iklan

JUSTISA, HEADLINE

Tribunál julga kazu subvensaun ba Frente-Mudansa

Tribunál julga kazu subvensaun ba Frente-Mudansa

Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili. Imajen TATOLI/António Daciparu

DILI, 13 Jullu 2026 (TATOLI)–Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID), Segunda ne’e, realiza julgamentu ba krime halo lakon subvensaun Partidu Frente-Mudansa.

Tuir akuzasaun, iha loron 23 Dezembru 2020, Iiuhusi pedidu Responsável Finansa Partidu Frente-Mudansa, Maria Belinha Fernandes, prosede Cheque ho montante $6.600 ba konta númeru 00488457 ANZ, ho objetivu atu finansia atividade partidu nian.

Responsável Finansa entrega cheque ne’e ba Sekretáriu Jerál Partidu Frente-Mudansa, Ricardo Cardoso Nheu no Prezidente interinu Partidu Frente-Mudansa, Arguidu EdJ hodi asina molok atu ba halo levantamentu osan iha Banku ANZ.

Hafoin Ricardo Nheu asina tiha cheque ne’e, Responsável Finansa lori bá entrega ba Arguidu EdJ hodi asina maibé nia la asina ho razaun sei konfirma ho Ricardo Nheu.

Maski nune’e, Arguidu EdJ la konfirma kestaun cheque ho Ricardo Nheu no kuandu parte Finansa husu ba Arguidu EdJ, nia dehan katak cheque ne’e nia les tiha ona.

Haree katak kleur demais ona no laiha rezultadu husi cheque, ho nune’e Ricardo Nheu ba buka Arguidu EdJ iha nia hela fatin hodi konfirma no iha altura ne’ebá Arguidu EdJ hateten ba Ricardo Nheu katak cheque ne’e lakon tiha ona.

Tanba dúvida ho Arguidu EdJ nia resposta, Ricardo Nheu haruka parte Finansa partidu nian hodi ba konfirma iha Banku ANZ maibé husi parte banku hateten katak parte Finansa Partidu nian labele asesu ba konta bankária referidu tanba Arguidu EdJ blokeia ona.

Situasaun ida-ne’e halo Ricardo Nheu deside hodi bá konfirma direta iha parte Banku ANZ tanba nia nu’udar Sekretáriu Jerál no tuir Estatutu Partidu, Ricardo Nheu iha direitu hodi asesu ba konta bankária Partidu Frente-Mudansa.

Notísia relevante : PNSIK detein eis Prezidente partidu Frente Mudansa EA

Bainhira konfirma tiha ho Banku ANZ, deteta katak iha loron 29 Dezembru 2020, Arguidu EdJ halo levantamentu osan ho montante $6.600, ne’ebé korresponde ho montante iha cheque númeru 00488457 ANZ.

Arguidu EdJ halo levantamentu osan sein koñesimentu husi estrutura partidu nia inklui Ricardo Nheu rasik nu’udar Sekretáriu Jerál Partidu Frente-Mudansa.

Tuir rejimentu no estatutu partidu nian, hafoin chque referidu hetan asinatura husi Ricardo Nheu no Arguidu EdJ, Responsável Finansa Partidu nian mak iha direitu halo levantamentu ba osan partidu iha Banku ANZ, maibé Arguidu EdJ ignora tiha ida-ne’e no arguidu mak bá direta iha banku hodi halo levantamentu ba osan.

Iha 17 Marsu 2021, Ricardo Nheu hetan notifikasaun ida husi Banku ANZ hodi fó hatene katak nu’udar Sekretáriu Jerál no nu’udar mos ema ida-ne’ebé mak uluk partidu deside fó konfiansa hodi bele loke  konta bankária Partidu Frente-Mudansa iha ANZ hodi bá taka tiha konta partidu tanba Banku ANZ rasik atende de’it konta kompañia/negósiu.

Hatán ba pedidu ida-ne’e, Ricardo Nheu Reprezenta Partidu Frente Mudansa hodi halo pedidu ida ba Banku ANZ no husu ba banku hodi taka tiha konta bankária partidu nian no muda fali ba iha Banku Nasionál Komérsiu Timor-Leste (BNCTL, sigla portugéz).

Transferénsia osan partidu nian husi konta bankária Banku ANZ ba Banku BNCTL ho saldo ikus $71.202,87.

Iha loron 24 Maiu 2021, Arguidu EdJ simu cheque ida ho númeru 0132049 husi koligasaun Frente Dezenvolvimentu Demokrátiku (FDD) ho montante $23.000 no osan ho montante referidu tuir regra Partidu Frente-Mudansa nian tenke hatama ba konta partidu nian, maibé arguidu EdJ la halo ida-ne’e no osan ho montante referidu mós arguidu la fó hatene ba estrutrura partidu, nune’e arguidu uza osan ne’e sein justifikasaun ruma husi partidu.

Tuir mai iha loron 23 Agustu 2021, Arguidu EdJ  simu tan cheque ida ho númeru 0210628 husi koligasaun FDD ho montante $23.000 no osan ho montante referidu mos arguidu la hatama iha konta partidu nian no osan ne’e arguidu uza sein justifikasaun ruma.

Iha loron 05 Jullu 2021, Ricardo Nheu simu karta ida husi tezoreira Partidu Frente-Mudansa nian, ne’ebé dehan katak osan sira temi iha akuzasaun númeru 14 ho 15.

Arguidu EdJ la hatama ba konta partidu nian no arguidu ba loke fali konta bankária foun ida iha Banku ANZ hodi hatama osan sira ne’e no konta ida-ne’e estrutura partidu nian laiha koñesimentu.

Hahalok husi Arguidu EdJ nian ne’e ikus mai kuadru sira husi Paridu Frente-Mudansa halo deklrasaun konjunta ida, aumezmu tempu halo pedidu ida hodi hapara Arguidu EdJ nu’udar asinante ba konta bankária no cheque FDD no Frente-Mudansa nian, Inklui halo levantamentu osan partidu iha BNCTL.

Iha loron 05 Novembru 2021, Komisaun Nasionál Eleisaun (CNE, sigla portugéz) Iiuhusi Prezidente CNE hato’o ona pedidu informasaun ba BNCTL katak transferénsia orsamentu subvensaun públika tinan 2021 nian husi konta koligasaun FDD ba konta Partidu Polítiku Frente-Mudansa nian ho métudu standing over (ba konta idaidak husi Partidu PUDD, UDT no Frente-Mudansa).

Iha karta ne’e, CNE indika kedan Partidu Frente-Mudansa transfere ba BNCTL ho númeru konta bankária 0210012385885, númeru IBAN TL380040210012328588567, ne’ebé konta bankária ida-ne’e estabelese husi Ricardo Nheu ne’ebé reprezenta Partidu Frente-Mudansa.

Arguidu EdJ hetan apoiu husi Arguidu CA no AEA

Durante Arguidu EdJ halo levantamentu ba osan ho montante sira ne’ebé temi, hetan suporta husi Arguidu CA no AEA.

Arguidu EdJ futu lia hamutuk ho Arguidu VA no AEA hodi ba loke konta bankária ida iha BNCTL ho númeru 02100123367776, konta ne’e ho objetivu atu asegura osan ho montante $46.000 ($23.000.00 + $23.000) ne’ebé mak arguidu halo levantamentu iha loron 24 Maiu 2021 ho loron 23 Agostu 2021.

Arguidu EdJ, CA no AEA kria konta bankária ho númeru 02100123367776, sein autorizasaun ou koñesimentu husi estrutura partidu Frente-Mudansa.

Iha  loron 19 Dezembru 2021, liuhusi enkontru nasional Partidu Frente-Mudansa nian hasai rezolusaun ho númeru 01/P-FM/XII/2021 hodi suspende Arguidu EdJ husi kargu Prezidente interinu Partidu Frente-Mudansa no deside hodi entrega fali kargu ne’e ba Abel da Costa Freitas Ximenes no Cesar Vital Moreira.

Iha rezolusaun referidu, deside mós Arguidu EdJ provizóriamente labele envolve iha atividade Partidu Frente-Mudansa nian to’o loron Kongresu Nasionál Partidu nian. Aleinde ne’e, Arguidu EdJ tenke entrega hotu aset partidu nian inklui karreta ho xapa matríkula 23-366 TL, ne’ebé mak durante ne’e Arguidu EdJ uza hodi halo atividade partidu nian.

Partidu hetan prejuizu $52.600

Konsekuénsia direta no nesesáriu husi hahalok Arguidu EdJ, CA no AEA nian ne’e, rezulta Partidu Frente-Mudansa hetan prejuizu ho valór totál $52.600.

Arguidu sira hatene katak osan ho montante ne’e nu’udar Partidu Frente-Mudansa nian no arguidu sira la devia uza osan sira ne’e ba sira-nia privadu.

Hahalok husi arguidu sira-nian ne’e prejudika atividade partidu Frente-Mudansa no atividade sira liga ho konsolidasaun partidu nian iha baze.

Arguidu sira mós hatene hela katak sira-nia hahalok ne’e krime, ne’ebé ko’alia kona-ba abuzu konfiansa tanba arguidu sira ignora tiha konfiansa ne’ebé mak estrutura Partidu Frente Mudansa nian atribui ba sira.

Arguidu EdJ, CA no AEA halo sira-nia hahalok ne’e ho forma livre, intensaun ho hanoin rasik, sira hatene katak sira-nia hahalok ne’e proibidu no punidu tuir lei.

Ho hahalok sira ne’e konstitu Arguidu EdJ, CA no AEA nu’udar ko-autór materiál ho forma konsumadu ba krime abuzu konfiansa ne’ebé previstu no punidu iha art. 257 n. 1, reforsa art. 30 n. 2 husi Kódigu Penál.

Arguidu CA nia depoimentu

Hatan ba akuzasaun ne’e, arguidu CA deklara katak, osan ne’e arguidu la hatene kona-ba informasaun nia valór boot liu, bainhira Prezidente EdJ kontaktu ba arguidu hodi hato’o karta kredensiál, katak ba loke konta bankária iha BNCTL no liu tiha fulan-lima ba check foti osan iha BNCTL no iha konta ne’ebé mak arguidu ba loke ho osan $23.000 no konta bankária ne’e sira na’in-tolu mak ba loke.

Arguidu deklara, Prezidente EdJ mak sai Prezidente interinu tanba iha momentu ne’e nia sai hanesan Vise-Prezidente no bainhira Prezidente José Luís afilia ba CNRT nia sai hanesan Prezidente interinu.

Arguidu hatutan, osan ne’e destina hamutuk $23.000 iha BNCTL no ba foti osan $8.500, ba halo atividade kooperativu no restu ne’e iha konta bankária. Durante atividade Partidu Frente-Mudansa, arguidu sempre ba partisipa hanesan ba haki’ak fahi no manu iha Fatu-ahi, Bebonuk no Likisá tanba uza subvensaun públika ne’e. Atividade kooperativu ne’e nia rezultadu ba partidu nia.

Kona-ba loke konta bankária ne’e arguidu la hatene tanba arguidu so ba apenas asina de’it. Asina konta bankária ne’e hamutuk ema na’in-tolu. Bainhira ba loke konta bankária ne’e, la iha reuniaun maibé derepente de’it simu karta kredensiál katak ba loke konta bankária iha BNCTL, katak tuir orientasaun ne’e tenke ema na’in-tolu.

Konta bankária ne’e loke ein nome Partidu Frente-Mudansa.  Kooperativu ne’e antes ne’e iha ona tanba ne’e partidu nia kedas. Kona-ba banku tuan no razaun loke konta foun ne’e, arguidu la hatene tanba arguidu ezekuta.

Arguida AEA nia depoimentu

Arguida AEA deklara, faktus sira ne’e balun loos no balun sala, arguida hetan karta kredensiál husi Prezidente interinu EdJ atu ba loke konta bankária iha BNCTL, maibé nia montante la to’o $46.000, no loke konta bankária iha loron 24 Maiu 2021, iha ne’ebá osan tama iha konta bankária hamutuk $23.000.

Tanba momentu ne’e arguida hanesan Administrasaun Finansas no Membru Kooperativu. Servisu iha ne’ebá iha tinan 2017.

Iha loron 09 Maiu 2021, Prezidente interinu kontaktu sira katak, osan ne’e atu ba fali halo levantamentu tanba husi CNE kontaktu katak subvensaun públika ne’e, CNE  transfere  ona $23.000 no levantamentu ona $8.500 no osan ne’e iha banku kedas no iha tezoreira sira-nia liman.

Bainhira sira ba loke konta bankária ne’e depozita $100. Osan ne’ebé mak sira foti ne’e hamutuk $8.950 ne’e atu responde ba pedidu sira ne’ebé mak tama.

Hafoin rona tiha parte sira ne’e, Tribunál deside muda ba loron seluk hodi kontinua rona sasin.

Iha audiénsia julgamentu ne’e prezide husi Juíz kolektiva, Ercilia de Jesus, José Maria, Ana Paula Fonseca, Ministériu Públiku (MP) reprezenta Prokuradór Adérito Tillman no arguidu hetan asisténsia legál husi advogadu privadu na’in-rua no Defensór Públiku Estajiáriu na’in-ida.

Jornalista      : Natalino Costa

Editora           : Julia Chatarina

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!