Top

Rai-rahun ‘invade’ komunidade Oekusi, PDHJ husu empreza rega regular

PDHJ, Virgílio Guterres, preokupa ho projetu alargamentu estrada husi Tono ba Oésilo no husi Ponte Noefefan ba Oénunu, tanba empreza konstrutora sira la rega rai-rahun hodi afeta saúde públika ba komunidade sira-ne’ebé hela besik. Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

OEKUSI, 19 Agostu 2026 (TATOLI) – Provedór Direitu Umanu no Justisa (PDHJ), Virgílio Guterres, preokupa ho projetu alargamentu estrada husi Tono ba Oésilo no husi Ponte Noefefan ba Oénunu, tanba empreza konstrutora sira la rega rai-rahun hodi afeta saúde públika ba komunidade sira-ne’ebé hela besik.

Kestaun ne’e mós kontráriu ho prinsípiu protesaun meiu ambiente no saúde ne’ebé hakerek iha Artigu 57.º no 61.º husi Konstituisaun Repúblika Demokrátika de Timor-Leste (CRDTL), no la tuir matadalan Dekretu-Lei n.º 5/2011 kona-ba Lisensiamentu Ambientál ne’ebé ezije Planu Jestaun Ambientál (Environmental Management Plan) ba projetu infraestrutura sira.

Virgílio Guterres, hato’o nia preokupasaun hafoin hala’o observasaun direita, no rekomenda ba empreza konstrutora sira atu konsidera hodi rega kada loron dala tolu.

Provedór Direitu Umanu no Justisa (PDHJ-sigla portugeza), Virgílio da Silva Guterres ‘Lamukan’. Imajen TATOLI/Francisco Sony

“Ha’u rasik mós viajén ba Oésilo no mós estrada ba Noefefan, ita sente ida-ne’e, ha’u fiar katak iha prosesu kontratu atu manán tenderizasaun, aposta mós seguransa saúde públika tama iha pakote ne’e, tanba ne’e hakarak rekomenda ba kompañia konstrutora sira-ne’ebé manán projetu ne’e, atu garante ida-ne’e, tenke iha abastesimentu bee atu rega rai-rahun sira iha estrada, pelu-menus loron ida dala rua ou tolu,” nia hateten iha Oekusi, ohin.

Iha biban ne’e, parte PDHJ rekomenda ba Autoridade RAEOA liuhusi Diresaun Serbisu Rejionál Obra Públika –ne’ebé iha kompeténsia tuir Lei n.º 3/2014 atu koordena ho empreza konstrutóra sira hodi konsidera, tanba ne’e afeta ba saúde públika.

“Nia impaktu ne’e ba labarik sira bainhira ba eskola, rezidénsia sira, liliu komunidade sira-ne’ebé hela besik projetu estrada sira-ne’e, horsehik ami viajén ba Oésilo, karreta sira hasoru malu, rai rahun sa’e maka’as, komunidade sira-nia uma mós rai-rahun sa’e maka’as, entaun kompañia sira presiza haree atu rega,” nia rekomenda.

Notísia relevante:MOP konsidera movimentasaun no klima labele redús rai-rahun

Iha fatin seluk, Xefe Suku Costa, Francisco Colo, reforsa-tan katak atu prevene labele akontese rai-rahun, Autoridade RAEOA liuhusi Diresaun Servisu Rejionál Obra Públika, mak tenke tau atensaun ba empreza konstrutora sira.

Xefe suku Costa, Francisco Colo. Foto/Abílio Elo Nini

“Ita nafatin sujere ba Governu liliu serbisa obra públika Oekusi, atu aselera serbisu ho di’ak, nune’e la afeta kondisaun saúde ba ita-nia komunidade sira, tanba bele hamosu moras oioin husi rai-rahun, ne’ebé problema rai rahun akontese tanba projetu iha fatin-fatin, maibé kompañia tenke haree, atu labele fó fali moras ba komunidade, ita haree estrada barak reabilita, balu rega balu husik de’it, maibé Autoridade RAEOA mak fó atensaun maka’as ba kompañia konstrutora sira,” nia tenik.

Entretantu, Jornalista Ajénsia Tatoli, I.P. tenta konfirma asuntu ne’e ho kompañia konstrutora Waskita Karya ne’ebé ezekuta projetu estrada husi Tono ba Oésilo no husi ponte Noefefan ba Oénunu maibé okupadu ho servisu seluk.

Nune’e mós kontinua tenta konfirma asuntu ho parte Servisu Rejionál Obra Públika Oekusi, maibé laiha fatin tanba okupadu ho servisu seluk.

Notísia relevante:Alargamentu estrada iha Suni-Ufe hamosu rai-rahun, komunidade tristeJornalista: Abílio Elo Nini 

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!