iklan

INTERNASIONÁL, HEADLINE

Sekretáriu-Jerál ONU husu Kamboja no Tailándia evita eskalasaun militár iha fronteira

Sekretáriu-Jerál ONU husu Kamboja no Tailándia evita eskalasaun militár iha fronteira

Sekretáriu-Jerál ONU, António Guterres. Imajen TATOLI/Francisco Sony

DILI, 09 Dezembru 2025 (TATOLI) – Sekretáriu-jerál ONU nian, Antonio Guterres, iha loron-segunda ne’e hatudu preokupasaun kona-ba konfrontu armada kontinuasaun entre Tailándia ho Kamboja no husu ba governu rua ne’e atu ezerse kontrolu hodi evita eskalasaun militár adisionál.

“Sekretáriu-jerál hatudu preokupasaun hafoin rona relatu sira kona-ba konfrontu sira foin lalais ne’e entre Kamboja ho Tailándia, liuliu kona-ba atake aéreu sira no destakamentu hosi ekipamentu pezadu sira iha zona fronteira nian. Nia husu ba parte rua atu ezerse kontrolu no evita eskalasaun,” hatete hosi porta-vós Stephane Dujarric liuhusi nota imprensa.

Nota imprensa ne’e hatete katak konfrontu sira iha área fronteira entre nasaun rua ne’e rezulta ona vítima sivíl, estraga infraestrutura sivíl no deslokasaun sira iha zona referida.

Guterres subliña katak governu rua tenke proteje ema sivíl sira no fó asisténsia umanitária bainhira situasaun sai aat liután.

Repete fali nia apelu ba de-eskalasaun, Guterres husu ba Kamboja no Tailándia atu fila fali ba kuadru Deklarasaun Konjunta ne’ebé asina iha Kuala Lumpur iha loron 26 Outubru.

Nia husu ba nasaun rua atu kompromete fali ba sesarfogu no implementa medida sira de-eskalasaun no harii konfiansa nian, hodi subliña diálogu hanesan mekanizmu ida hodi hetan rezolusaun pasífika ida.

“ONU prontu atu apoia esforsu hotu-hotu ne’ebé ho objetivu atu promove dame, estabilidade no dezenvolvimentu iha rejiaun,” nia hatutan.

Tensaun sira entre viziñu rua ne’e aumenta iha fulan liubá hafoin suspensaun hosi Tailándia hosi paktu dame nian entre parte rua ne’e hafoin soldadu tailandés na’in-haat hetan kanek iha esplozaun mina terrestre nian iha provínsia fronteira Si Sa Ket.

Nasaun rua asina ona akordu dame ida iha prezensa hosi Prezidente norte-amerikanu, Donald Trump no primeiru-ministru Malázia, Anwar Ibrahim, iha Kuala Lumpur, iha fulan-Outubru.

Iha inísiu fulan-Jullu, sira konkorda ho sesarfogu inkondisionál iha enkontru trilaterál ida ne’ebé organiza hosi Anwar hafoin semana barak ostilidade nian.

Tailándia fó-sai katak halo hela asaun hodi hasai forsa Kamboja sira hosi nia territóriu, iha loron-tersa ne’e, tanba funu renovadu entre viziñu sudeste aziátiku rua ne’e espalla iha fronteira ne’ebé disputa.

Ministériu Defeza Kamboja nian hatete katak ema sivíl na’in-rua mate iha kalan ida nia laran, hodi aumenta númeru hosi ema mate sira ba na’in-neen. Soldadu tailandés ida mate ona iha kombate.

Nota imprensa ne’ebé fó-sai iha loron-tersa dadeer, Mariña tailandeza hatete katak deteta ona forsa kamboja sira iha teritóriu tailandés nia laran iha provínsia kosteira Trat nian no lansa ona operasaun militár sira hodi duni sai sira.

Primeiru-ministru Kamboja nian, Hun Manet, hatete iha loron-segunda kalan katak Tailándia “labele uza forsa militár hodi ataka aldeia sivíl sira ho pretestu reklama nia soberania.”

Antes ne’e, Kamboja hatete katak la halo retaliasaun maske nia forsa sira hetan atake sustentadu.

Mariña tailandeza hatete katak forsa kambojanu sira aumenta sira-nia prezensa, koloka frankotirador sira no arma pezadu sira, hadi’a pozisaun fortifikadu sira no ke’e trincheira sira, hodi hatutan katak haree asaun sira “hanesan ameasa direta no sériu ida ba soberania Tailándia nian.”

Konfrontu sira iha loron-segunda ne’e forsa liu dezde troka fogete sira ho artillaria maka’as durante loron lima iha fulan-Jullu, bainhira pelumenus ema na’in-48 mate no na’in-300.000 maka deslokadu, molok Trump halo intervensaun hodi halo sesárfogu.

Tailándia evakua ema sivíl rihun 438 liuhosi provínsia fronteira lima no autoridade sira iha Kamboja hatete katak ema rihun atus-resin muda ona ba fatin seguru.

Ezérsitu Tailándia nian hatete katak soldadu na’in-18 hetan kanek no Governu Kamboja nian fó-sai katak ema sivíl na’in-neen hetan kanek.

Tailándia no Kamboja durante sékulu ida liu ona kontesta soberania iha pontu sira ne’ebé la markadu iha sira-nia fronteira terrestre ho naruk kilómteru 817 (508-milla), ho disputa sira kona-ba templu antigu sira ne’ebé hamosu fervor nasionalista no armadu okazional sira, inklui troka artillaria ida ne’ebé maka’as durante semana ida iha 2011.

Tensaun sira aumenta iha fulan-maiu hafoin oho soldadu kambojanu ida durante eskerda ida, ne’ebé hamosu akumulasaun tropa boot ida iha fronteira no aumenta ba avaria diplomátiku sira no konfrontu armadu sira.

Notísia relevante: Sesárfogu entre Kamboja-Tailándia ofisialmente vigora

Fonte: Reuters/Anadolu/anatanews

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!