DILI, 13 Janeiru 2026 (TATOLI)—Ministériu Saúde hamutuk Komisaun Funsaun Públika, segunda ne’e, fó pose ba Prezidente no membru foun Konsellu Diretivu Institutu Nasionál Saúde Públika Timor-Leste (INSPTL).
“Agradese ba membru Konsellu Diretivu sira-ne’ebé tuir rezolusaun sei ramata sira-nia servisu iha loron 01 Fevereiru 2026. Ba servisu tomak ne’ebé presta ona ba nasaun ida-ne’e, durante ita-boot sira-nia mandatu, ita hamutuk enfrenta ona dezafiu ne’ebe kompleksu tebes, iha kontextu institusional, finanseiru no operasional, partikularmente iha situasaun ne’ebe ezijente. Mezmu nune’e, ita-boot sira kontribui ona ba konsolidasaun progresivu INSP-TL ninian ne’ebe sai nu’udar instituisaun públika ba referénsia nasional. Imi-nia dezempeñu, dedikasaun no espíritu servisu ba públiku, hakerek hela iha istória tomak, istituisaun ne’e no merese rekoñesementu husi ita boot sira,” Vise Mnistru Fortalesimentu Instituisionál , José Magno, hateten iha nia diskursu iha salaun MS Kaikoli, ohin.
Governante ne’e husu ba membru Konsellu Diretivu Foun nafain felisitasaun ne’ebe kaloroza ba imi, deseja votu susesu iha ezersisiu funsaun sira-ne’ebe Estadu fó fiar ba imi ida-idak.
“Konfiansa ne’ebé ohin depozita ba imi labele entende apenas nu’udar onra pessoal, maibe ida-ne’e hotu nu’udar responsabilidade institusionál no nasionál ne’ebe boot no nobre, perante ita nia Sistema Nasional Saúde no a’as liu hotu-hotu, perante povu Timor-Leste. Importa mai ha’u atu sublina katak renovasaun kargus no nomeasaun ba membrus foun Konsellu Diretivu la’ós destina apenas substituisaun formál ba ema,” nia hateten.
Tranzisaun ida-ne’e iha ligasaun direta ba nesesidade atu hadi’ak, hafoun dezempeñu institusionál, atu responde ho forma ida-ne’ebe efikás liu ba nesesidade no espetativa Sistema Nasionál Saúde no hodi asegura prosesu ida kontínua kona-ba konstrusaun, aprefisioamentu no modernizasaun INSP-TL nian.
Nia relata, INSP-TL hala’o nia papel ida estratéjiku, estruturante no laiha seluk ne’ebe hamriik iha nia fatin iha fortalesementu sistema saúde Timor-Leste.
Enkuantu nudar instituisaun ba referensia nasional, INSP-TL hetan xamada atu lidera iha área kona-ba formasaun no kapasitasaun rekursu umanu ba saúde, investigasaun sientífika iha saúde públika no iha apoiu tékniku no sientífiku ba prestasaun kualidade servisu laboratoriál.
Servisu sira-ne’e esensiál tebes atu garante diagnóstiku, vijilánsia epidemiolójika ne’ebé efikás no resposta ne’ebé mak atempada, koordenada no baze iha evidénsia ba emerjénsia saúde públika.
Misaun INSP-TL nian fundamentál atu asegura katak polítika públika sira iha saúde iha nia fundamentasaun iha evidénsia sientífika, katak desizaun sira konfirma ka justifika ho dadus kredível no atu servisu sira ne’ebe presta ba populasaun kumpre padraun kualidade no seguransa ne’ebé a’as ho étika no responsabilidade profisional.
INSP-TL ne’e tenke afirma ba bebeik, nu’udar Sentru Nasional ba exselénsia ne’ebe sustenta ho koñesementu ho inovasaun no liuhusi investigasaun ne’ebe aplika ho rigor sientífiku.
Iha fatin hanesan, Komisaria Komisaun Funsaun Publika, Anita Tavares Ribeiro, hateten ohin fo pose ba kargu diretiva konsellu INSPTL, hanesan pose ida atu deklara integridade tanba serimónia ne’e la’ós atu hatudu podér maibé atu hatudu prontidaun.
“Banhira hahú pose ita prontu atu servisu no obedese atu lori instituisaun ho servisu ne’ebé mak di’ak-liu. Prontidaun ne’e atu fó ita atu sai kolaboradór atu hasae no kontribui ba dezempñu no atinjimentu sira-ne’ebé ita hein iha tinan 2026,” nia dehan.
Nia hateten, ohin kompleta tan estrutura sira iha INSPTL no sira-ne’ebé mak simu kna’ar buka serbí no kolabora ba malu atu lori servisu besik liu ba nia povu, tanba saúde nu’udar parte integrante iha sossiedade no ema hotu iha direitu ba saúde.
Prezidente INSPTL, Nevio Sarmento, hateten ohin simu ona pose atu kontinua nafatin servisu sira-ne’ebé mak antes ne’e iha, tanba INSPTL hanesan sentru ne’ebé mak fó formasaun, peskiza no sentru laboratóriu no vijilánsia nian.
“Ita iha servisu lubuk ida-ne’ebé mak halo ona, tanba ne’e hanesan prezidentte INSPTL kontinua nafatin servsiu sira-ne’ebé mak iha, tanba Vise Ministru saúde fortalesimentu rekomenda katak nafatin servisu hamutuk ho konsellu tuan hodi lori saúde ba oin,” Nevio dehan.
Aleinde ne’e, iha reuniaun Konsellu Ministru ne’e, aprova projetu rezolusaun Governu nomeia Névio Sarmento asume kargu nu’udar Prezidente Konsellu Diretivu Institutu Nasionál Saúde Públika, Timor-Leste (INSP-TL).
Rezolusaun Governu ne’e aprezenta husi Vise-Ministru ba Fortalesimentu Institusionál Saúde, José dos Reis Magno, ne’ebé halo ezonerasaun ba membru atuál sira Konsellu Diretivu Institutu Nasionál Saúde Públika Timor-Leste (INSP-TL) nian no nomeasaun ba titulár foun sira ba órgaun ida-ne’e ba períodu tinan haat, iha rejime komisaun servisu, hahú iha loron 01 fulan-Janeiru tinan 2026.
Nune’e liuhusi Rezolusaun Governu ida-ne’e, Névio Sarmento hetan nomeasaun ba kargu prezidente Konsellu Diretivu INSP-TL nian no Custodio Alves de Jesus no Endang Soares da Silva ba kargu vogál husi Konsellu Diretivu institutu públiku ida-ne’e nian.
Renovasaun ekipa dirijente INSP-TL nian ne’e ho objetivu atu hametin kapasidade jestaun ba instituisaun ne’e, tuir orientasaun Programa Governu Konstitusionál da-sia (IX) nian.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes





