iklan

INTERNASIONÁL, HEADLINE

g7+ aprezenta Misaun Observasaun Eleitorál ba CNE Giné-Bisau

g7+ aprezenta Misaun Observasaun Eleitorál ba CNE Giné-Bisau

Ekipa Misaun Observasaun Eleitorál husi g7+ hala'o enkontru ho Komisaun Nasionál Eleisaun Giné-Bisau. Foto TATOLI/Arminda Fonseca

GINÉ-BISAU, 19 Novembru 2025 (TATOLI) – Misaun Observasaun Eleitorál (MOE) g7+ hasoru malu ho Komisaun Nasionál Eleisaun (CNE, sigla portugés) Giné-Bisau hodi introdús serbisu Misaun nian no prepara observasaun ba Eleisaun Prezidensiál no Parlamentár iha nasaun ne’e.

Iha enkontru ne’e, Xefe Misaun Observasaun Eleitorál, Christina Joanna Mitini, agradese ba CNE Giné-Bisau tanba konvida g7+ atu partisipa nu’udar observadór internasionál iha eleisaun lejizlativa no prezidensiál.

Tuir Mitini, iha ámbitu kooperasaun “Frájil ba Frájil” g7+ nian, organizasaun ne’e forma ekipa MOE, ne’ebé kompostu husi reprezentante ofisiál sira husi CNE Saun Tomé no Prínsipe, Timor-Leste, Illa Salomaun hamutuk ho ofisiál sira g7+, hodi observa eleisaun jerál sira iha Giné-Bisau. Misaun ne’e mós serve hanesan oportunidade atu troka aprendizajen no fahe esperiénsia entre nasaun membru sira.

“g7+ institusionaliza Misaun Observasaun Eleitorál nu’udar parte ida husi nia programa aprendizajen no kooperasaun ‘Frájil ba Frájil’. Inisiativa ne’e lansa iha Freetown, Sierra Leone, iha 22 Marsu 2023. Objetivu mak atu observa prosesu eleisaun iha nasaun membru sira hodi asegura eleisaun livre, justu no demokrátika”, Mitini hateten iha sede CNE Giné-Bisau.

Nia hateten katak g7+ hala’o MOE iha Giné-Bisau ho objetivu mak atu hetan eleisaun ne’ebé kredivel, transparente, no inkluziva. Eleisaun livre no justu mak baze hodi hametin governasaun demokrátika, dame, no estabilidade. Misaun ida-ne’e halo parte iha g7+ nia kompromisu ne’ebé la’o hela atu ajuda Estadu-membru sira no parseiru sira harii instituisaun reziliente no promove konfiansa públika.

Xefe Misaun klarifika katak MOE sei avalia prosesu eleisaun tuir padraun rejionál no internasionál ho énfaze espesífiku iha kontribuisaun harii dame, rekonsiliasaun nasionál no prevensaun konflitu iha Giné-Bisau.

Depois votasaun, Misaun sei fó deklarasaun preliminár no relatóriu finál no rekomendasaun reforma eleitorál no hametin koezaun nasionál.

“Misaun Observasaun Eleitorál g7+ iha Giné-Bisau reprezenta oportunidade únika hodi apoia prosesu ida ne’ebé lidera husi gineense sira rasik, ho komprensaun kle’an kona-ba dezafiu sira frajilidade nian. Prezensa g7+ hakarak la’ós de’it atu lejítima prosesu, maibé atu kontribui ativamente halo eleisaun sai hakat ida ne’ebé metin iha Giné-Bisau nia dalan ba dame duradoura no dezenvolvimentu sustentavel, hodi ezemplifika prinsípiu g7+ katak ‘Laiha dame laiha rekonsiliasaun, no mós rekonsiliasaun lahó dame’”, Mitini akresenta.

Iha parte seluk, Diretór Operasaun g7+, Felix Piedade, hateten g7+ estabelese iha 2010 iha Timor-Leste hanesan organizasaun interngovermentál ne’ebé halibur nasaun 20 afetadu husi frajilidade no konflitu. Misaun prinsipál mak ajuda nasaun membru hetan pás, estabilidade no reziliénsia. Sede jeral iha Dili, no ofísiu iha Lizboa (2017) no Nova Iorke (2024).

g7+ nia serbisu prioridade mka halo advokasia globál kona-ba harii pás no harii Estadu iha nivel global, fahe esperiensia frájil ba frájil no hametin instituisaun.

MOE g7+ halo ona observasaun iha Timor-Leste (2023), Giné-Bisau (2023), Sierra Leone (2023), Liberia (2023), Ilha Salomaun (2024) no tinan ne’e simu konvite foun atu halo observasaun ba eleisaun jerál.

Prezidente Interinu CNE Giné-Bisau, N’Pabi Cabi, hato’o agradese ba MOE g7+ tanba responde karta konvite atu observa eleisaun jerál ne’ebé sei realiza iha 23 Novembru 2025.

Nia mós apresia preparasaun sira atu realiza eleisaun Prezidensiál no Parlamentár, inklui materiál no lojístika.

Iha 20 Novembru, sei halo votasaun antesipa ba Forsa Defeza no Seguransa, inklui tékniku ofisiál sira, ne’ebé serbisu direta ba eleisaun jerál ne’e, nune’e to’o eleisaun sira foku de’it ba prosesu eleisaun tomak to’o finaliza.

Nia salienta katak CNE fó ona formasaun ba ofisiál sira ne’ebé sei serbisu iha kada asembleia votasaun (koloka kada ema na’in-haat) iha rejiaun Oiu, Bisau no Biombu.

Númeru eleitorál rejistadu atu partisipa iha sufrájiu ne’e hamutuk 966.158.

“Ami mós fó ona informasaun ba sidadaun sira kona-ba prosesu votasaun nian liuhusi edukasaun sívika, liuhusi meiu komunikasaun sosiál oinsá komunidade nia partisipasaun iha eleisaun ne’e tenke másima”, nia dehan.

Nia mós konfirma katak observadór internasionál bele vizita sentru votasaun sira no halo entrevista ho meza eleitorál.

Notísia relevante: Ekipa MOE g7+ to’o iha Giné-Bisau atu akompaña prosesu eleitorál

Jornalista: Arminda Fonseca 

Editora: Maria Auxiliadora 

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!