Top

Prezidente Ramos-Horta destaka reforsa kooperasaun iha ámbitu aniversáriu Repúblika Populár Xina ba dala-77

Prezidente Repúblika Jose Ramos-Horta. Imajén TATOLI/Egas Cristóvão

DILI, 11 Setembru 2026 (TATOLI)–Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta destaka kooperasaun bilaterál durante halo diskursu iha ámbitu aniversáriu Repúblika Populár Xina ba dala-77.

“Xefe Estadu destaka relasaun ne’ebé abranje husi komérsiu marrítimu iha sékulu barak liubá to’o solidariedade diplomátika moderna, ho orgullu rekoñese Xina nu’udar nasaun primeirísimu ne’ebé estabelese relasaun diplomátika ho Timor-Leste foun, restaura ona iha tinan 2002. Reafirma Timor-Leste nia kompromisu firme ba ‘One China’ Policy, Prezidente Ramos-Horta gaba elevasaun foin lalais ba relasaun bilaterál ba Parseria Estratéjika Kompreensiva. Reflete ba apoiu firme Xina durante tinan formativu nasaun. Amizade loloos sukat liuhusi sé mak hamutuk ho ita iha tempu ne’ebé futuru la sertu. Timor-Leste hanoin hetan istória ne’e ho gratidaun kle’an,” Prezidente Ramos-Horta hateten iha Embaixada Xina, Sesta ne’e.

Notísia relevante : Xina kompromete nafatin apoia Timor-Leste iha área defeza no seguransa

Xefe Estadu nota liután marku istóriku foun sira inklui Ministru Defeza Xina nia vizita foin lalais hodi formalizasaun Ospitál Amizade Timor-Leste no Xina, hanesan istória perfeitu ho esforsu atuál atu harii Estadu modernu no seguru ida.

“Haree ba futuru, Prezidente espresa otimizmu forte atu hakle’an liután kooperasaun ekonómika no dezenvolvimentu liuhusi enkuadramentu sira hanesan Belt and Road Inisiative no Inisiativa Dezenvolvimentu Globál,” nia akresenta.

Xefe Estadu mós hakarak timor-Leste kontinua integrasaun ba Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN, sigla inglés) no Organizasaun Komérsiu Mundiál (WTO, sigla inglés) tanba haree ba importánsia estratéjika atu aproveita tratamentu tarifa-zero husi Xina hodi espande esportasaun Timor nian no harii relasaun ekonómika ho lala’ok rua ne’ebé balansu.

“Selebrasaun ne’e ramata ho reafirma vizaun hamutuk atu espande konetividade merkadu, dezenvolvimentu dijitál, no kapitál umanu hodi asegura katak parseria produtiva ne’e lori benefísiu no metin ba povu rai rua,” nia tenik.

Iha fatin hanesan, Embaixadora Xina ba Timor-Leste, Wang Wenli, hateten, Tinan ida-ne’e marka ona aniversáriu dala-77 ba fundasaun Repúblika Populár Xina no tinan dahuluk ba  Planu Kinquenál. Iha semestre dahuluk tinan ida-ne’e, ekonomia Xina mantein nafatin estabilidade no avansa ba dezenvolvimentu ho kualidade a’as no orientasaun ba inovasaun. Produtu Internu Brutu (PIB) sa’e ba 4,7% kompara ho tinan liubá.

Nia dehan, Xina promove ativamente integrasun kle’an entre inovasaun sientífiku-teknolójiku ho inovasaun industriál, no avansa dezenvolvimentu “forsa produtivu foun ho kualidade a’as” liuhusi auto-sufisiénsia iha nível a’as iha siénsia no teknolojia.

“Agora, forsa produtivu foun ho kualidade a’as ne’ebé reprezenta husi manufatura avansadu, ekonomia dijitál, no serbisu modernu kontribui liu 40% ba kresimentu ekonómiku,” nia katak.

Tinan ida-ne’e marka mós aniversáriu dala-24 ba estabelesimentu relasaun diplomátika entre Xina no Timor-Leste.

“Iha tinan 24 liubá ne’e, ita-nia nasaun rua nafatin respeita malu, trata malu ho igualdade, no goza amizade tradisionál ne’ebé naruk no sai maka’as ba bebeik, no sai ezemplu di’ak ba solidariedade no kooperasaun entre nasaun ho boot oin-oin,” Diplomata ne’e haato’o.

Liuhusi orientasaun husi konsensu importante ne’ebé hetan husi líder nasaun rua, relasaun entre Xina no Timor-Leste agora atinje ona nia nível di’ak liu iha istória.

Desde hahú tinan ida-ne’e, Prezidente Xi Jinping troka ona karta ho Prezidente Ramos-Horta no Primeiru-Ministru Xanana, no Vise Primeiru-Ministru Francisco no Vise Primeiru-Ministru Sabino vizita ona Xina. Ministru Defeza Xina, Dong Jun, vizita ona Timor-Leste.

“Kooperasaun entre Xina no Timor-Leste iha área investimentu, infraestrutura, saúde, agrikultura, no edukasaun kontinua kle’an ba bebeik, no interkámbiu entre povu ba povu sai maka’as liután. Xina sei kontinua nafatin nia polítika diplomasia ba viziñu ho prinsípiu amizade, sinseridade, benefísiu-mútua, no inkluzaun, no serbisu hamutuk ho setór hotu iha Timor-Leste hodi promove dezenvolvimentu relasaun bilaterál no harii komunidade Xina-Timor-Leste ho futuru partilladu,” nia reforsa.

Embaixadora reafirma, aniversáriu ba dala-77 ne’e ba prosperidade Repúblika Populár Xina, ba felisidade no bem-estar povu Xina no povu Timor-Leste ba dame no prosperidade mundu, ba saúde di’ak ba amigu sira hotu ne’ebé marka prezensa iha loron ohin.

Jornalista     : Natalino Costa

Editora         : Julia Chatarina

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!