iklan

HEADLINE, POLÍTIKA

Vizita PM Austrália lori esperansa ba dezenvolvimentu Greater Sunrise

Vizita PM Austrália lori esperansa ba dezenvolvimentu Greater Sunrise

Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, lidera sesaun solene Parlamentu Nasionál hodi fó onra ba vizita Primeiru-Ministru Austrália, Anthony Albanese, iha Timor-Leste, iha Salaun Plenária Parlamentu Nasionál, kuarta (28/01). Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 28 Janeiru 2026 (TATOLI)-Bankada Parlamentár sira destaka vizita ofisiál Primeiru-Ministru (PM) Austrália, Anthony Albanese, nu’udar marka esperansa ba kapítulu foun hodi hametin parseria estratéjika entre país rua, liuliu lori esperansa ba dezenvolvimentu Greater Sunrise.

Iha okaziaun ne’e, Parlamentu Nasionál liuhusi reuniaun plenária estraordinária realiza sesaun solene ba simu vizita Xefe Governu australianu.

Iha intervensaun, Xefe Bankada Partidu Kongresu Nasionál Rekonstrusaun Timorense (CNRT, sigla portugés), Patrocínio dos Reis Fernandes, hato’o katak vizita ne’e nu’udar inísiu esperansa ba kapítulu foun, partikularmente kona-ba Kampu Greater Sunrise iha Tasi Timór no hein katak dezenvolvimentu ikus sira sei apoia otimizmu parseria estratéjika entre Timor-Leste no Austrália.

Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, lidera sesaun solene Parlamentu Nasionál hodi fó onra ba vizita Primeiru-Ministru Austrália, Anthony Albanese, iha Timor-Leste, iha Salaun Plenária Parlamentu Nasionál, kuarta (28/01). Imajen Tatoli/Francisco Sony

Nia afirma katak tempu to’o ona atu kumpre kompromisu hodi aselera Projetu Greater Sunrise mai Timor-Leste. “Ita haree ona Austrália espresa konsistentemente nia prontidaun atu fó apoiu ba solusaun sira, hanesan foin lalais  ne’e Reprezentante Espesiál Austrália nian ba Greater Sunrise, Katrina Cooper, hasoru malu ho Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, iha Dili hodi avansa diskusaun sira kona-ba dezenvolvimentu kampu gás nian”, nia hato’o.

Nia husu atu Austrália apoia kadoras ne’e to’o mai Timor-Leste. Gazodutu nu’udar prioridade nasionál atu hasa’e kreximentu ekonómiku no dezenvolve soberania enerjétika.

Hodi hatutan katak estudu konseitu independente ne’ebé hala’o tiha ona viabilidade téknika no ekonómika husi opsaun ne’e no diskusaun atuál sira foka liu ba aliña aspetu komersiál no legál hodi maximiza benefísiu ba povu Timor-Leste. “Ami husu ba Governu Austrália atu aselera prosesu negosiasaun legál no komersiál sira-ne’e. Ita-nia  foku prinsipál agora asegura lalais akordu kona-ba konseitu ida dezenvolvimentu úniku ba Projetu Greater Sunrise, hodi fó apoiu ba projetu Timor LNG tinan ne’e”, dehan.

Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, lidera sesaun solene Parlamentu Nasionál hodi fó onra ba vizita Primeiru-Ministru Austrália, Anthony Albanese, iha Timor-Leste, iha Salaun Plenária Parlamentu Nasionál, kuarta (28/01). Imajen Tatoli/Francisco Sony

Nune’e mós deputadu husi Partidu Demokrátiku (PD), Alexandrino Afonso Nunes, trazmite katak iha Governu Dasiak iha ninia programa konstrusaun sentru petrolífeiru iha Kosta Súl ida-ne’e inklui atu dada kadoras mai Timor-Leste sai nu’udar baze ba diversifikasaun ekonomia país nian.

Maibé, planu dezenvolvimentu kampu Greater Sunrise kontinua pendente, seidauk iha solusaun serteza entre Governu husi nasaun rua ne’e no kompañia petrolífera. “Bankada PD akredita Governu Austrália ho ita-nia lideransa Primeiru-Ministru, Anthony Albanese, formalmente la difikulta konkretizasaun”, Segundu Vise-Prezidente Parlamentu ne’e otimista.

Deputada husi Frente Revolusionária Timor-Leste Independente (FRETILIN), Nurima Ribeiro Alkatiri, relembra hikas relasaun enerjétika entre país rua marku desizivu ne’ebé reprezenta husi akordu ne’ebé hetan entre Governu Konstitusionál Dahuluk ne’ebé lidera husi FRETILIN no Governu Austrália.

“Ida-ne’e tenke sai hanesan referénsia ida hodi rezolve Greater Sunrise nian, hodi hatudu katak bele respeita soberania Timor-Leste nian no simultaneamente garante vantajen estratéjiku sira ne’ebé fahe”, realsa.

Tanba ne’e, FRETILIN reafirma katak interese nasionál hakat liu diferensa polítika kona-ba asuntu estratéjiku hanesan Projetu Greater Sunrise ho pozisaun nafatin responsavel espetativa povu timoroan nian.

Iha sorin seluk, Xefe Bankada Kmanek Haburas Unidade Timoroan (KHUNTO), António Verdial de Sousa, admite relasaun ho Austrália estratéjika tebes ba interese komún ba dezenvolvimentu Greater Sunrise.

Xefe Bankada Partidu Libertasaun Populár (PLP), Maria Angelina Sarmento Lopes, mós espresa vizita ne’e reafirma lasu solidariedade entre país rua ele kontinua la’o hamutuk nu’udar parseiru no belun loloos.

Hodi rekoñese negosiasaun sira ne’ebé la’o daudaun kona-ba Projetu Greater Sunrise no fiar katak diskusaun sira sei hala’o ho justu no ho respeitu ba malu.

Notísia relevante: TL-Austrália reafirma kompromisu bilaterál iha área oioin

Jornalista: Nelson de Sousa

Editora: Maria Auxiliadora

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!