Lista kuantifikasaun ba ai-moruk iha ona faze final
DILI, 19 Janeiru 2026 (TATOLI)—Diretór Nasionál Farmásia Produtu no Médiku, Delfim Ferreira, hateten Ministériu Saúde liuhusi Diresaun Nasionál Farmásia Produtu no Médiku (DNFPM) daudaun ne’e halo ona lista kuantifikasaun ba ai-moruk iha ona faze finál maibé iha item balun ne’ebé mak presiza atu halo ajustamentu.
“Normalmente kada tinan Ministériu Saúde iha Diresaun Nasionál Farmásia Médikamentu ho ekipa tékniku ho komisaun ida-ne’ebé mak estabelese ona hodi prepara lista kuantifikasaun kompra ai-moruk konsumaveis no reazente ba iha nesesidade tinan ida nian. Entaun, iha 2025, ita konklui ona, agora ita haree fali ba 2026. Lista kuantifikasaun oras ne’e iha prosesu finalizasaun katak presiza buat ruma tan mak ami atu konfirma teknikamente entre ospitál, fasilidade saúde, INFPM no DNFPM rasik,” Delfim Ferreira hateten ba jornalista sira iha nia kna’ar fatin, Lahane, ohin.
Nia esplika, item 406 mak Diresaun Nasionál Farmásia Produtu no Médiku prepara hela, iha mós adisional balun maibé husi médiku espesilista sira.
“Ita konsidera hanesan naun esensiál, tanba ne’e mak ami dehan ajusta hela ho fasilidade liuliu ho médiku balun no responsavél farmásia sira atu haree. Ezemplu, hanesan tinan kotuk, ita-nia pasiente sira-ne’ebé mak halo tratamentu iha rai-li’ur, sira-nia ai-moruk fila mai sira la konsege hetan sira-nia ai-moruk ho estoke ne’ebé mak iha, entaun tinan ida-ne’e ita haree atu bele hadi’a no kompras mós,” nia dehan.
Nia informa, iha lista ai-moruk esensiál hamutuk item 460 ida-ne’e la inklui pasiente sira-ne’ebé mak halo tratamentu iha rai-li’ur nomós mai médiku espesialista sira.
“Ita iha redusaun tuir lista ai-moruk esensiál ne’e ita iha totál 460 tuir lista ai-moruk esensál ne’ebé mak ita iha, maibé seidauk inklui tuir lista sira-ne’ebé ha’u dehan kontinusaun tratamentu pasiente sira husi rai-li’ur, Médiku espesialista pasa ne’e, ita presiza ajusta ba iha kompra nian,” nia informa.
Nia esplika, iha ai-moruk item neen (6) ne’ebé mak foun DNFPM halo ona no introdús, ezemplu husi moras fuan no kankru sira-nia ai-moruk ne’e konsidera kompra iha 2026.
“Redusaun primeru iha lista ai-moruk esensiál ne’e, tanba iha deskontinuasaun ai-moruk ne’e, ita haree ba iha tratamentu mundiál tuir Organizasaun Mudiál Saúde, iha ai-moruk balun ita deskontinua tanba ita troka ho ai-moruk balun tanba iha razaun balun atu ajusta. Ezemplu, protokolu tratamentu ba moras fuan nian, antes ne’e ita ho Katopril ne’e agora iha tiha ona lista, ita kompra ne’e ita elemina ona. Ita iha item seluk ne’ebé mak haree atu ajusta, iha balun ita labele hetan tanba iha merkadu laiha,” nia hateten.
Kona ba item hirak ne’ebé DNFPM seidauk halo espesifikamente tanba sira sei haree fali hodi halo ajustamentu.
“Se ita konsidera, ita tenke haree iha merkadu internasionál, nia disponivél ka lae. Tanba tinan anteriór sira ita buka depois empreza balun manán tiha depois sira haruka karta mai dehan deskulpa ami la bele fornese, tanba ami labele hetan item ne’e iha fabrika ka distribuitor tanba la produz ona. Entaun, fatór sira-ne’ebé mak lori ita halo ezersisiu ne’ebé mak naruk hodi haree,” nia dehan.
Nia haktuir,ckona ba lamentasaun barak iha tinan kotuk hanesan sosiedade sivil no Parlamentu Nasionál mós ko’alia DNFPM rekoñese ida-ne’e, maibé buka atu hadi’a jestaun.
Lista kuantifikasaun la’ós haree de’it ba ai-moruk maibé ai-moruk iha katégoria tolu ida-ne’ebé mak esensiál vitál no naun esensiál, depois iha tan konsumaveis hanesan seringan sira, daun no luvas no mós ekipamentu ne’ebé mak fase raan nian.
“Ami fazeadamente ami halo ai-moruk semana oin, iha loron kinta no sesta, ami submete ona. Maibé ba iha konsumaveis Hemodialises nia ne’e semana tuir mai mak ami finaliza tanba ita fó preoridade. Ba kada katégoria tanba tinan ida-ne’e, kuantifikasaun ida ne’e lais tanba iha tinan kotuk ita halo iha fulan-Marsu,” nia hateten.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes
