Top

Governu valida IFDA hodi hasa’e konfiansa investidór

Christoph Sorg, Vise Xefe Misaun, Delegasaun UE iha Timor-Leste halo intervenssun iha workshop ne’ebé organiza husi TradeInvest kona-ba validasaun akordu fasilitasaun investimentu haktuir padraun OMK no ASEAN iha JL Vila-Fatuhada, Dili, 9 Marsu 2026. Foto TATOLI/António Daciparu

DILI, 09 Marsu 2026 (TATOLI) —TradeInvest Timor-Leste hamutuk ho parseiru dezenvolvimentu sira valida Akordu Fasilitasaun Investimentu ba Dezenvolvimentu (IFDA, sigal inglés) hodi hametin enkuadramentu investimentu nasionál no hasa’e konfiansa investidór sira-nian iha ekonomia nasaun nian.

Atividade ida-ne’e hola parte iha projetu kooperasaun komersiál entre Uniaun Europeia no Timor-Leste ne’ebé hakarak apoia reforma polítika investimentu nian no hametin integrasaun ekonómika rejionál no mundiál.

Adjuntu Xefe Delegasaun Uniaun Europeia nian iha Timor-Leste, Christoph Sorg, hateten katak eventu ne’e nu’udar pasu importante hafoin self-assesment ne’ebé halo tiha ona antes ne’e relasiona ho implementasaun IFDA.

Nia dehan IFDA maka inisiativa importante ida iha Organizasaun Mundiál Komérsiu nian ne’ebé ho objetivu atu hadi’a klima investimentu nian no fasilita investimentu estranjeiru iha nasaun sira ne’ebé sei dezenvolve hela.

“Liuhusi aumentu transparénsia, efisiénsia administrativa, no kooperasaun regulatória, akordu ida-ne’e hakarak atu fasilita investidór sira atu estabelese, opera, no habelar sira-nia negósiu sira no apoia dezenvolvimentu sustentável”, Christoph Sorg realsa iha nia diskursu.

Nia hatutan Timor-Leste nu’udar nasaun dahuluk iha mundu ne’ebé hala’o auto-avaliasaun kona-ba ninia enkuadramentu investimentu, hodi hatudu kompromisu maka’as Governu nian hodi hadi’a ambiente investimentu nasionál.

Christoph mós konsidera prosesu ne’e hanesan krusiál tanba Timor-Leste hakat hodi hametin integrasaun ekonómika internasionál, inklui tuir nasaun ne’e nia adezaun ba Organizasaun Mundiál Komérsiu no nia esforsu adere ba Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN).

Diretór Relasaun Esterna no Marketing iha TradeInvest Timor-Leste, Roberto Lay. Foto/TATOLI

Diretór Relasaun Esterna no Marketing iha TradeInvest Timor-Leste, Roberto Lay, hateten workshop ne’e importante tanba ajuda tebes Governu hodi hatene forsa no dezafiu sira husi sistema investimentu nasionál.

Nia dehan apresia tebes ba Uniaun Europeia ba apoiu tékniku no finanseiru ne’ebé fó ba International Trade Center (ITC) hodi halo avaliasaun ba IFDA no kuadru fasilitasaun investimentu ASEAN nian ohin halo validasaun.

Tuir nia, prosesu avaliasaun ne’e ajuda sira hodi identifika reforma sira ne’ebé bele implementa iha rai-laran no identifika área sira ne’ebé presiza apoiu tékniku husi parseiru dezenvolvimentu sira.

Workshop ne’e rasik hala’o durante loron tolu ne’ebé partisipante sira sei halo revizaun no validasaun ba deskobrimentu sira husi avaliasaun ba lakuna sira hodi garante katak, reflete enkuadramentu legál kapasidade institusionál, no prioridade sira reforma investimentu Timor-Leste nian.

Atividade ne’e mós kobre asuntu xave sira hanesan transparénsia polítika investimentu, prosedimentu administrativu simplifikadu, koerénsia regulatóriu, governasaun dijitál, dezenvolvimentu fornesedór lokál, no investimentu sustentavel.

Parseiru no TradeInvest iha workshop kona-ba validasaun akordu fasilitasaun investimentu haktuir padraun OMK no ASEA, iha JL Vila-Fatuhada, Dili, 9 Marsu 2026. Foto TATOLI/António Daciparu

Eventu ne’e mós hetan prezensa husi peritu direitu investimentu internasionál husi Universidade Nasionál Singapura, Jansen Calamita, ne’ebé fó aprezentasaun kona-ba introdusaun ba IFDA no enkuadramentu fasilitasaun investimentu rejionál.

Akordu Fasilitasaun Investimentu ba Dezenvolvimentu (IFD) maka paktu plurilaterál Organizasaun Mundiál Komérsiu nian ne’ebé hetan apoiu husi membru liu 125, maioria nasaun sira ne’ebé sei dezenvolve hela, ne’ebé dezeña atu rasionaliza regulamentu investimentu nian, hasa’e transparénsia, no Foreign Direct Investment (FDI) ka haburas investimentu estranjeiru diretu sustentavel.

Ida-ne’e foka ba hamenus burokrasia no hadi’a efisiénsia administrativa, envezde asesu ka protesaun ba merkadu.

Jornalista: Arminda Fonseca

Editora: Maria Auxiliadora

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!