DILI, 17 Abríl 2026 (TATOLI) – Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta (MAPPF), lihuhusi Diresaun-Jerál Inspesaun no Monitorizasaun Sistema, iha tinan-2024 to’o Abríl 2026 rejista ona ró peska ilegál hamutuk 38 unidade halo atividade kaer ikan iha tasi Timór.
Diretór-Jerál Inspesaun no Monitorizasaun Sistema, Acácio dos Santos, informa, husi totál ró peska ilegál 38 ne’e kompostu ró peska ilegál hamutuk unidade 10 iha 2024, ró 23 unidade iha 2025 no ba 2026 hahú husu Janeiru to’o Abríl hamutuk unidade lima (5).
Nia esplika, tuir dadus ne’ebé sira iha, iha 2024 ró ilegal 10 unidade, kaer ikan hamutuk 600 tonelada ka 600.000 kilograma, husi númeru ne’e konverte ba osan karik Timor-Leste lakon osan hamutuk $12.970.000.
Nune’e iha tinan-2025, husi ró ilegál unidade 23 ne’e kaer ikan hamutuk 1.380 tonelada ka 1.380.000 kilograma, konverte ba osan karik Timor-Leste lakon osan hamutuk $ 29.256.000.
Enkuantu iha tinan-2026, hahú husi Janeiru to’o Abríl, inspesaun jerál detekta tan ró ilegál hamutuk 5 unidade, kaer ikan hamutuk 300 tonelada, ka 30.000 kilograma konverte ba osan karik lakon $6.360.000.
“Entaun hahú husi 2024 to’o 2026 Timor-Leste lakon ikan tonelada hamutuk 2.280 konverte ba osan karik iha lakon $48.586.000”, Acácio dos Santos, ba TATOLI iha nia knaar-fatin, Komoro, Dili.
Nia esplika, atividade peska ilegál iha tasi Timor-Leste kontinua akontese, maski esforsu koordenasaun ho autoridade marítima nasionál atu kontrola no redús.
Nia subliña, durante ne’e sira akompaña hela atividade ró tama sai iha tasi Timór liuhusi sistema monitoriozasaun ne’ebé estabelese ona, nune’e bainhira detekta ró ilegal sira tama no halo atividade peska ilegál sira koordena direta ho Autoridade Marítima Nasionál (AMN) no Polísia Marítima halo asaun hasoru ró sira ne’e.
“Sistema monitorizasaun iha duni ona, maibé ami sei enfrenta limitasaun ekipamentu hanesan ró patrollamentu, ne’ebé halo ami labele atuasaun direta hasoru ró ilegal sira”, nia hateten.
Notísia relevante:UPM koordena ho Komponente Navál hodi responde ba operasaun ró peska ilegál
Tuir nia, ró ilegál sira ne’ebé durante halo atividade ilegál kaer ikan ne’e maioria ró sira iha kapasidade oioin, husi 5 to’o 250 gross tonnage (GT), no kada tinan bele iha movimentasaun ró hamutuk 30 to’o 40 unidade iha tasi territóriu Timor-Leste.
Nia akresenta katak, sistema monitorizasaun ne’e importante atu detekta atividade ilegál sira, maibé presiza reforsu ekipamentu no kapasidade operasional atu bele halo atuasaun direta no efetivu.
“Maski ami bele detekta ró ilegal liuhusi sistema monitorizasaun, ami sei presiza kooperasaun ho Autoridade Marítima tanba limitasaun ekipamentu atu halo intervensaun direta”, nia konklui.
Notísia relevante:Parlamentu husu reforsa kontrolu peska ilegál iha tasi Timor
Jornalista: Arminda Fonseca
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo




