Gulangyu, Illa Pianu ne’ebé prezerva konverjénsia kulturál Xina no mundu

XIAMEN (XINA), 22 Setembru 2026 (TATOLI) – Múzika pianu nian simu delegasaun jornalista husi nasaun ASEAN sira bainhira hala’o vizita áGulangyu, illa ki’ik ida iha tasi-ibun Xiamen, Provínsia Fujian, Xina, iha segunda-feira loraik.
Aleinde nia apelidu “Piano Island”, Gulangyu iha istória naruk kona-ba konverjénsia kulturál ne’ebé halibur tradisaun Xina, Sudeste Aziátiku no Osidente, ne’ebé nafatin bele haree liuhusi múzika, arkitetura no edifísiu istóriku sira iha illa ne’e.
Delegasaun to’o iha Xiamen maizumenus tuku 16:00 lokraik, oras lokál, hafoin viajen liuhusi via terrestre maizumenus oras ida no balun husi Quanzhou, hanesan parte husi Workshop Media ASEAN iha Provínsia Fujian.

Bainhira to’o iha Xiamen, grupu kontinua diretamente bá terminal ró nian atu atravesa bá Gulangyu. Molok tama iha área partida, turista estranjeiru sira tenke aprezenta pasaporte, enkuantu ema lokál sira uza kartaun identidade nasionál.
Husi portu, kontraste entre sentru sidade Xiamen no Gulangyu sai evidente. Xiamen karateriza ho edifísiu modernu sira ne’ebé aas, enkuantu Gulangyu oferese paizajen ho verdura no arkitetura istórika, lahó dominasaun arranha-céus sira.
Viajen ho ró-ahi lori menus husi minutu 10, lori delegasaun bá illa ne’ebé UNESCO rekoñese ho nia naran istóriku Kulangsu.
Hafoin to’o, matadalan ida aprezenta istória Gulangyu nian molok lori jornalista sira bá fatin atuasaun múzika. Iha ne’ebá, pianista ida toka múzika tolu, inklui melodia ne’ebé familiar husi filme Harry Potter, ne’ebé kapta kedas atensaun partisipante sira no hetan basa-liman.
Aprezentasaun ne’e sai hanesan introdusaun ba identidade Gulangyu nian hanesan “Piano Island”.
Tradisaun pianu nian iha illa ne’e buras liután bainhira ligasaun Gulangyu ho mundu esternu sai metin hahú husi sékulu XIX. Múzika Osidentál tama liuhusi komunidade internasionál, eskola, igreja no família sira, no ikusmai sai parte husi moris kulturál komunidade lokál.

Hafoin ne’e, delegasaun kontinua vizita ho la’o ain, sa’e eskada bá área ne’ebé nakonu ho edifísiu istóriku sira. Koluna, varanda, arku, janela no forma vila sira hatudu influénsia arkitetura europeia.
Maibé, edifísiu sira iha Gulangyu la’ós hotu konstrui husi ema europeu. Dezenvolvimentu illa nian envolve rezidente lokál xinés, estranjeiru, misionáriu, ofisiál konsulár no xinés sira ne’ebé fila husi rai-li’ur. Konverjénsia komunidade sira-ne’e kontribui ba formasaun Gulangyu nia karáter arkitetóniku.
Transformasaun illa nian iha ligasaun ho abertura Xiamen hanesan portu komérsiu iha tinan 1843. Tuirmai, Gulangyu dezenvolve sai asentamentu internasionál iha tinan 1903 no sai fatin importante ba troka entre Xina no mundu esternu.
Influénsia internasionál sira kahur ho tradisaun komunidade Fujian lokál, inklui xinés sira ne’ebé fila husi Sudeste Aziátiku no parte seluk iha mundu. Rezultadu husi prosesu ida-ne’e mak paizajen arkitetóniku ida ne’ebé la’ós de’it Osidentál, maibé mistura elementu kulturál no arkitetóniku oioin.
UNESCO dokumenta edifísiu istóriku hamutuk 931 iha paizajen patrimóniu Kulangsu. Estrutura sira-ne’e hatudu estilu oioin, hahú husi arkitetura tradisionál Fujian Súl nian, Western Classical Revival, Veranda Colonial, Modernizmu to’o Art Deco.
Konverjénsia influénsia sira-ne’e mós hamosu estilu distintivu ne’ebé koñesidu hanesan Amoy Deco. “Amoy” maka naran istóriku ba Xiamen, husi lian lokál Hokkien. Estilu ne’e kombina tradisaun arkitetóniku Fujian Súl ho influénsia Modernizmu, Art Deco no esperiénsia kulturál husi komunidade Fujian sira ne’ebé migrasaun bá rai-li’ur.
Valór kulturál no arkitetóniku ida-ne’e sai baze ba inskrisaun “Kulangsu, a Historic International Settlement” iha Lista Patrimóniu Mundiál UNESCO iha 2017. UNESCO rekoñese illa ne’e hanesan ezemplu importante hosi konverjénsia no troka valór kulturál no arkitetóniku entre Xina, Sudeste Aziátiku no Osidente, liuliu husi sékulu XIX nia klaran.
Esforsu prezervasaun
Esforsu atu prezerva patrimóniu Gulangyu nian mós iha ligasaun ho Prezidente Xina, Xi Jinping, ne’ebé envolve iha planeamentu dezenvolvimentu Xiamen antes nia sai Xefe Estadu.
Bainhira serbisu nu’udar Vise-Prefeitu Xiamen nian iha dékada 1980, Xi envolve iha formulasaun estratéjia dezenvolvimentu ekonómiku no sosiál sidade nian ba períodu 1985-2000. Planeamentu ne’e fó atensaun ba protesaun valór istóriku, kulturál no ambientál Gulangyu nian.
Iha tinan 1986, Bagua Mansion ka Bagualou, edifísiu istóriku ida iha Gulangyu, presiza renovasaun. Rejistu Governu Xina nian hatudu katak Xi apoia alokasaun fundu espesiál yuan rihun 300 atu restaura edifísiu ne’e.
Edifísiu ho kúpula mean, ne’ebé harii iha inísiu sékulu XX, tuirmai prezerva no sai marka ida husi patrimóniu istóriku no muzikál Gulangyu.
Muzeu Pianu
Hafoin ne’e, delegasaun kontinua bá Muzeu Pianu, ne’ebé rai kolesaun pianu istóriku oioin husi era no nasaun sira.
Kolesaun ne’e hatudu evolusaun no forma oioin pianu nian, inklui instrumentu husi Europa, Estadus Unidu no Austrália.
Parte signifikativu husi kolesaun ne’e asosiadu ho Hu Youyi, kolesionadór ida ne’ebé moris iha Gulangyu no depois hela iha Austrália. Nia lori kolesaun pianu istóriku sira fila bá Gulangyu hodi fahe ho públiku.
Kolesaun ne’e, hamutuk ho tradisaun edukasaun no atuasaun múzika ne’ebé kle’ur ona, hametin identidade Gulangyu hanesan “Piano Island”.
Hafoin konklui paseiu ne’ebé abranje atuasaun muzikál, edifísiu no kolesaun istóriku sira, delegasaun fila bá portu no sa’e ró-ahi atu fila bá sentru sidade Xiamen.
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora

