Notariadu Oekusi kontinua hala’o rejistu movél ba dokumentu sívil iha Oésilo

OEKUSI, 24 Agostu 2026 (TATOLI) – Diresaun Servisu Rejionál, Rejístu Sívil Notariadu Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), segunda ne’e, kontinua hala’o tan rejistu movel ba dokumentu sívil sira iha komunidade suku tolu iha sub-rejiaun Oésilo.
Servisu Rejionál, Rejistu Sívil Notariadu Oekusi, Júlio Coel, hateten katak programa rejistu movél ba tinan ne’e, alvu ba suku sanolu (10) iha sub-rejiaun tolu, Oésilo, Nítibe no Pássabe la inklui Pante Makasar.

“Ohin ne’e ita tama ona ba suku neen, tanba suku lima iha Nítibe finaliza, Oésilo maka suku Usitaqueno finaliza ona agora kontinua fali ba suku mai suku Bobometo, ne’ebé dadus provizória ita rejista ona 3.502,” nia hateten iha sede Bobometo, ohin.

Notísia relevante:Rejistu movél notariadu iha Nítibe: Sidadaun 2.988 asesu ona dokumentu sívil
Nia esplika, rejistu movel ne’e, fokuliu ba dokumentu haat mak hanesan sertidaun moris ka RDTL, sertidaun kazamentu, sertidun óbitu no identifika mós sidadaun estranjeiru ne’ebé kabén iha timor.
“Programa ne’e, atu hakbesik atedimentu públiku ba komunidade iha suku no aldeia, ne’ebé tinan barak seidauk asesu dokumentu sívil husi Estadu, tanba problema distánsia presiza gastu ba transporte, entaun ho programa ne’e ita mak mai hodi atende direita sira iha suku idak-idak, prioridade liu ba Ema ho Defisiénsia inan kbiit laek sira,” nia hateten.
Dirijente ne’e, relembra katak duraante tinan barak, preokupasaun husi komunidade sempre kestiona kona-ba kritéria atu trata dikumentu sívil sira-ne’e presiza dokumentu barak, maibé iha rejistu movel ne’e presiza de’it dokumentu deklarasaun husi suku ou igreja nian, exemplu dokumentu balu iha maibé balu seidauk iha, entaun kompleta de’it ho deklarasaun suku hodi justifika de’it katak, sidadaun referida seidauk sarani no seidauk iha dokumentu sívil.
“Husi deklarasaun ne’e maka bele sai baze ida atu hetan dokumentu sívil sira hanesan, sertidaun moris, óbitu no kazamentu,” nia hateten.

Notísia relevante:Governu aprova dekretu-lei kona-ba kódigu rejistu sivíl
Xefe Suku Bobometo, José Labi Caet, orgullu no konsidera programa rejistu movel ne’e, responde ona preokupasaun komunidade sira-nian inklui Ema ho Defisiénsia atu hetan dokumentu sívil husi Estadu.
“Prezensa programa ne’e responde ona preokupasaun komunidade iha suku. Ha’u kontenti tanba mai besikliu tan komunidade sira, hodi ajuda ona sira atu labele gasta osan no tempu ba trata dokumentu to’o vila. Ohin ita haree rasik Ema ho Defisiénsia sira mós partisipa trata dokumentu, ita kompara ho antes ne’e, barak mak laiha dokumentu, entaun defisíl atu hetan ajuda husi Estadu tanba de’it dokumentu sívil seidauk iha,” nia orgullu.
Enkuadramentu legál no enkuadramentu sosiál
Baze Legál Nasionál:
- Kartaun Identidade no Rejistu Sívil: Tuir Kódigu Rejistu Sívil no Lei N.º 3/2004 (Lei Kartaun Identidade), Sertidaun Rai-moris (RDTL) nu’udar dokumentu baze neʼebé legaliza sidadaun ida nia identifikasaun jurídika atu hetan Kartaun Identidade.
- Direitu ba Subsídiu: Tuir Decretu-Lei N.° 19/2008 (Subsídiu ba ferik/katuas no Invalidez), Sertidaun RDTL no Billete Identidade nu’udar rekizitu obrigatóriu atu kualifika simu apoiu finanseiru husi Estadu.
- Estatutu RAEOA: Tuir Lei N.º 3/2014 (kria RAEOA), Estadu iha dever atu desentraliza no hakbesik servisu públiku nasionál ba populasaun iha Enklave Oekusi.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

