DILI, 06 Jullu 2026 (TATOLI)-Parlamentu Nasionál manifesta, ohin, sentimentu triste ba falesimentu Pe. João Vasconcelos Baptista Felgueiras.
Deputada husi bankada Frente Revolusionária Timor-Leste Independente (FRETILIN), Lídia Norberta dos Santos, hato’o kondolénsia ba amu sira iha husi Kongregasaun Jezuita ne’ebé lakon Pe. João Felgueiras.
Nia lembra katak, nu’udar estudante Esternato iha momentu ne’ebá sempre hetan akompañamentu husi maktoban to’o iha faze ne’ebé ukun-an. Mezmu ho kondisaun ne’ebé iha, nia sempre laran-lu’ak iha tempu rezisténsia ajuda ema barak bainhira hasoru situasaun susar no persegisaun husi militár indonéziu.
“Amu sai hanesan fatin refuzu hakmatek laran-metin ida ba timoroan hotu ne’ebé luta ba ukun-an. Ho lakon ne’ebé boot, ita hotu sente triste tebes”, nia hato’o liuhusi intervensaun iha reuniaun plenária Parlamentu, ohin.
Iha fatin hanesan, deputadu FRETILIN, Antoninho Doutel Sarmento, sente lakon bibi-atan di’ak ne’ebé serbi sarani katólika ho tinan barak iha Timor-Leste.
“Amu sempre ko’alia, ema ruma hakarak halo polítika tenke ho morál. Deskansa em pás amu João Felgueiras iha reinu rohan-la’ek”, nia hato’o.
Deputadu husi bankada Kongresu Nasionál Rekonstrusaun Timorense (CNRT, silga portugés), Maria Gorumali Barreto, espresa mós sentidu tristeza ho kle’an tanba lakon amu ida ne’ebé hadomi tebes timoroan tomak. Iha tempu rezisténsia nia sempre mosu, tulun no apoiu ba feto maluk sira ne’ebé hasoru difikuldade boot, ameasa husi militár indonéziu, liuliu ba feto maluk sira ne’ebé sai vítima ba violasaun seksuál no sai prizioneira.
Deputada ne’e ho esperansa maski Pe. João Felgueiras fizikamente bele laiha, maibé nia espirítu nafatin ho povu Timor-Leste.
Depuatada husi Partidu Libertasaun Populár (PLP), Maria Angelina Sarmento Lopes, sujere ba Parlamentu atu aprova votu pezár ba falesimentu ne’e hodi hato’o agradesimentu ba dedikasaun tomak husi Pe. João nian.
Lembra katak Padre Jezuíta portugés ne’ebé dedika ninia moris tomak ba povu Timor-Leste, João Vasconcelos Baptista Felgueiras, hakotu ona iis iha Dili Medical Center (DMC) loron 03 Jullu, pur volta tuku 17h30, ho idade 105.
Padre João Vasconcelos Baptista Felgueiras moris iha Caldas das Taipas, Portugál, iha 09 Juñu 1921. Nia tama ba Companhia de Jesus iha tinan 21 no simu ordenasaun saserdotál iha tinan 29.
Iha 1971, Padre João mai Timór hodi okupa kargu hanesan Vise-Reitór Semináriu Dioseze Díli. Nia mós sai manorin lia-portugés iha Externato São José no forma intelektuál timoroan sira, inklui antigu Primeiru-Ministru Rui Maria de Araújo.
Bainhira invazaun Indonézia hahú iha tinan 1975, Padre João deside hela nafatin iha Tmoró maski tenke moris iha vijilánsia husi autoridade Indonézia. Ninia dedikasaun ba povu Timoroan durante tempu okupasaun halo nia sai figura importante ida iha istória Timor-Leste.
Iha tinan 2006, Padre João hamutuk ho José Alves Martins públika livru Nossas Memórias de Vida em Timor, ne’ebé relata esperiénsia no akontesimentu sira ne’ebé akorre iha Timor-Leste husi tinan 1975 to’o periodu independénsia.
Durante ninia moris, Padre João simu kondekorasaun importante barak tanba ninia servisu ba Timor-Leste no Portugál, inklui Grande Ofisial Ordem da Liberdade Portugal iha tinan 2002, Insígnia Ordem de Timor-Leste iha tinan 2009, no Grã-Cruz Ordem de Camões Portugal iha tinan 2022.
Padre João dalabarak hateten katak nia hakarak hela no mate iha Timor-Leste, rai ne’ebé nia dedika ninia vida tomak hodi serbí povu no igreja.
Notísia relevante: Pe. João Felgueiras nu’udar figura ida-ne’ebé sempre loke an hadomi ema hotu
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora




