Top

Timor-Leste lansa Kompetisaun Nasionál no Internasionál Amigavel atu prepara joven ba merkadu traballu

INDMO realiza Kompetiaun Nasionl ba Dasiak no Abilidade Amizade Internasional ba Daruak iha salaun Don Bosco Komoro, Dili, 07 Jullu 2026. Foto TATOLI/António Daciparu

DILI, 07 Jullu 2026 (TATOLI) – Governu Timor-Leste lansa ofisialmente Kompetisaun Nasionál Abilidade ba Dasiak no Kompetisaun Internasionál Amigavel ba Timor-Leste ba Daruak ho tema “Domina Kompetisaun, Harii Futuru” (Mastering Skills Building The Futuru), hodi promove dezenvolvimentu rekursu umanu no prepara joven timoroan atu kompete iha merkadu traballu nasionál no internasionál.

Iha serimónia abertura iha Salaun Multiuzu, Dili, Vise-Primeiru-Ministru, no Ministru Koordenadór ba Asuntu Ekonómiku, Francisco Kalbuadi Lay, hateten kompetisaun ne’e la’ós de’it atu buka medalla, maibé sai plataforma ida ba joven sira atu dezenvolve sira-nia abilidade téknika, harii autokonfiansa, deskobre ideia foun sira no prepara-an kompete ba kompetisaun internasionál.

“Investe iha rekursu umanu nu’udar pasu krusiál ida hodi harii Timor-Leste ida ne’ebé forte liután. Tanba ne’e, formasaun abilidade no edukasaun profisionál nu’udar parte xave ida iha planu dezenvolvimentu nasionál”, Kalbuadi Lay hateten.

INDMO realiza Kompetiaun Nasionl ba Dasiak no Abilidade Amizade Internasional ba Daruak iha salaun Don Bosco Komoro, Dili, 07 Jullu 2026. Foto TATOLI/António Daciparu

Nia dehan abilidade téknika iha papél esensiál atu kria empregu, apoia dezenvolvimentu turizmu, infraestrutura, indústria, no hasa’e produtividade ekonómika nasionál.

Kompetisaun tinan ida-ne’e foka ba área prinsipál haat mak arte kulinária, serbisu restaurante, instalasaun no instrumentasaun elétriku, no soldadura.

Tuir Kalbuadi, área hirak ne’e responde ba nesesidade dezenvolvimentu ekonómika Timor-Leste, partikularmente iha setór turizmu, ospitalidade, enerjia, infraestrutura, manufatura, no indústria.

Nia mós apela ba setór privadu no parseiru dezenvolvimentu sira atu kontinua investe iha Timor-Leste, laós lori de’it kapitál, maibé mós transferénsia koñesimentu, formasaun aprendizajen, no kriasaun oportunidade empregu ba forsa traballu lokál.

Kalbuadi hateten partisipasaun nasaun sira husi ASEAN no Pasífiku hatudu katak Timor-leste aumenta nia papél nu’udar ponte kooperasaun iha dezenvolvimentu abilidade iha rejiaun.

INDMO realiza Kompetiaun Nasionl ba Dasiak no Abilidade Amizade Internasional ba Daruak iha salaun Don Bosco Komoro, Dili, 07 Jullu 2026. Foto TATOLI/António Daciparu

“Timor-Leste haruka mensajen ida ne’ebé klaru katak ami prontu atu investe iha abilidade sira, simu investimentu responsavel, no prepara joven sira ba serbisu ne’ebé signifikativu, empreendedorizmu, no mobilidade traballu ne’ebé seguru no kualifikadu”, nia hateten.

Governante ne’e subliña katak mobilidade laborál tenke bazeia ba abilidade, sertifikasaun, no dignidade. Tanba ne’e, juventude Timor-Leste presiza abilidade téknika, maibé mós komunikasaun, koñesimentu kona-ba seguransa serbisu, no atitude profisionál.

Francisco mós enkoraja foinsa’e sira, mane no feto, atu haree edukasaun vokasionál nu’udar dalan ida atu hetan dignidade, orgullu, no oportunidade ba futuru.

“Partisipante joven sira hanesan estrela sira husi eventu ne’e. Sira reprezenta promesa husi Timor-Leste nia futuru no hametin relasaun entre ASEAN ho Pasífiku”, nia hateten.

Diretora Institutu Nasionál Dezenvolvimentu Mão-de-Obra, Institutu Públiku (INDIMO, I.P), Isabel Fernandes de Lima, hateten kompetisaun ne’e reprezenta oportunidade krusiál ba Timor-Leste hodi haforsa kualidade ensinu no formasaun vokasionál no tekniku.

“Ida-ne’e la’ós de’it abertura ba kompetisaun, maibé mós selebrasaun ba talentu joven sira, exelénsia profisionál, orgullu nasionál, no kooperasaun internasionál iha dezenvolvimentu abilidade sira”, Isabel dehan.

INDMO realiza Kompetiaun Nasionl ba Dasiak no Abilidade Amizade Internasional ba Daruak iha salaun Don Bosco Komoro, Dili, 07 Jullu 2026. Foto TATOLI/António Daciparu

Kompetisaun ne’e hala’o iha loron 07 to’o loron 09 Jullu tinan 2026, iha Sentru Formasaun Don Bosco Comoro no Sentru Formasaun NEFP Tíbar.

Eventu ne’e mós hanesan parte ida husi esforsu INDMO nian atu haforsa padraun kompeténsia, akreditasaun, sertifikasaun, no garante kualidade iha sistema formasaun profisionál iha Timor-Leste.

INDMO hato’o ninia apresiasaun ba Governu Austrália, liuhusi Pacific Australia Skills ba ninia apoiu hodi hametin kooperasaun abilidade rejionál, dezenvolvimentu TVET, no relasaun entre Timor-Leste no rejiaun Pasífiku.

Reprezentante Embaixada Austrália iha Timor-Leste, Fabia Shah, hateten nu’udar parseiru apoiu tebes ba dezenvolvimentu abilidade iha Timor-Leste.

Nia dehan Kompetisaun Nasionál Abilidade ba Dasiak no Kompetisaun Internasionál Amigavel ba Abilidade Internasionál ba Timor-Leste atu hametin relasaun entre instituisaun formasaun sira, indústria, investidór sira, parseiru dezenvolvimentu sira, no loke oportunidade empregu ne’ebé luan liután ba joven Timor-Leste nian.

Austrália reafirma kompromisu hodi apoia dezenvolvimentu abilidade iha Timor-Leste

Konselleira ba Asuntu Governasaun no Asuntu Ekonómiku iha Embaixada Austrália iha Dili, Fabia Shah, hateten Governu Austrália reafirma nia kompromisu atu kontinua apoia dezenvolvimentu abilidade no ensinu vokasionál iha Timor-Leste, liuhusi Programa Pacific Australia Skills Timor-Leste, nu’udar parte ida husi esforsu atu hametin rekursu umanu no dudu kreximentu ekonómiku nasaun nian.

Kompetisaun ne’e mós nu’udar plataforma ida atu halibur partisipante, formadór sira, dirijente edukasaun no formasaun profisionál (TVET), ofisiál Governu, reprezentante indústria, no peritu abilidade sira husi rejiaun Sudeste Aziátiku no Pasífiku.

“Saida maka halo eventu ida-ne’e sai espesiál la’ós kompetisaun, maibé abilidade sira ne’ebé nia lori no ema sira ne’ebé halibur iha ne’e husi Sudeste Aziátiku tomak no Pasífiku. Ida-ne’e hanesan família boot ida houi abilidade sira”, nia hateten.

INDMO realiza Kompetiaun Nasionl ba Dasiak no Abilidade Amizade Internasional ba Daruak iha salaun Don Bosco Komoro, Dili, 07 Jullu 2026. Foto TATOLI/António Daciparu

Nia hato’o apresiasaun ba INDMO, ne’ebé bele organiza ho susesu kompetisaun ne’ebé oras ne’e halo ona tinan neen iha nivel nasionál no tinan daruak iha nivel internasionál.

Tuir Fabia, prezensa husi partisipante sira husi nasaun oioin hatudu papél vitál ne’ebé abilidade hala’o ba traballadór, negósiu, indústria, komunidade, no prosperiedade rejiaun nian, liuliu hafoin Timor-Leste adere ofisialmente ba ASEAN iha Outubru tinan kotuk.

Fabia esplika katak kompromisu Austrália nian ba dezenvolvimentu abilidade iha Timor-Leste reafirma liuhosi parseria Pasária Ba Futuru (Parseria ba Era Foun) ne’ebé lansa husi Primeiru-Ministru Austrália, Anthony Albanese, no Primeiru-Ministru Timor-Leste, Xanana Gusmão, iha Janeiru 2026.

Tuir nia, foku prinsipál ida husi parseria ne’e maka investimentu iha edukasaun, formasaun abilidade, no kriasaun empregu ba povu timoroan. “Abilidade sira maka fundasaun ba kreximentu ekonómiku. Sira ajuda negósiu sira atu buras, aumenta produtividade, kria empregu sira, no loke oportunidade sira ba indivíduu sira no família sira”, nia hateten.

Fabia hatutan katak Austrália oras ne’e hametin ninia apoiu liuhusi Programa Pacific Australia Skills Timor-Leste, ne’ebé dezeña iha konsulta ho parte interesada oioin no reprezenta pasu foun ida hodi fó apoiu ba setór ensinu vokasionál iha Timor-Leste.

Nia subliña katak prinsípiu xave ida husi programa ne’e mak inkluzividade, hodi garante katak oportunidade formasaun sira goza la’ós de’it husi ema sira iha Dili ka Baukau, maibé mós husi ema sira husi rejiaun hotu-hotu iha Timor-Leste, la haree ba jéneru ka background.

Nia hateten katak partisipante sira hatudu ona exelénsia, kompromisu, no korajen atu kontinua aprende, hodi halo susesu iha kompetisaun sai hanesan realizasaun ida ba nia an rasik, la haree ba rezultadu sira. “Manan medalla ida konserteza hanesan fonte orgullu ida, maibé saida maka importante liu maka espíritu atu kontinua aprende, harii relasaun sira, no buras hamutuk”, nia hateten.

Notísia relevante: INDMO organiza kompetisaun nasionál no internasionál atu promove abilidade profisionál iha Jullu

Jornalista: Arminda Fonseca

Editora: Maria Auxiliadora

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!