida iha área komérsiu no indústria, liuliu ba hametin lojístika, promove investimentu estranjeiru no sustentabilidade industriál, millaun $104,7 ba setór petrolíferu, inklui esplorasaun ba bloku foun petrolíferu no minerál, estudu ba projetu Tasi Mane no dezenvolvimentu petrolíferu millaun $5,2 ba kriasaun sentru turístiku hodi apoia programa nasionál promosaun.

Setór Institusionál no boa governasaun

Iha setór institusionál no boa governasaun Governu prevee millaun $12,7 atu hametin diplomasia no garante kumprimentu rekizitu adezaun ba ASEAN, millaun $16,2 atu reforsa setór justisa, millaun $37,1 atu apoia prosesu desentralizasaun no modernizasaun jestaun finanseira públika, no millaun $6,2 ba reforma funsaun públika no formasaun funsionáriu.

Nune’e ho proposta ida-ne’e, Governu buka atu asegura ezekusaun sustentável husi ninia polítika públika, atu konsolida integrasaun rejionál no promove dezenvolvimentu ida ne’ebé inkluziva, hodi prepara país ne’e hasoru dezafiu ekonómiku no sosiál tinan lima oin mai.

Notisiarelevante: https://tatoli.tl/2025/11/05/governu-destaka-objetivu-fundamental-haat-iha-oje-2026/

Jornalista: Nelson de Sousa

Editór: Evaristo Soares Martins

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!