DILI, 20 Janeiru 2026 (TATOLI)–Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID), Tersa ne’e, liuhusi desizaun Juíz koletivu kondena arguidu ida ho pena prizaun tinan 17, enkuantu arguidu na’in-lima seluk ho pena prizaun tinan 15, ne’ebé relasiona ho kazu omesidiu agravadu, ne’ebé rezulta Armandino Lemos Soares mate iha Bekusi iha loron 28 Fevreiru 2024.
Iha leitura akordaun, Juiza Prosesu, Zulmira Auxiliadora, deklara katak faktus ne’ebé konsta iha Ministériu Públiku (MP) nia akuzaun, ne’ebé aprezenta iha faze produsaun provas durante julgamentu ba kazu, provadu katak arguidu komete krime omesidiu simples hodi tuda mate matebian Armandino Lemos Soares iha Bekusi tanba dun foti subar bibi husi Bekusi hodi bá fa’an iha Taibesi.
Juiza Zulmira hateten, arguidu na’in-lima durante iha julgamentu hili direitu nonok, enkuantu arguidu CdCSG maka hili direitu ko’alia, maibé nega ba faktus.
Juiza ne’e deklara, durante julgamentu ba kazu ne’e, iha MP nia produsaun deprova mai ho krime omesidiu simples, maibé ikus mai Tribunál halo alterasaun kualifikasaun jurídiku ba krime, ne’ebé husi krime omesidiu simples ba omesidiu agravadu.
Notísia relevante : Kazu omesídiu iha Likisá, arguidu kumpre Prizaun Preventiva
Iha sala julgamentu, Juiza Zulmira deklara katak maski arguidu na’in-lima hili direitu nonok no arguidu na’in-ida hili direitu ko’alia maibé nega ba faktus, maibé Tribunál bazeia ba deklarasaun husi sasin sira, liliu ba sasin prinsipál ne’ebé momentu ne’ebá matebian tula. Tanba ne’e Tribunál laiha dúvida, konsidera katak faktu ne’ebé konsta iha MP nia akuzasaun provadu hotu.
“Ikus mai kolektivu deside, hodi kondena pena prizaun tinan 17 ba arguidu CdCS no arguidu na’in-lima MX, BdRG, LVS, MAS no HdJF Tribunál deside kondena prizaun tinan 15,” Juiza Zulmira hateten iha sala audiénsia julgamentu, bainhira lee leitura akordaun ba kazu ne’ebé hamate matebian Armandino Lemos Soares iha Bekusi, iha tinan 2024.
Iha desizaun, Tribunál mós husu ba arguidu sira atu selu indenizasaun sivíl ho osan totál $6.000 ba matebian nia família.
Hafoin lee tiha desizaun, Juiza Zulmira mós halo kedan alterasaun ba medida koasaun ne’ebé molok ne’e Tribunál aplika Termu Identidade Rezidénsia (TIR) hodi ba fali Prizaun Preventiva ba arguidu sira.
Nune’e, ho desizaun Tribunál, Autoridade Seguransa lori kedan arguidu na’in-neen ba Prizaun Preventiva hodi hein desizaun ikus husi Tribunál Rekursu.
Rekorda fali katak, antes ne’e iha alegasaun Prokuradór ba prosesu, Renato Bere Nahac deklara katak, maski arguidu na’in-lima hili direitu silénsiu no arguidu na’in-ida nega ba faktus, maibé bazeia ba deklarasaun husi sasin sira, inklui mós CCTV. Tanba ne’e, MP laiha dúvida hodi kondena ho arguidu sira.
Tanba ne’e, MP konsidera katak arguidu na’in-neen komete duni krime ne’ebé MPu akuza, tanba ne’e MP solisita ba iha Tribunál Kolektivu atu kondena arguidu na’in-neen MX, BdRG, CdCSG, LVS, MAS no HdJF ho pena Prizaun tinan 15.
Enkuantu, defeza husi arguidu sira, Advogadu Privadu Pedro Aparício deklara katak, arguidu sira la envolve ba kazu ne’e, tanba ne’e defeza husu Tribunál atu absolve arguidu na’in-neen.
Akuzaun
Tuir faktus ne’ebé husi MP, iha loron 28 Fevereiru 2024, maizumenus tuku 04:00 dadeer, vítima Armandino Lemos Soares, akompaña husi nia kolega, oras nee sasin Becior Len Mendes da Silva, ho motór la’o bá diresaun Bekora ho nasi kuning iha liman.
Antes sai, lezadu dehan ba sasin atu bá Dolok-Oan hodi foti subar bibi ida, maibé to’o iha ne’ebá, iha Metiaut, sira konsege foti subar tiha bibi ida.
Sira fila husi Metiaut no liuhusi Rotunda Taibesi hasoru kolega na’in-rua ho naran Kevin no Dito no lezadu husu ba sira atu akompaña sira bá iha Bekora Klak-Fuik. Nunee, sira ho motór rua, liuhusi Semitériu Bekusi.
Kuandu to’o iha semitériu nia oin, sira rona sinál husi angudos sira basa liman no hakilar iha momentu ne’ebá arguidu MX, hamrik hela iha estrada ninin, foti fatuk tuda ba lezadu nia oin hodi motór baku fila ba rai, arguidu hakilar ba BdRG, CdCSG, LVS MAS no HdJF hamriik hela iha estrada públiku, tuda fatuk ba lezadu no sasin sira.
Hafoin, arguidu CdCSG tuda tan fatuk ba lezadu, kona iha nia ulun, halo lezadu monu ba rai no halo kanek todan no ran sai, hanesan hatudu iha fotografia sira iha arkivu 93 to’o 103.
Nu’udar rezultadu hosi atake sira ne’e, vítima Amardino Lemos Soares, sofre ulun-fatuk nakfera no rai sai maka’as no ikus mai vítima lakon vida.
Ho nune’e, arguidu na’in-neen hanesan MX, BdRG , CdCSG, LVS MAS no HdJF hanesan ko-autór ba matéria ho forma konsumada ho krime omesidiu simples ne’ebé prevista iha artigu 30 no 138 Kódigu Penál Timor-Leste.
Audiénsia julgamentu ne’e, prezide husi Juíz Kolektivu, Ivan Patrocenio, Zulmira Auxiladora, Arjentino Nunes, MP reprezenta husi Prokuradór Renato Bere Nahac, arguidu sira hetan asisténsia legál husi Defensór Públiku, Pedro Aparício.
Jornalista : Natalino Costa
Editora : Julia Chatarina
