DILI, 26 Fevereiru 2026 (TATOLI)–Tribunál Judisiál Primera Instánsia Dili (TJPID), Kinta ne’e, liuhusi leitura akordaun, deside aplika pena supensaun tinan-haat ba iha arguida HSJ, nu’udar xineza ba prátika krime falsifikasaun dokumentu vistu traballu.
Iha leitura akordaun ne’e, Tribunál deside katak arguida nia hahalok ne’e priense duni ba elementu krime subjetivu no objetivu ba krime falsifikasaun dokumentu.
Tribunal aplika krime rua ba arguida hanesan falsifikasaun simples no krime falsifikasaun agravadu.
Iha krime falsifikasaun simples kondena arguida ho pena prizaun tinan-ida no ba krime furtu agravadu kondena ho pena prizaun tinan-haat.
Ikus mai, Juíz Koletivu deside hodi komula jurídiku ba pena úniku ho nune’e koletivu deside kondena arguida ho pena prizaun tinan-tolu, suspende ba tinan-haat.
Notísia relevante : Tribunál halo julgamentu ba demisaun Ajente PNTL ida iha tinan 2023
Tribunál deklara, kona-ba sasán sira ne’ebé uza hodi halo prátika krime, Tribunál Kolektivu ordena hodi halo destruisaun.
Iha desizaun ne’e mós, Tribunál esplika ba arguida, karik la aseita ho desizaun, liuhusi defeza arguida nian bele halo rekursu ba iha Tribunal Rekursu (TR) durante prazu loron 30 nia laran.
Akuzasaun
Iha faktu sufisiente katak, arguida HSJ nu’udar na’in ba empreja YI PIN JIA 08 AGENCIA UNIP. LDA, ho nia diresaun iha Hudi-Laran, Aldeia Teki-Teki, Suku Bairru Pité, Postu Administrativu Dom Aleixo, Munisípiu Dili.
Haktuir dokumentu aprezentadu, empreza YI PIN JIA 08 AGENCIA UNIP. LDA harii iha loron 10 Maiu 2019, ho nia objetivu atu trata dokumentu ka vistu ba traballadór xineza sira ne’ebé mak tama mai serbisu iha Timor-Leste.
Halo Analiza mós ba dokumentu sertifikadu no rejistu kriminál hatudu katak arguida falsifika ho maneira altera loron emisaun hodi indika loron, fulan no tinan ho maneira ko’a sai tiha letra sira antes ne’e hakerek ona hanesan loron 13 Juñu 2022 hodi subtitui fali ho data seluk husi orijinalidade iha dokumentu referidu.
Identifika mos katak, arguida mos falsifika dokumentu sira husi loja kompañia Maubisse Unip.Lda. no karimbu Inspesaun Jerál Traballu, autorizasaun vistu traballu hodi altera identifikasaun LY ba fali CW hodi justifika ba Diresaun Asuntu Kosellu Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun hanesan pareser favorável ba vistu fixasaun rezidénsia nian.
Aleinde ne’e, deteta mos katak liuhusi arguida nia kompañia YI PIN JIA 08 AGENCIA UNIP. LDA, konsege prodús no falsifika karimbu ho totál hamutuk 107.
Tuir faktu ne’ebé indika iha autus, konfirma katak arguida sempre falsifika dokumentu sira deskrita iha leten ho própriu arguida nia ekipamentu ho forma repetidu.
Arguida aproveita ba situasaun ne’e hodi inventa, prodús no emite dokumentu Estadu hodi bosok no fasilita xineza sira hodi hetan vistu traballu no vistu fixasaun rezedénsia ba sidadun xineza sira ne’e hodi hala’o atividade negósiu no permanense iha Timor-Leste. Arguida hatene katak aktu bosok ne’e bele halo Estadu sofre prejuízu ne’ebé signifikativu tebes.
Audiénsia julgamentu n’e prezide husi Juíz Kolektivu José Escurial, Fransisca Cabral, Juíz Estajiadu na’in-ida, MP reprezenta husi Prokuradór Adérito Tilman, arguida sira hetan asisténsia legál husi Defensór Públiku Juvinal Dias no Defensór Puúbliku Fernando de Carvalho.
Jornalista : Natalino Costa
Editora : Julia Chatarina
