Jullu 2027: Governu sei realiza kongresu edukasaun ambientál CPLP-IX iha RAEOA

DILI, 21 Jullu 2026 (TATOLI)—Governu liuhusi Ministériu Turizmu no Ambiente (MTA), Diresaun Jerál Ambiente (DGA) liuhusi Sentru Edukasaun no Informasaun Ambientál (CEIA) hamutuk ho Asosiasaun Portugeza Edukasaun Ambientál (ASPEA) sei realiza Kongresu Internasionál Edukasaun Ambientál CPLP ba da-IX iha 2027 iha RAEOA.
Reprezentante Vise-Primeiru-Ministru Peimeiru no atuál Ministru Komérsiu Indústria, Nino Pereira, hateten ida-ne’e atu hametin kompromisu hamutuk ba edukasaun ambientál no dezenvolvimentu sustentável tanba iha tempu ne’ebé dezafiu ambientál sira sai kompleksu liután, edukasaun ambientál iha papél importante tebes atu forma sidadaun sira hodi hatene, responsavel no bele kontribui ba futuru ida-ne’ebé sustentável liu.
“Bainhira ita hanorin labarik no joven sira atu respeita natureza, ita iha hela investimentu ba futuru komunidade nian,” Ministru Komérsiu Indústria, Nino Pereira, hateten iha Sentru Konvensaun Dili (CCD, sigla portugés) Kaikoli, ohin.

Nia afirma, bainhira promove diálogu entre koñesimentu sientífiku, kultura no matenek tradisionál sira mak sei hametin kapasidade atu responde ba dezafiu ohin loron nian no prepara jerasaun sira atu hasoru loron aban.
Tanba, nia hatutan, tema ba kongresu ne’ebé sei realiza iha fulan-Jullu tinan 2027 mak “Edukasaun Ambientál hodi hein no hametin relasaun interkulturalidade ba dame, sustentabilidade no kooperasaun entre povu sira iha mundu Lusófonu”.
Tema ida-ne’e, nia esplika, reflete vizaun ida-ne’ebé relevante tebe-tebes ba tempu ohin. CPLP la hamutuk de’it tanba lian Portugés, maibé mós tanba diversidade kulturál ne’ebé riku ho valór sira-ne’ebé partilla hamutuk no responsabilidade koletiva atu hasoru dezafiu sira-ne’ebé afeta planeta ida-ne’e.
“Tanba ne’e, importante tebe-tebes atu kontinua hametin kooperasaun, fahe esperiénsia no hamutuk buka solusaun ba benefísiu nasaun sira hotu,” nia esplika.
Ba Timor-Leste, organizasaun Kongresu ida-ne’e reprezenta oportunidade únika ida atu hatudu ba mundu tomak rikeza patrimóniu naturál, kulturál no ema timoroan sira-nian.
Ho orgullu boot mak Timor-Leste sei simu eventu importante ida-ne’e iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno, iha fulan Jullu tinan 2027.
“Hili Oekusi iha signifikadu espesiál. Rejiaun ida-ne’e reprezenta istória Timor-Leste, relasaun ho mundu Luzófonu no diversidade ne’ebé marka povu timoroan,” nia informa.
Tanba, nia dehan, Governu hakatak halo Oekusi sai fatin enkontru, diálogu, inovasaun no kooperasaun, ne’ebé bele hamosu parseria foun ba sustentabilidade, dezenvolvimentu inkluzivu no moris-di’ak ba jerasaun ohin no aban.
Governu kompromete atu promove modelu dezenvolvimentu ida-ne’ebé konkilia kresimentu ekonómiku, inkluzaun sosiál no protesaun ambientál, tanba edukasaun mak instrumentu importante atu atinje objetivu sira-ne’e.
“Ha’u hein katak serimónia ohin sai tan pasu importante ida iha dalan kooperasaun, aprendizajen no amizade entre povu sira iha mundu Luzófonu. Preparativu sira-ne’ebé ita lansa ohin bele hametin liután relasaun sira-ne’ebé ita iha no husik hela legadu ida-ne’ebé dura iha área koñesimentu, protesaun ambientál no dezenvolvimentu sustentável,” nia hateten.
Iha fatin hanesan, Koordenadór Komisaun Nasionál IX-Kongresu Internasionál Edukasaun Ambientál CPLP, Virgílio Smith, reforsa tan katak kongresu ne’e sei hala’o iha Oekusi no iha sei realiza atividade hanesan workshop no ofisina.
“Ita prepara estudante sira iha Oekusi ho komunidade tanba durante kongresu sei iha vizita ka diálogu ho komunidade hodi haree realidade moris ne’ebé sira hasoru liuliu liga ho ambiente,” Koordenadór ne’e esplika.
Enkuantu, nia dehan, iha dialogu ne’e sei ko’alia liu kona-ba protesaun ba ambiente katak tenke garante ambiente ne’ebé moos iha sosiedade nia laran.
“Iha Oekusi, ami estabelese ona komisaun koordenasaun lokál ne’ebé sei servisu ho parte nasionál nian hodi armoniza preparativu sira hotu ne’ebé ita sei hala’o iha fulan-Jullu 2027,” nia relata.
Nia hatutan, razaun hili Oekusi sai alvu ba implementasaun tanba tuir plataforma kongresu internasionál CPLP nian indika fatin ne’ebe izoladu entaun oinsa hodi promove edukasaun ambientál no eskola verde.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes

