Top

ME fasilita formasaun preparatória ba manorin Eskola CAFE 

Ministériu Edukasaun (ME) liuhusi Institutu Nasionál Formasaun Dosente no Profisionál Edukasaun (INFORDEPE) hamutuk ho Komisaun Funsaun Públika (KFP), hala'o serimónia abertura kursu formasaun preparatória ba profesór foun hamutuk 40 ba hanorin iha Eskola CAFE. Imajen TATOLI/Osória Marques

DILI, 08 Setembru 2026 (TATOLI)—Ministériu Edukasaun (ME) liuhusi Institutu Nasionál Formasaun Dosente no Profisionál Edukasaun (INFORDEPE) hamutuk ho Komisaun Funsaun Públika (KFP), Tersa ne’e, hala’o serimónia abertura kursu formasaun preparatória ba profesór foun hamutuk 40 ba hanorin iha Eskola Sentru Aprendizajen no Formasaun Eskolár (CAFE-sigla portugeza).

“Ohin ha’u hakarak dirije ba imi idaidak ho mensajen ida katak edukasaun mak imi-nia misaun no imi-nia responsabilidade. Atu sai mestre ida maka sai konstrutór ba futuru. Ita-boot nia serbisu hakat liu klase, tanba ida-ne’e forma konxiénsia sira, hamoris talentu sira, no orienta dalan sira. Governu fiar ita-boot. Ministériu Edukasaun fiar iha ita-boot. Nasaun presiza imi. No família sira hein dedikasaun, kompeténsia, no integridade husi ita-boot,” Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares hateten iha salaun INFORDEPE, Balide.

Ministra espera liuhosi formasaun ida-ne’e hasa’e manorin sira-nia koñesimentu hanoin iha saladeaula. No oinsá atu komprende di’ak liután funsionamentu no organizasaun Eskola CAFE sira-nian, no mós sira-nia regra, prosedimentu, no espesifisidade sira. Koñesimentu ne’e sei reforsa liuhosi orientasaun no aprezentasaun sira-ne’ebé fó hosi Jestór CAFE sira, ne’ebé sei akompaña imi no fornese informasaun esensiál ba imi-nia integrasaun iha eskola sira.

“Nune’e, ha’u hein katak imi sei aproveita didi’ak oportunidade aprendizajen ida-ne’e, hodi husu pergunta sira, fahe esperiénsia sira no prepara imi-nia an, ho kompromisu no responsabilidade, ba dezafiu foun ne’ebé imi atu hala’o,” nia dehan.

Ministra Dulce dehan faze formasaun sira-ne’ebé hala’o iha tinan kotuk, konsege forma ona profesór hamutuk 1.615, nune’e fó kontribuisaun importante ba reforsu kualidade no preparasaun profisionál sira-ne’ebé halo-parte iha kareira dosente nian. Ohin, ME kontinua esforsu ida-ne’e, ho prezensa hosi profesór foun na’in-40 ne’ebé sei koloka iha eskola sira CAFE nian, hodi hakat tan pasu ida hodi konsolida prosesu ida integrasaun nian no preparasaun hosi profisionál edukasaun foun sira.

Entretantu, Prezidente Komisaun Funsaun Públika, Agostinho Letêncio de Deus, dehan Komisaun Funsaun Públika nia misaun atu garante administrasaun públika ida-ne’ebé kompetente no étika ne’ebé serve ba dezenvolvimentu nasionál.

“Tanba ita rekoñese katak laiha funsaun públika ne’ebé forte bainhira laiha profisionál sira-ne’ebé preparadu ho di’ak, no laiha dezenvolvimentu rekursu umanu ita-nia rain nian bainhira laiha profesór sira-ne’ebé dedikadu no kualifikadu,” nia tenik.

Prezidente KFP hatutan karreira hanorin nian iha funsaun públika la’ós de’it karreira ruma, ida-ne’e maka karreira primária no estratéjiku ne’ebé maka apoia sira seluk. Liuhusi edukasaun mak futuru funsionáriu públiku sira, futuru profisionál saúde sira, futuru enjeñeiru sira, futuru jestór sira, no futuru líder sira forma atu kontinua harii no dezenvolve Timor-Leste.

“Ami hatene katak viajen ne’ebé ita-boot hahú daudaun sei la’ós lahó dezafiu sira. Karreira dosente ida iha setór públiku ezije kompromisu, étika profisionál, atualizasaun konstante no, liuliu, vokasaun ba servisu. Presizamente atu prepara ita-boot sira ba ezijénsia sira-ne’e mak kursu formasaun preparatória ida-ne’ebé dezeñadu, nune’e ita-boot sira to’o iha ita-boot sira-nia Sentru Aprendizajen no Formasaun Eskolár (CAFE) la’ós de’it ho títulu profesór, maibé mós ho abilidade pedagójika, domíniu ba kurríkulu edukasionál nasionál, no komprensaun klara kona-ba ita-boot sira-nia papél nu’udár funsionáriu públiku iha servisu edukasaun nian,” nia esplika.

Nune’e, biban ne’e nia dezeja ba graduadu na’in 40 hotu-hotu susesu iha formasaun ida-ne’e.

“Ha’u enkoraja ita-boot sira atu partisipa ho ativu, hodi husu ita-boot sira-nia pergunta, no absorve ho badinas koñesimentu hotu-hotu ne’ebé ita-boot sira-nia formadór sira iha atu hatutan ba ita-boot sira, tanba buat ne’ebé ita-boot sira aprende iha-ne’e sei iha impaktu diretu no duradoura ba labarik no foin-sa’e timoroan rihun ba rihun nia moris ne’ebé iha tempu badak sei tama iha ita-boot sira-nia responsabilidade,” nia enkoraja manorin sira.

Reprezentante Manorin, Felismina Zela, agradese tanba bele hetan xamada hodi hanorin iha Eskola CAFE.

“Ha’u manorin iha bolsa kandidatu tinan 2025 nian. Ha’u natón kolokada iha Manatutu maibé ha’u rejeita tanba iha razaun família nian. Maibé, la espera bele xamada daruak nian hodi hanorin iha Eskola CAFE iha Dili,” nia informa.

Entretantu, kursu ne’e kompostu hosi módulu fundamentál haat: Lejizlasaun, Kurríkulu, Pedagojia, no Teknolojia Informasaun no Komunikasaun nian, ne’ebé aumenta sesaun komplementár sira ne’ebé dedika ba Regra Operasionál sira Eskola CAFE nian no prosedimentu no matadalan sira ba rekursu umanu sira hosi Ministériu Edukasaun nian. Ho maneira ida-ne’e, ME buka atu asegura katak profesór foun sira la’ós de’it hatene instrumentu no nórma sira-ne’ebé enkuadra sira-nia atividade, maibé mós preparadu atu asume, ho responsabilidade, kompeténsia, no kompromisu, iha prosesu edukasionál.

Formasaun preparatória ba manorin foun ne’e durante loron tolu, hahú ohin to’o bainrua (08-10/08/2026). Manorin hamutuk 40 kompostu hosi mane 17 no feto 23.

Jornalista: Osória Marques

Editór: Xisto Freitas da Piedade

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!