DILI, 30 Janeiru 2026 (TATOLI)—Ministru Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura (MESSK), José Honório da Costa Pereira Jerónimo, Sesta ne’e, fó pose ona ba Reitór Eleitu Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), Joviano António da Costa ba períodu 2026-2031.
Reitór UNTL, Joviano António da Costa kompromete iha trimestrál dahuluk sei halo re-ajustamentu ba funsionáriu administrasaun tantu dosente sira hotu iha UNTL, atu hotu-hotu bele halo servisu.
“Ita tenke halo re-ajustamentu ba funsionáriu no kargu xefia sira atubele halo sira-nia servisu bazeia ba planu ne’ebé ami trasa ona. Daruak mak ami hanoin iha fulan tolu nia laran oinsá haree filafali kona-ba Gabinete Sertifikasaun Dosente liuliu kritériu ba formasaun dosente sira, nune’e ba futuru sira iha karreira dosente ne’ebé di’ak no permanente,” Reitór dehan iha UNTL Hera, Sesta ne’e.
Notísia relevante: Joviano António da Costa eleitu sai Reitór UNTL
Aleinde ne’e, nia dehan, sei halo mós diagnóstiku ba UNTL, liuliu ba departamentu sira atubele define problema no nesesidade ne’ebé durante ne’e la konsege rezolve.
“Husi diagnóstiku ne’e mak ita bele hatene saida mak estudante no dosente presiza, liuliu iha departamentu sira atu ita bele halo melloramentu husi ne’ebé to’o universidade,” nia akresenta.
Reitór subliña nia sei kontinua obra sira-ne’ebé mak Reitór Sesante, João Soares Martins husik hela.
“Ha’u iha obrigasaun atu kontinua obra sira-ne’ebé mak seidauk ramata tanba ida-ne’e uza osan Estadu nian. Presiza haree no hadi’a,” Joviano subliña.
Joviano hatutan prioridade ne’ebé estrutura sei rezolve mak infraestrutura no saladeaula ba estudante sira.
“Situasaun ne’e akontese tinan naruk ona, maibé husi ami-nia haree ida-ne’e la’ós problema boot ida. Ita bele jere atu hadi’a buat sira-ne’ebé sai preokupasaun estudante sira-nian,” nia tenik.
Kona-ba problema asédiu sexuál, Joviano hateten, problema asédiu sexuál akontese tanba kestaun morál husi ema idaidak nian.
“Atu evita ida-ne’e ita presiza aprosimasaun seluk liga ba morál pesoál. Ami sei esforsu liuhusi Gabinete Akonselamentu halo aprosimasaun ba profesór sira-ne’ebé komete asédiu sexuál,” nia subliña.
Iha fatin hanesan, Ministru Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura, José Honório husu Reitór foun Joviano António da Costa, atu kontinua servisu hamutuk ho eis-reitór sira hodi lori mudansa ba UNTL.
“Ha’u husu Reitór foun Joviano António da Costa, atu servisu ho rigór no kumpre regra finansiamentu no kontinua servisu ho parseiru internasionál sira atu dezenvolve UNTL bá-oin,” nia dehan.
Iha parte seluk, Senadu Jerál UNTL, César João, dezeja Reitór UNTL atu tau alta konsiderasaun ba problema estudante sira-nian.
“Ami nia dezeja mak Reitór Juviano António, atu tau alta konsiderasaun ba problema estudante sira-nian, liliu fasilita saladeaula inklui osan sira-ne’ebé estudante kontribui,” nia dehan.
Estudante ne’e mós husu reitór atu labele hamosu familiarizmu no partidarizmu maibé sai nafatin universidade ne’ebé fó mahon ba ema hotu.
“Bá-oin ami husu reitór ho-nia estrutura atu kombate ona kazu sira-ne’ebé akontese beibeik iha UNTL, liuliu asédiu sexuál, abandona monografia ne’ebé afeta tebes ba estudante sira. Aleinde ne’e, fiar katak reitór atuál sei fó kontinuidade ba programa sira-ne’ebé reitór sesante halo ona,” nia esklarese.
Estrutura Foun Reitoria UNTL Períodu 2026-2031
Gabinete Reitór UNTL períodu 2026-2031 mak hanesan tuirmai ne’e:
- Despaxu ida-ne’e nomea ema sira tuirmai ne’e ba kargu Proreitór sira:
- a) Pro-Reitór ba Asuntu Akadémiku, Profesór Câncio Monteiro, Ph.D;
- b) Pro-Reitór ba Asuntu Pós-Graduasaun no Peskiza nian, Profesór Vicente de Paulo Correia, Ph.D;
- c) Pro-Reitór ba Asuntu Estudante nian, Profesór Dra. Bia Ble V Hitu Carvalho de Jesus.
- Nomea Profesór José Dionisio Ximenes, M.Kont., ba kargu Administradór Jerál.
- Nomea indivíduu sira tuirmai ba pozisaun Pro-Reitór sira:
- a) Pro-Reitór ba Planeamentu, Monitorizasaun no Avaliasaun, Eng. Tomas Soares Xavier, M.Eng.;
- b) Pro-Reitór ba Kooperasaun, Profesór Cristóvão dos Reis;
- c) Pro-Reitór ba Dezenvolvimentu Infraestrutura, Profesór Alfredo Ferreira, M.Sc.;
- d) Pro-Reitór ba Garantia Kualidade, Eng. Ruben Jerónimo Freitas, Ph.D.;
- e) Pro-Reitór ba Informatizasaun, Transformasaun Dijitál no Inovasaun, Eng. Frederico Soares Cabral, M.Eng.;
- f) Pro-Reitór ba Reseita, Eng. Mario Marques Cabral, M.Eng.;
- g) Pro-Reitór ba Asuntu Jurídiku, Profesór José Tomas Alves.
- Nomea indivíduu sira tuirmai ba pozisaun diretór sira unidade peskiza nian:
- a) Diretora Institutu Nasionál Linguístika nian, Profesora Dra. Rosa da Costa Tilman;
- b) Diretór Sentru Peskiza Sientífika UNTI nian, Profesór Carlos da Conceição de Deus, Ph.D.;
- c) Diretór Sentru Formasaun Avansada, Eng. Vital Cruz Malai de Araújo Vilanova, Ph.D.;
- d) Diretora Sentru Estudu Kulturál no Arte nian, Profesora Celina Maria Godinho, S.Si., M.ESRNA;
- e) Diretór Sentru Direitus Umanus, Profesór Dr. Armindo Maia, M.Phill.
- Nomea Profesór Dr. Artur Natalino Corte-Real Araújo ba kargu Diretór Poliklinika Universitáriu.
- Nomea Padre Nívio Correia Lebre, FACC, ba kargu Provedor Estudante.
- Atu determina katak funsaun no responsabilidade husi kargu sira-ne’ebé temi ona sei ezerse tuir dispozisaun sira iha Estatutu Universidade Nasionál Timor-Leste nian no norma legál sira seluk ne’ebé aplikavel.
- Atu determina katak Despaxu ida-ne’e sei iha efeitu iha loron ne’ebé nia asina.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade




