DILI, 12 Juñu 2026 (TATOLI) – Ministériu Finansa propoin senáriu fiskál tolu ba preparasaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027, ho konsidersaun ba impaktu gastu públiku hasoru kreximentu ekonómiku no sustentabilidade Fundu Petrolíferu Timor-Leste nian.
Iha aprezentasaun ho tema “Senáriu Fiskál 2027 – Proposta Ministériu Finansa”, Governu hato’o opsaun orsamentu ki’ik, moderadu, no aas, idaidak ho projesaun diferente ba kreximentu Produtu Internu Brutu (PIB) no vida Fundu Petrolíferu nian.
Senáriu dahuluk propoin montante orsamentu billaun $1,94 ho projesaun kreximentu ekonómiku entre porsentu 3 no 3,5. Tuir kalkulasaun, iha senáriu ida-ne’e Fundu Petrolíferu bele dura to’o 2040.
Kompara ho projesaun ba realizasaun orsamentu Estadu 2026, gastu ba saláriu no subsídiu kontinua ho montante millaun $473, enkuantu gastu ba bens no servisu millaun $341. Transferénsia públika tun pursentu 3,8 ba tokon $729, despeza kapitál ki’ik tun porsentu 33,6 ba millaun $24, no despeza kapitál dezenvolvimentu aumenta porsentu 3 ba tokon $369.
Nune’e, totál orsamentu iha senáriu ida-ne’e atinje billaun $1,936 ka menus porsentu 1.5, kompara ho projesaun gastu 2026 nian.
Iha senáriu daruak, Ministériu Finansa propoin orsamentu biliaun $2,08, ho projesaun kresimentu ekonómiku entre porsentu 3,5 no 4,1. Iha opsaun ida-ne’e, Fundu Petrolíferu estima atu hotu iha 2039.
Gastu ba saláriu no subsídiu aumenta porsentu 2,3 ba tokon $484, enkuantu gastu ba bens no servisu aumenta porsentu 16,9 to’o millaun $398. Despeza ba kapitál dezenvolvimentu mós sa’e porsentu 26,2 ba $453 no transferénsia públika tun uitoan ba tokon $730.
Totál orsamentu iha senáriu moderadu atinje billaun $2,089, ka aumentu porsentu 6,2 kompara ho projesaun orsamentu Estadu 2026 nian.
Senáriu datoluk oferese tetu orsamentál aas liu ho montante billaun $2,22. Senáriu ne’e prevee kreximentu ekonómiku entre porsentu 4,3 no 4,8, maibé mós lori riksu boot liu ba sustentabilidade fiskál nasaun nian,
Tuir projesaun Governu nian, iha senáriu ida-ne’e Fundu Petrolíferu bele hotu iha tinan 2037, tinan tolu lalais liu ho senariu dahuluk.
Gastu ba bens no servisu aumenta maka’as porsentu 39,3 ba millaun $475, enkuantu despeza ba kapitál dezenvolvimentu sa’e porsentu 28,2 ba millaun $460. Saláriu no subsídiu sira aumenta ba millaun $485, transferénsia públika mantein iha millaun $758, no despeza kapitál ki’ik sira aumenta ba millaun $39.
Totál proposta orsamentu iha senáriu ida-ne’e atinje billaun $2,217, ka aumentu porsentu 12,7 kompara ho projesaun realizasaun orsamentu 2026 nian.
Notísia relevante: OJE 2027 prioriza ba diversifikasaun ekonómika no kriasaun empregu
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora
