Despeza obrigatória reprezenta billaun $1,46 iha OJE 2027

DILI, 12 Juñu 2026 (TATOLI) – Despeza obrigatória sira iha Orsamentu Estadu (OJE) 2027 Timor-Leste nia prevee atu atinje maizumenus billaun $1,46. Montante ne’e reflete kompromisu maka’as Governu nian atu kumpre obrigasaun Estadu nian, garante kontinuidade servisu públiku sira no sustenta implementasaun programa estratéjiku sira ne’ebé la’o hela.
Koordenadór Gabinete Polítika Fundu Petrolíferu, Filipe Neri Machado, hateten katak gastu obrigatóriu nu’udar despeza ne’ebé Governu tenke aloka kada tinan tuir dispozisaun legál, akordu ho parseiru dezenvolvimentu sira, kontratu sira ne’ebé la’o hela, nesesidade esensiál Estadu nian, no despeza operasionál rotina Governu nian.
“Gastu obrigatóriu inklui gastu sira ne’ebé determina ona ho baze iha fundamentu legál sira, akordu sira koperasaun nian ho parseiru sira dezenvolvimentu nian, kontratu sira ne’ebé la’o daudaun, nesesidade esensiál sira, no kustu operasional oioin ne’ebé tenke kumpre kada tinan”, nia esplika.
Husi totál gastu obrigatóriuane’ebé projeta iha billaun $1,46, alokasaun boot liu destina ba transferénsia públika, ho montante maizumenus millaun $657. Osan sira ne’e sei uza ba programa sosiál oioin no obrigasaun Governu nian, inklui maizumenus millaun $100 ba programa inkluzaun sosiál.
Aleinde ne’e, Governu aloka milluan $27 ba pagamentu empréstimu, besil millaun $180 ba apoia empreza estatál sira, besik millaun $187 ba benefísiu veteranu sira, no maizumenus millaun $65 ba dotasaun aldeia, eskola, no Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku (PNDS) no besik millaun $88 destina ba nesesidade seluk tan
Komponente boot tuirmai maka saláriu no subsídiu sira ba funsionáriu Estadu nian, ne’ebé kalkula iha millaun $354. Orsamentu ne’e inklui saláriu ba funsionáriu permanente sira, kontribuisaun ba seguransa sosiál 6%, ajustamentu ba inflasaun, no finansiamentu ba funsionáriu setór públiku liu rihun 47, inklui funsionáriu públiku, membru Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), membru Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), no ofisiál polítiku sira.
Aleinde ne’e, Governu mós kobre nesesidade sira husi pesoál sira seluk maizumenus rihun 25, inklui asesór sira no traballadór kontratadu sira.
Iha setór dezenvolvimentu, Governu aloka maizumenus millaun $325 ba despeza kapitál dezenvolvimentu, ne’ebé inklui finansiamentu ba projetu infraestrutura oioin no programa dezenvolvimentu ne’ebé implementa husi ministériu no instituisaun Estadu sira.
Maizumenus millaun $124 aloka ona ba despeza bens no servisu, hodi kobre nesesidade operasionál Governu nian hanesan kombustivel, ai-moruk, ekipamentu servisu, servisu telekomunikasaun, internét, bee, no eletrisidade, nomós fundu kontinjénsia porsentu rua husi tetu orsamentál.
Notísia relevante: OJE 2027 prioriza ba diversifikasaun ekonómika no kriasaun empregu
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora

