DILI, 26 Janeiru 2026 (TATOLI)-Deputada husi Partidu Frente Revolusionária Timor-Leste Independente (FRETILIN), Nurima Ribeiro Alkatiri, husu ba parte hotu atu hapara violénsia ho forma oioin hasoru feto iha sosiedade no ezije atensaun liután husi Estadu.
Nia lamenta ho kazu ne’ebé foin lalais akontese, joven na’in-haat halo abuzu seksuál ba labarik feto ida ho tinan 16, ne’ebé inkoxiente hela no grava aktu ne’e hodi divulga sai iha mídia sosiál, no tuir nia, ida-ne’e krime no sériu bolu atensaun parte hotu nian.
“Tinan ba tinan ita rona ona istória sira kona-ba abuzu, asédiu, no violénsia hasoru feto no labarik sira. Vítima nia dignidade tenke hetan protesaun, sente katak Estadu iha sira-nia sorin, la haluha ema ne’ebé presiza, tenke iha lei sira ne’ebé klaru, sira ne’ebé halo abuzu tenke hetan julgamentu, justisa lalais no justu”, nia hato’o iha reuniaun plenária iha Parlamentu Nasionál, ohin.
Membru Komisaun F ne’ebé trata Asuntu Saúde, Igualdade Jéneru no Inkluzaun Sosiál, ne’e husu atu tau feto nia dignidade umana nu’udar sentru ba asaun sira no presiza harii Timor-Leste ida ne’ebé justu, seguru no dignu liu ba ema hotu la ho violénsia, abuzu no ta’uk.
Tanba ne’e presiza konsiensializa sosiedade, apriende no hanoin husi idade ki’ik, iha uma, eskola no ifatin hothotu. “Fó formasaun ba polísia, profesór no líder komunitáriu sira, eduka sosiedade tomak husi jéneru hothotu”, nia afirma.
Ba sidadaun idaidak iha ninia papél labele taka-matan no nonook de’it hodi proteje agresór. “Ema hotu presiza hatene saida maka konsentimentu, saida maka abuzu, no saida maka labele halo. Ita tenke eduka ita-nia sidadaun sira atu sai ema ho valór ne’ebé forte, ho respeitu ba ema seluk, ho respeitu ba diversidade”, nia subliña.
Lembra katak, iha 24 Janeiru, tribunál liuhusi juis turnu, José Escurial, hasai depaxu ba arguidu hanesan CODN, JGFPDS, JMPA ba prizaun preventiva no GAAG hetan medida koasaun termu identidade rezidénsia tanba iha indísiu envolve krime violénsia seksuál hasoru sidadaun feto ida ho inisiál FCL.
Notísia relevante: https://tatoli.tl/2026/01/24/tribunal-aplika-prizaun-preventiva-ba-arguidu-nain-tolu-kazu-abuzu-sexual/
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora






