iklan

EKONOMIA, HEADLINE

TradeInvest promove semináriu atu prepara esportadór sira asesu bá merkadu globál

TradeInvest promove semináriu atu prepara esportadór sira asesu bá merkadu globál

TradeInvest Timor-Leste no Kompañia Internasionál Control Union realiza semináriu ba setór privadu sira kona-ba kritéria importasaun no esportasaun, iha salaun Timor Plaza Dili, tersa (30/06). Imajen Tatoli/Francisco Sony.

DILI, 30 Juñu 2026 (TATOLI) – TradeInvest Timor-Leste hamutuk ho Institutu Kualidade Timor-Leste (IQTL, sigla portugés), Ministériu Komérsiu Indústria (MKI), no Diresaun Nasionál Bioseguransa Kuarantena, Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta (MAPPF) realiza semináriu kona-ba Testing, Inspection and Certification for Export Readiness hodi hasa’e kapasidade setór privadu no prepara esportadór sira atu kumpre rekizitu merkadu internasionál.

Diretór-Ezekutivu TradeInvest Timor-Leste, Duílio Marino Gusmão Araújo da Silva, hateten atividade ida-ne’e importante tebes tanba envolve Control Union husi Indonézia, instituisaun espesialista iha área teste, inspesaun no sertifikasaun, ne’ebé iha esperiénsia atu fó apoiu ba esportadór sira hodi asesu ba merkadu globál.

Diretór-Ezekutivu TradeInvest Timor-Leste, Duílio Marino Gusmão Araújo da Silva.

“Control Union ne’e hanesan empreza ida ne’ebé fó apoiu ona ba ita-nia setór privadu iha Timor-Leste ne’ebé halo esportasaun produtu sira. Ita konvida sira mak atu partilla informasaun ba ita-nia setór privadu, liuliu ba esportadór sira oinsá bele hetan informasaun hodi asesu bá merkadu rai-li’ur”, Duílio Marino hateten iha Suia Room, Timor Plaza, ohin.

TradeInvest Timor-Leste no Kompañia Internasionál Control Union realiza semináriu ba setór privadu sira kona-ba kritéria importasaun no esportasaun, iha salaun Timor Plaza Dili, tersa (30/06). Imajen Tatoli/Francisco Sony.

Nia esplika iha semináriu ne’e, Control Union mós fó kapasitasaun kona-ba ezijénsia merkadu globál, prosesu sertifikasaun no inspesaun, tanba instituisaun ne’e iha esperiénsia barak kona-ba rekizitu esportasaun nian ba iha nasaun hamutuk 80.

“Ida-ne’e oportunidade di’ak ba ita-nia setór privadu nasionál sira, liuliu esporadór sira bele rona, aprende no kanaliza, nune’e bele fasilita ita-nia setór privadu sira halo esportasaun ba produtu agríkola, indústria manufatureira, tanba durante ne’e sira hasoru dezafiu ba iha esportasaun ninian”, nia haktuir.

Tuir nia, daudaun empreza hamutuk 60 mak rejista iha TradeInvest no balun entre sira halo esportasaun regularmente, hanesan empreza Acelda no Kooperativa Kafé Timor (CCT, sigla portugés).

Jestór Rekursu Umanu Control Union Indonézia, Lia Marlinawati, hateten kontente bele fahe esperiénsia ho setór privadu Timor-Leste no apoia dezenvolvimentu kapasidade esportasaun.

“Control Union nu’udar instituisaun ida ne’ebé espesializadu ba iha teste, inspesaun, no sertifikasaun nian. Ami hein katak ami-nia prezensa iha ne’e kolabora ho TradeInvest, sei fó apoiu ba esportadór sira, liuliu ba indústria sira iha Timor-Leste oinsá bele tama iha merkadu globál”, nia dehan.

TradeInvest Timor-Leste no Kompañia Internasionál Control Union realiza semináriu ba setór privadu sira kona-ba kritéria importasaun no esportasaun, iha salaun Timor Plaza Dili, tersa (30/06). Imajen Tatoli/Francisco Sony.

Nia hateten matéria ne’ebé aprezenta mak inklui ezijénsia sertifikasaun merkadu globál nian, inspesaun merkadoria no medida siea ne’ebé presiza atu kumpre padraun globál, nune’e esportadór sira bele minimiza obstákulu iha proses esportasaun.

Jerente CCT, Felisberto Pereira, konsidera atividade ne’e importante, tanba ajuda esportadór sira komprende rekizitu foun ne’ebé merkadu internasionál kontinua husu.

Nia hateten katak CCT koopera ona ho Control Union dezde 2000, liuhusi auditoria no avaliasaun ba produtu kafé atu hetan sertifikadu orgániku.

Tuir nia, durante ne’e CCT esporta kafé, baunilla, pimenta no kakau, ho dokumentu hanesan export permit ne’ebé fasilita husi MAPPF, lihuhusi Diresaun Nasionál Kuarentena no Bioseguransa.

“Daudaun kompurtadór sira komesa husu sertifikadu Phytosanitary Certificate, no Sanitary. Tanba ne’e, importante tebes Governu bele ajuda ami”, nia dehan.

TradeInvest Timor-Leste no Kompañia Internasionál Control Union realiza semináriu ba setór privadu sira kona-ba kritéria importasaun no esportasaun, iha salaun Timor Plaza Dili, tersa (30/06). Imajen Tatoli/Francisco Sony.

Nia aumenta katak sertifikadu orijinalidade mós sai dokumentu importante ne’ebé importadór sira barak husu, no sertifikadu ida-ne’e emite husi Ministériu Komérsiu no Indústria atu fasilita esportasaun.

“Workshop ida-ne’e importante tebes tanba fasilita ita oinsá atu hetan sertifikadu iha rai-laran. Ida-ne’e bele ajuda ami-sira ne’ebé iha produtu atu halo esportasaun”, dehan.

Felisberto esplika katak atu hetan sertifikadu orgániku, Control Union hala’o auditoria rigoroza kada tinan, hahú husi to’os to’o prosesu empakotamentu no kontentór. Depoizde kumpri rekizitu hotu mak sertifikadu orgániku renova no produtu bele kontinua esporta bá merkadu internasionál.

Jornalista: Arminda Fonseca 

Editora: Maria Auxiliadora 

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!