Movimentu Laodato Si realiza konferénsia LCOY-TL 2026 diskute mudansa klimátika

DILI, 07 Setembru 2026 (TATOLI)—Movimentu Laodato Si Timorense realiza konferénsia lokál ba juventude Timor-Leste (LCOY-TL) tinan 2026 ho tema “Youth Blbuilding a resilient future”, ne’ebé ho objetivu atu prómove juventude sira hodi aprende kona-ba asuntu mudansa klimátika.
Prezidente Movimentu Laudato Si Timorense, Isaura Baptista Barrós, hateten bainhira Laodato Si estabelese iha tinan 2020, konsege halibur joven sira ho background oioin liuliu sira-ne’ebé foin ramata eskola sekundária hodi tuir formasaun (kursu) iha Laodato Si ho hanoin ba oin katak formasaun kona-ba envairómentu mudansa klimátika labele hotu iha ne’e.
“Laodato Si iha mehi ida hakarak organiza konferénsia ka eventu anuál kona-ba mudansa klimátika, tanba asuntu ne’e kompleksu tebes mak hanesan fenómenu naturál, entaun ita hakarak joven sira atu komprende uitoan kona-ba asuntu ida-ne’e,” Prezidente Laodato Si ne’e relata ba jornalista sira iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, ohin.
Nia afirma katak tanba atu próteje mudansa klimátika la’ós de’it papel Governu no organizasaun internasionál nian maibé ida-ne’e mós sai responsabilidade ida ba ita juventude, nune’e prógrama LCOY-TL atu halibur joven sira hodi halo diskusaun kona-ba finánsia implementu klimátika, adaptasaun, mitigasaun no seluk tan.
“Tanba joventude nia papel importante tebes ba asaun klimátika, uza ita-nia enérjia no ideia tomak hodi implementa. Maibé ita mós presiza nafatin apoiu husi Governu no sosiedade sivíl sira hodi kontribui ba dezenvolvimentu rezilente nasaun ida-ne’e,” nia dehan.
Nune’e mós tuir Vokál Point Prógrama LCOY-TL, Dalia dos Reis, reforsa tan katak iha prógrama ne’e konvida juventude sira atu sai parte husi solusaun hodi haforsa kapasidade lideransa, hamutuk dezenvolve national youth statement nu’udar lian koletiva kona-ba dezáfiu no nesesidade iha asaun klimátika.
“Entaun ita tenke sai ponte entre juventude no polítika públika, ponte entre komunidade ho Governu no ponte entre asaun lokál ba klima globál, tamba dezáfiu husi klima liuliu ameasa husi elnino, ita presiza resposta hamutuk,” nia hateten.
Nune’e, nia dehan, futuru ida-ne’ebé rezilente la hari’i ho polítika de’it maibé mós presiza ema-nia koñesimentu, lideransa no vontade atu halo asaun, tanba juventude tenke iha ideia inovasaun hodi kontribui ba resposta klima.
“Tanba ne’e husu ba Governu no sosiedade sivíl sira atu kontinua apoiu no investe iha juventude atu ita iha espíritu koolaborasaun hodi harii Timor ida-ne’ebé rezilente, sustentavel no prepara ba future,” nia hateten.
Iha biban ne’e, tuir Ministru Juventude Desportu Arte no Kultura, Nelyo Isaac Sarmento, hateten katak asuntu klimátiku ne’e kompleksu tebes, ne’ebé presiza ema hotu nia konsiénsia tanba fasíl ba ema atu ko’alia maibé defisíl atu implementa.
“Tanba ne’e, oinsá mak hamutuk hodi luta ba próblema ida-ne’ebé akontese, tanba joven sira sai nu’udar parte ba jerasaun foun (prezente) no iha futuru, entaun husi Laodato Si fó hanoin ba ema katak joven sira-nia lian ne’e Governante sira presiza róna,” nia hateten.
Nune’e Governante ne’e dehan apróveita oportunidade ida-ne’e ita tenke joven sira tenke diskusaun, ko’alia ba malu oinsá mak bele ajuda Estadu hodi redús próblema mudansa klimátika sira-ne’ebé ita sei hasoru iha futuru mai.
“Tanba ita-nia nasaun mós iha próblema barak hanesan bee-moos, ema gosta sunu rai arbiru, tesi ai arbiru, entaun impaktu ba pródusaun agrikultura menus. Tanba ita estraga ona ekosistema ne’ebé bele halo bokur rai. Entaun, alin sira, imi hili dalan ida-ne’ebé loos oinsá mak atu kontribui,” nia dehan.
Nune’e iha LCOY-TL 2026, joventude sira husi Timor-Leste bele aprende kona-ba mudansa klimátika no sustentabilidade; Fahe opiniaun no preokupasaun juventude; Halo networking ho joven no organizasaun sira; Dezenvolve solusaun klimátika lideradu husi juventude; Kontribui ba diskusaun klimátika iha nivel nasionál no internasionál.
Enkuantu iha konferénsia imprensa ne’e marka prezensa husi MJDAK, parséria dezenvolvimentu internasionál no nasionál hanesan grupu movimentu juventude sira iha Timor-Leste.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes

