DILI, 02 Marsu 2026 (TATOLI) – Institutu Apoiu Dezenvolvimentu Emprezariál (IADE) halo kooperasaun ho Sekretaria Estadu Formasaun Profisionál no Empregu SEFOPE disponibiliza formasaun kona-ba planu negósiu ba eis traballadór timoroan hamutuk 22 ne’ebé hetan ona oportunidade bá serbisu iha Austrália no Korea Súl.
Diretór-Ezekutivu IADE, Filomeno Marcelino Belo, dehan formasaun semana ida ho objetivu atu hasa’e koñesimentu no kapasidade joven sira iha área emprendedorizmu no formasaun ne’e sei foka ba dezenvolvimentu planu negósiu, estratéjia marketing, no jestaun finanseira, no asesu ba kapitál.
“Formasaun ne’e dahuluk ita dada sira hamosu ideia negósiu, bainhira iha ona ideia mak ita halo planu ba sira-nia negósiu, tanba ita-nia traballadór sira ne’e bá serbisu hetan osan, maibé fila atu halo negósiu laiha ideia. Ita tenke fó formasaun, nune’e sira iha ideia negósiu no bele sai empregadór, apoiu Governu fó serbisu ba maluk sira seluk”, Filomeno Marcelino Belo hateten ba Tatoli, ohin.

Formasaun ne’e la’ós realiza de’it iha Dili, maibé mós iha munisípiu sira. Iha semana kotuk IADE fó uluk formasaun ba eis traballadór Austrália hamutuk 16 iha Baukau. Tanba programa ne’e foka ba munisípiu Dili, Baukau, Ermera, Lautein no Vikeke.
Atividade ne’e realiza tanba hetan apoiu husi Uniaun Europeia no International Labour Organization (ILO) ne’ebé halo aprseria hamutuk SEFOPE no IADE hodi implementa.
Diretór-Jerál SEFOPE, Carlito Rosário Cabral, hateten atividade ne’e ajuda traballadór bele iha ideia negósiu, tanba programa SEFOPE mobiliza traballadór sira bá serbisu iha rai-li’ur nia objetivu prinsipál mak sira hetan abilidade no osan iha ema-nia rai fila mai labele ho de’it estatutu traballadór, maibé tenke sai empregadór mós.

Tuir nia, eis traballadór sira ne’ebé hetan oportunidade bá serbisu iha rai-li’ur maioria fila iha negósiu rasik iha área hanesan kafetaria, ortikultura, nomós pekuária hanesan haki’ak animál no ikan.
Eis traballadór Austrália, Madalena Guterres, agradese ba Governu tanba fasilita sira fó formasaun sobre ideia negósiu nian. Madalena bá serbisu iha Austrália entre 2012 no 2025 no hetan osan, maibé seidauk iha ideia atu halo negósiu.
“Formasaun ne’e ha’u foin tuir ho esperansa katak sei fasilita ha’u ideia negósiu nian, tanba durante ha’u bá serbisu iha osan, halo uma no sosa ona rai, maibé atu halo negósiu mak laiha ideia”, nia admite.
Iha fatin hanesan, reprezentante Uniaun Europeia iha Timor-Leste, Paulino, husu ba eis traballadór sira katak aproveita didi’ak formasaun, nune’e bele iha ideia negósiu no kontribui ba dezenvolvimentu nasaun nian.
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora





