DILI, 26 Fevereiru 2026 (TATOLI)–Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID), Kinta ne’e, halo julgamentu ba kazu demisaun husi Ajente ida Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) ho insiál MC, iha tinan 2023.
Komandu PNTL halo demisaun ba MC tanba falta serbisu no laiha justifikasaun hahú iha tinan 2021 to’o 2022.
Iha audiénsia julgamentu, MC deklara ba Tribunál katak iha loron 30 Juñu 2021 nia hahú moras, tanba ne’e mak la tama serbisu. Bainhira nia moras durante fulan-neen atu ba hitu no la tama serbisu, momentu ne’ebá nia ba halo tratamentu moras maibé médiku sira la deteta iha moras ruma.
Ho nune’e, médiku sira hato’o rezultadu diagnóstiku katak MC laiha duni moras no nia rasik ho inisiativa halo tratamentu tradisionál iha uma. Ajente Polísia ne’e antes ne’e destaka iha Kuartel Jerál Komandu PNTL, iha Kaikoli.
MC haktuir liu katak momentu nia retoma filafali serbisu iha tinan 2022, Ajente PNTL Sarjentu Xefe Polísia Celestino, husi Departamentu Justisa Displinar Komandu PNTL konsege ko’alia ho nia no dehan katak nia parte la tama serbisu nune’e konsidera ona hanesan abandona serbisu sein justifikasaun. Tanba ne’e, Sarjentu Xefe Polísia hato’o ba MC katak Komandu sei halo prosesu disiplinar
Nune’e, iha momentu ne’ebá MC lori ho dokumentu hanesan rezultadu diagnóstiku ba Departamentu Justisa Displinar hodi justifika katak nia moras duni.
Inspetór Polísia, Tomás Carvalho loke prosesu ba MC iha loron la apuradu iha tinan 2021. Momentu ne’ebá MC aprezenta razaun pur eskritu no anexa ho dokumentu diagnóstiku.
Notísia relevante : Longuinhos Monteiro sai sasin ba kazu pekulatu ne’ebé envolve membru na’in-tolu PNTL
MC deklara katak momentu ne’ebá nia iha atestadu médiku ida loron-tolu, enkuantu kona-ba moras durante fulan-hitu resin ne’e nia laiha atestadu médiku tanba razaun médiku sira la deteta MC nia moras. Tanba ne’e, momentu ne’ebá MC la anexa atestadu médiku durante nia moras fulan-neen atu ba fulan-hitu maibé nia relata ba parte relevante.
Komandu PNTL liuhusi Departamentu Justisa no Displinar PNTL iha tinan 2022 husu nafatin atu MC bá Ministériu Interiór atu kompleta formuláriu sansaun displinár, maibé MC iha momentu ne’ebá la priese formuláriu husi rekursu umanu no nia aprezenta razaun katak nia moras.
MC hateten, bainhira Departamentu Justisa no Displinar halo instrusaun ba nia, hetan indísiu katak Ajente PNTL ne’e komete infrasaun displinar tanba abandona serbisu durante fulan-neen ba hitu sein justifikasaun.
Tanba ne’e, Departamentu Justisa no Displinar rekomenda ba Komandu Jerál PNTL Komisáriu Faustino da Costa atu aplika sansaun disiplinar ba Ajente PNTL ho insiál MC tanba provadu tuir rezultadu investigasaun, rekomenda halo transferénsia no husu Komandu halo demisaun tanba aktu ne’ebé ajente ne’e komete nu’udar violasaun grave.
Hafoin ne’e, Komandu deside hodi halo transferénsia MC ba iha Munisípiu Likisá.
MC deklara, momentu ne’ebá hafoin desizaun ne’e nia tenta atu hasoru Komisáriu Faustino hodi informa nia situasaun, nune’e komisáriu aseita nia transferénsia ba Komandu PNTL Likisá hodi hein prosesu tuir mai.
Momentu nia kumpre duni Komandu nia desizaun no halo fali serbisu iha Likisá.
Nia haktuir tan, nia parte hakfodak bainhira iha inísiu 2025 Ministériu Interiór hasai desizaun ida hodi públika iha Jornál Repúblika hodi demite nia nu’udar membru PNTL tanba nia abandona serbisu.
Komandu PNTL notifika MC no momentu ne’ebá membru tolu PNTL mak lori karta ba MC nia uma, maibé omentu ne’ebá nia rekuza lakohi asina notifikasaun tanba ho razaun letra la moos. Tanba ne’e nia devolve fali ba hodi lori fali ba Komandu PNTL.
Alegasaun
Hafoin Tribunál rona tiha MC nia depoimentu ba kazu, Tribunál koletivu ofisiozamente avansa ba alegasaun tanba iha kazu ne’e laiha sasán ne’ebé atu rona tan nia deklarasaun.
Iha alegasaun, Mandatóriu Reo MC, José Soares, deklara katak bazeia depoimentu ne’ebé aprezenta durante julgamentu iha kazu ida-ne’e, parte Reo MC konfensa faktu hotu katak momentu ne’ebá nia abandona serbisu durante fulan-neen ba hitu tanba nia moras duni no halo diagnóstiku maibé médiku sira mak la deteta nia moras. Maibe nia halo tratamentu saúde hodi konsumu Ai-moruk tradisionál.
Mandatóriu ne’e fundamenta katak, MC nu’udar Ajente PNTL nia kumpre ba dezisaun komandu hodi transfere nia bá serbisu fali iha Komandu PNTL Munisípiu Likisá.
Tanba iha instánsia Mandatariu José Soares husu ba Tribunál atu konsidera prova sira ne’e no aplika justisa ne’ebé justu ba MC.
Aleinde ne’e, Mandatóriu Ministériu Interiór, Mário Pedro, aseita ba demisaun ne’ebé Ministeriu Interiór halo ba membru PNTL tanba nia abandona serbisu hahú husi 2021 to’o 2023.
Nia dehan, ida-ne’e provadu duni katak MC komete infrasaun grave tanba ne’e Mínistériu Interiór deside hodi aprova demisaun hodi demite MC iha tinan 2023.
Hafoin Tribunál rona tiha parte hotu, Tribunál koletivu liuhusi Juiza Edite Palmira marka fali loron 26 Marsu tuku 16:00 hodi foti desizaun ba kazu ne’e.
Audiénsia julgamentu ne’e prezide husi Juiz koletivu Edite Palmira dos Reis, António Helder do Carmo no João Ribeiro no Arte Reo hetan asisténsia husi nia mandatóriu José Soares no Ministeriu Interiór hetan asisténsia legál husi mandatariu Mário Pedro.
Jornalista : Natalino Costa
Editora : Julia Chatarina
