Top

Parlamentu hakarak aumenta limite obra ne’ebé presiza vistu préviu ba millaun $25 

Deputadu CNRT, Natalino dos Santos.

DILI, 23 Setembru 2026 (TATOLI) – Komisaun A ne’ebé trata Asuntu Konstituisionál no Justisa halo audiénsia públika hodi rona entidade relevante sira-nia hanoin kona-ba projetu lei númeru 18/VI(3a), alterasaun datoluk lei númeru 9/2011, 17 Agostu ne’ebé aprova Órganika Kámara Konta Tribunál Superiór Administrativu, Fiskál no Konta.

Entidade sira ne’ebé partisipa mak Kamára Konta, Konsellu Majistratura Judisiál, Ministériu Finansa, Ministériu Obra Públika, Ministériu Justisa, Ministériu Planeamentu no Estratéjiku, Ministériu Petróleu no Rekursu Minerál.

Prezidente Komisaun A, Natalino dos Santos, hatete alterasaun projetu lei ne’e inisiativa aprezenta mai husi proponente deputadu sira bankada parlamentár CNRT, PD no KHUNTO.

Hakarak altera artigu hamutuk haat iha lei vijente, liuliu kona-ba obra sira ho kustu millaun $5 tenke hetan vistu préviu husi Kámara Konta, maibé haree ba evolusaun ne’ebé la’o deputadu sira hakarak halo alterasaun mudansa nia montante ba millaun $25 iha vistu préviu.

Aleinde ne’e, prazu loron 20 iha lei vijente hatún ba loron 15 ho tempu bele halo vistu préviu hodi labele impede prosesu burokrásia naruk.

Deputadu ne’e salienta katak nesesita altera prosesu no mekanizmu sira tanba dalabarak labele halo ezekusaun orsamentu ne’ebé órgaun lejizlativa ne’e aprova ona ho di’ak tuir tempu, tanba burokrásia naruk iha sistema no regra presiza ba to’o tribunál.

Aliende, Tribunál Rekursu mak ezerse akumulativu hanesan Tribunál Superiór Administrativu, iha rekursu umanu juis no númeru auditór menus ho tempu limitadu fó mós impaktu.

“Ho ida-ne’e deputadu sira hakarak halo alterasaun, maibé depende fali ba desizaun husi deputadu na’in-65 iha plenária”, nia hatete iha Parlamentu, ohin.

Tuir nia, povu presiza hatene dezenvolvimentu entaun programa no orsamentu ne’ebé alokadu ona presiza implementa ho di’ak, importante mak iha fiskalizasaun jurídika iha tribunál no fiskalizasaun Parlamentu.

Kestiona kona-ba kontrolu transparénsia utilizasaun rekursu públiku, nia hatete, aliende iha vistu préviu no fiskalizasaun susesiva, iha mós instituisaun kontrola sira seluk hanesan Inspesaun Jerál Estadu, auditória interna, inspesaun jerál kada ministériu, Komisaun Anti-Korrupsaun, Provedoria Direitu Umanu no Justisa atu tau matan.

“Entaun deputadu sira hakarak halo ajustamentu hodi mellora prosesu ezekusaun programa la’o di’ak liután”, nia dehan.

Ho audiénsia ne’e, Komisaun bele elabora relatóriu hodi submete ba meza Parlamentu iha semana oin atu ajenda debate faze jeneralidade iha plenária.

Prezidente Tribunál Rekursu, Afonso Carmona, hatete projetu lei ne’e Parlamentu prepara ona bainhira aprova maka tribunál prontu kumpre kna’ar tuir lei.

Tuir nia, alterasaun ne’e oinsá solusiona situasaun balun la’o la di’ak ne’ebé difikulta iha ezekusaun no bele mellora serbisu Estadu nian.

Nia hatete alterasaun ne’e atu nafatin kontrolu gastu sira rekursu Estadu nian no nia impaktu benefísia duni ba povu, tanba dezenvolvimentu hothotu la’o tanba interese povu nian.

Lei ne’e atu garante legalidade, transparante no seguransa utilizasaun orsamentu Estadu nia fó impaktu ba populasaun no labele mosu iregularidade.
“Ita fó pareser lei ne’e prevee atu garante legalidade transparénsia. Tanba ne’e, liga ho funsaun tribunál atu halo fiskalizasaun prévia no susesiva”, nia realsa.

Jornalista: Nelson de Sousa

Editora: Maria Auxiliadora 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!