LIKISÁ, 25 Fevereiru 2026 (TATOLI) – Autoridade Nasionál Petróleu (ANP) hamutuk ho Diresaun Nasionál Kontrolu Poluisaun (DNCP) halo destruisaun ba óleu lubrifikante kaixa hamutuk 1.905 ne’ebé importa sein autorizasaun.
Vise-Prezidente Autoridade Nasionál Petróleu, Quintino Bere Pereira, hateten óleu lubrifikante ne’e hatama husi empreza rua, Yer Motor no RHJ Rahardjo, iha tinan 2024, maibé hafoin ANP ho Autoridade Aduaneira (Alfándega) halo inspesaun indentifika katak empreza rua ne’e komete infrasaun.
Nia esplika katak infrasaun ne’ebé empreza sira ne’e komete mak la hetan autorizasaun antes, maibé sira hatama óleu mai Timor-Leste hanesan empreza distribuidora, no infrasaun seluk mak hatama duni óleu, maibé ninia marka la tuir espesifikasaun.
Hodi subliña óleu sira ne’ebé destrui ne’e ho marka sira hanesan AHM Oil MPX1, MPX2 Shell HELIX HX7 Plus, no Shell ADVANCE.
Quintino Bere haktuir bainhira halo inspesaun ba lubrifikante apreedidu sira ne’e, ANP identifika katak iha lubrifikante ho marka Shell Advance ne’ebe la’ós produtu Shell nian. Nune’e, iha Outubru 2024, ANP halo inspesaun ba importasaun lubrifikante ho marka Shell Advance, identifika nafatin katak produtu referidu kontrafeitu.
Nune’e, ANP halo kedas apreensaun ba lubrifikante sira ne’e ihe armazein Alfándega Batugadé. Iha mós importasaun ne’ebé halo iha Fevereiru 2025, empreza importa lubrifikante ho marka MPX1 no MPX2 no identifika katak lubrifikante refere la prienxe espesifikasaun, nune’e ANP halo kedas apreensaun no haruka amostra ba laboratóriu Indonézia hodi halo teste, infelizmente, rezultadu hatudu iha parámetru balun la prienxe espesifikasaun.
Totál lubrifikante la prienxe espesifikasaun iha Batugadé hamutuk kaixa 1.203, kompostu husi MPX 1 no 2 Shell Advance.
Ba empreza RHJ Rahardjo ne’ebé halo importasaun iha Marsu 2024 liuhusi Portu Tíbar, ANP halo inspesaun konjunta ne’ebé envolve Diresaun Nasionál Kontrolu Poluisaun (DNCP) no Diresaun Nasionál Regulasaun Komersiál no Protesaun Konsumidór (DNRKPK) identifika lubrifikante ho marka Shell Advance no MPX ne’ebé kontrafeitu ka la’ós produtu Shell no Astra Honda Motor (AHM).
Nune’e, ANP suspende lubrifikante hamutuk kaixa 600 no haruka amostra lubrifikante rua ne’e ba laboratóriu hodi halo teste no rezultadu laboratóriu hatudu parámetru balun la prienxe espesifikasaun.
“Nune’e ohin ANP koordena ho Alfándega no DNCP halo destruisaun ba produtu ne’ebé sira hatama. Ita tenke destrui tanba ida-ne’e afeta ba veíkulu, poluisaun no ambiente”, Quintino Pereira hateten iha Tíbar.
Empreza rua ne’ebé komete infrasaun ne’e selu multa ba Estadu mak ba RHJ Rahardjo $64.583 no Yer Motor rihun $75.
Diretór Nasionál Kontrolu Poluisaun husi Ministériu Turizmu no Ambiente, Arlindo Silveira, hateten atividade destruisaun ba óleu ne’e importante, tanba lubrikante sira ne’ebé tama tenke prienxe rekizitu husi Governu.
“Tanba husi ambiente ita iha baze legál ne’ebé ko’alia atu halo protesaun, konservasaun ba ita-nia ambientál tuir lei númeru 26/2012 iha artigu 32 ko’alia kona-ba kontrolu poluisaun” nia dehan.
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora
