iklan

HEADLINE, POLÍTIKA

Korte millaun $60 husi Fundu Infraestrutura fó impaktu ba projetu 836

DILI, 22 Maiu 2026 (TATOLI)-Deputadu Aniceto Longuinhos Guterres husi bankada Frente Revolusionária Timor-Leste Independente (FRETILIN) hato’o nia preokupasaun kona-ba proposta Orsamentu Retifikativu (OR) ne’ebé finansia husi medida adisionál no realokasaun orsamentu interna husi liña ministeriál sira, inklui Fundu Infraestrutura (FI) iha Orsamentu Jerál Estadu 2026. Montante ne’ebé antes ne’e aprova ona no agora realoka, maibé la envolve levantamentu husi Fundu Petrolíferu.

Maski nune’e, deputadu ne’ebé mós louva Governu tanba aprezenta OR hodi halo ezersísiu internu no la foti tan osan husi Fundu Mina-rai.

Iha proposta OR ho totál millaun $271, maioria husi verba ne’e hetan realokasaun husi FI, ne’ebé tuir deputadu bele fó impaktu ba kontinuidade projetu infraestrutura sira.

Tuir nia, Governu loloos bele implementa polítika efisiénsia no halo ajustamentu iha verba seluk, hanesan bens no servisu no transferénsia públika ne’ebé konsidera deznesesáriu, duké foti tan husi FI.

“Alterasaun klimátika halo nesesidade ba infraestrutura. Ita halo iha ne’e, depois mosu tan problema iha ne’ebá. Atu rezolve problema ne’e, sá tan projetu sira ne’ebé la’o hela, depois pur causa retifikativu ita tenke adia ou suspende”, nia lamenta.

Deputadu ne’e mós kestiona ezersísiu OR ne’ebé foti mós husi Projetu Tasi-Mane no Suai Supplay Base. “Kontinuidade projetu sira ne’e halo oinsá, se ita ko’alia Tasi-Mane, Suai Supplay Base ne’e haree ba iha ita-nia dezenvolvimentu Greater Sunrise, oinsá ho sustentabilidade fiskál [ka] presipísiu fiskál besik ba daudaun ona. Entaun, kontinuidade projetu ne’e fundamentál tebes”, nia afirma.

Deputadu Francisco da Costa ‘Ikulai, husi Partidu Kongresu Nasionál Rekonstrusaun Timorense (CNRT, sigla portugés) mós hato’o preokupasaun hanesan. Nia hateten katak nesesidade povu nia daudaun presiza duni atensaun boot ba infraestrutura, tanba dezastre danifika estrada no ponte barak iha territóriu.

Hatán ba preokupasaun sira ne’e, Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku, Gastão de Sousa, hateten katak iha Orsamentu Jerál Estadu 2026, FI hetan alokasaun millaun $307,1 hodi finansia programa 30. Husi montante ne’e, Governu halo korte 20% ka millaun $60, atu kontribui ba OR no agora FI hela millaun $240.

Ministru esplika katak redusaun orsamentu ne’e afeta ba projetu hamutuk 836, kompostu husi projetu ein-kursu 232 ho valór millaun $35, projetu foun iha faze aprovizionamentu 22 ho orsamentu millaun $2,7, projetu foun iha faze preparasaun aprovasaun 522 ho orsamentu millaun $19, projetu retensaun 47 ho orsamentu liu millaun $1,3, projetu ne’ebé konklui no taka iha ida ho orsamentu rihun $1, projetu kanseladu tolu ho valór rihun $757.

Nia esklarese mós katak programa 30 iha FI, rua de’it mak la sofre korte, inklui Projetu Tasi-Mane.

“Sira seluk ami ko’a hothotu no atinje to’o millaun $60. Ko’a boot liu mak iha estrada nasionál ho munisípiu millaun $21”, katak.

Tuir ministru, razaun ba halo korte tanba ezekusaun FI kada tinan sempre atinje másima 78%.

“Ne’e duni, ho ida-ne’e ami optimista tebes bele atinje ezekusaun 90%, maibé buat hotu depende ba alterasaun klimátika no mós fiskalizasaun kolaborasaun entre Obra Públika, MPIE, ADN, no CNA tenke serbisu hamutuk hodi dudu ezekusaun ba oin”, dehan.

Notísia relevante: Orsamentu Retifikativu prevee medida hitu hodi responde ba impaktu husi funu iha Médiu Oriente

Jornalista: Nelson de Sousa

Editora: Maria Auxiliadora

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!