BAUKAU, 07 Maiu 2026 (TATOLI)—Governu liuhusi Ministériu Finansa (MF) hamutuk ho ekipa liña ministeriál, Kinta ne’e, realiza konsulta sidadania ho objetivu rona direta hanoin kona-ba planu orsamentu tinan 2027 iha Baukau.
Xefe Departamentu Diresaun Jerál Planeamentu Orsamentu Ministériu Finansa, José Fátima, esplika konsulta referida atu hakbesik ba komunidade hodi rona relasiona ho situasaun reál iha baze antes elabora planu orsamentu jerál Estadu tinan 2027.
“Konsulta sidadania ida-ne’e parte ida Governu hakbesik an ba povu hodi rona povu nia lian atu identifika área prioridade nune’e prepara ba períodu jornada orsamentál iha fulan-Jullu,” José Fátima hateten iha Sentru Konvensaun Baukau (CCB-sigla portugeza), Vila Antiga.
Nia relata ekipa ne’ebé iha kompostu husi liña ministeriál hanesan MF, Ministériu Administrasaun Estatál (MAE), Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peská no Floresta (MAPPF), Ministériu Obra Públika (MOP) no seluk tan tuir idaidak nia área nune’e ajusta iha planu asaun anuál 2027 tuir etapa jornada orsamentál.
“Ita espera orsamentu bele kobre iha área esensiál liuliu atu dezenvolve ita-nia munisípiu ne’e bele la’o di’ak liután,” José Fátima akresenta.
Iha fatin hanesan, Prezidente Autoridade Munisipál (PAM) Baukau, Veneranda Eurico Lemos Martins, konsidera konsulta sidadania importante atu halakon diverjénsia sira hotu nune’e ko’alia ba malu hodi entende kona-ba programa no etapa orsamentu ligadu ho situasaun tanba Baukau ba Baukau-oan hotu.
“Espera katak bainhira halo diskusaun iha Komité Revizaun Orsamentu (KRO) relatóriu mós submete ona nune’e kuandu membru KRO deside korte ba programa infraestrutura presiza konsulta antes tuir prioridade,” Veneranda Lemos hateten.
Governu instituisionaliza ona konsulta públika hanesan faze obrigatóriu iha siklu preparasaun orsamentál nian bazeia ba Lei Numéru 03/2025 kona-ba Enkuadramentu Orsamentál no Jestaun Finanseira Públika no operasionalizadu liuhosi Dekretu-Lei Nú. 42/2025, ne’ebé fornese baze legál no enkuadramentu institusionál ba konsulta durante preparasaun orsamentu jerál Estadu.
Aleinde ne’e, objetivu espesífiku promove kultura governasaun partisipatória ida-ne’ebé transparente ne’ebé atu kaptura prioridade rejionál no setoriál hanesan promove diálogu inkluzivu, haforsa halo polítika ho informasaun dadus nune’e jere relatóriu ne’ebé komprensivu iha-ne’ebé sei apoiu diskusaun iha KRO no orienta alokasaun rekursu iha orsamentu jerál Estadu 2027.
Entretantu, atividade konsulta sidadania iha Baukau partisipa husi autoridade munisipál, diretór serbisu munisipál, administradór postu administrativu, xefe suku, Konsellu Munisipál Kombatente Libertasaun Nasionál (CMCLN-sigla portugeza), sosiedade sivíl no partidu polítiku.
Jornalista: Natalino Belo
Editór: Xisto Freitas da Piedade




