DILI, 29 Abríl 2026 (TATOLI) – Ministériu Petróleu no Rekursu Minerál (MPRM) Timor-Leste no kompañia konsórsiu Greater Sunrise realiza semináriu kona-ba projetu Gás Naturál Likifeitu Timór (TLNG, sigla inglés), ho objetivu atu hadi’a konseitu dezenvolvimentu downstream no dudu progresu ba desizaun investimentu iha futuru.
Atividade ne’e hala’o durante loron tolu, entre 27 no 29 Abríl, iha Palm Springs, Fatuhada-Dili, ne’ebé halibur funsionáriu sira husi Ministériu Petróleu no Rekursu Minerál (MPRM) no reprezentante sira husi Woodside Energy, Timor GAP, no Osaka Gas hodi ko’alia kona-ba aspetu tékniku, komersiál, no estratéjiku husi projetu TLNG, ne’ebé liga ba Greater Sunrise nian.

Ministru Petróleu no Rekursu Minerál, Francisco da Costa Monteiro, afirma katak semináriu ne’e nu’udar kontinuasaun ba Akordu Kooperasaun LNG Timor-Leste (TCA, siga inglés) ne’ebé asina ho Woodside Energy iha tinan 2025 hodi esplora liután dezenvolvimentu pipeline Greater Sunrise mai Timor-Leste no dezenvolvimentu instalasaun LNG iha rai-maran, iha Natarbora.
Tuir governante, parseiru hothotu halibur hamutuk iha fórum hodi identifika elementu sira ne’ebé presiza hodi avansa ba projetu ne’e, tuir aspirasaun Timor-Leste nian hodi prosesa gás Greater Sunrise iha rai-laran.
“Prosesu negosiasaun la’o di’ak hela, liuhusi workshop ida-ne’e ajuda identifika pontu balun ne’ebé presiza rezolve hamutuk hodi atinje ita-nia objetivu”, Ministru Francisco Monteiro hateten bainhira halo abertura ba semináriu ne’e.
Nia subliña katak diskusaun atuál sira foka liu ba dezenvolvimentu LNG, enkuantu planu refinaria no petrokímika sei diskute hela tanba komponente ketak.
Jerente Dezenvolvimentu Enerjia Woodside, David Reid, hatete katak atividad ne’e reflete kolaborasaun konkreta entre Sunrise Joint Venture no Governu iha kuadru TCA nia laran. “Parte rua serbisu hamutuk hodi finaliza konseitu TLNG no prepara ba faze dezenvolvimentu tuirmai”, nia dehan.
Prezidente Ezekutivu Timor GAP, Rui Maria Alves Soares, afirma katak Timor GAP partisipa nu’udar parseiru upstream ho Woodside no Osaka Gas, no envolve mós iha diskusaun sira hodi apoiu dezenvolvimentu downstream.
“Hafoin workshop ne’e, ami sei determina bainhira maka foti pasu sira ba implementasaun no sai hanesan parte ida husi preparasaun sira ba Desizaun Finál Investimentu [FID, sigla inglés]”, Rui Soares esplika.
Semináriu ne’e kontinua momentu kooperasaun ne’ebé harii dezde asina akordu iha fulan-Novembru 2025 entre MPRM no Woodside Energy atu hala’o estudu maturidade téknika no komersiál ba projetu LNG ho baze iha Timór ho kapasidade maizumenus tonelada millaun lima kada tinan, inklui instalasaun gás doméstika no fábrika estrasaun héliu.
Governu antes ne’e konsidera projetu TLNG nu’udar prioridade estratéjiku hodi masimiza benefísiu ekonómiku husi Greater Sunrise, ho produsaun LNG dahuluk ne’ebé projeta atu hahú entre 2032 no 2035.
Liuhusi atividade ne’e, parte interesada sira avalia katak projetu TLNG halo progresu liután ba selesaun konseitu finál no implementasaun projetu.
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora




