Bee maran kauza ikan haki’ak husi grupu Leosibe mate
BOBONARU, 30 Setembru 2026 (TATOLI) – Grupu Asosiasaun Leosibe, iha suku Ritabou, postu administrativu Maliana, munisípiu Bobonaru, ne’ebé halo atividade akikultura enfrenta problema falta bee durante fulan rua ikus ne’e no halo ikan ne’ebé sira haki’ak liu 1.000 mate.
Problema ne’e Reprezentante Grupu Asosiasaun Leosibe, Augusto Caetano Barreto de Jesus, dehan ikan ne’e mate tanba kauza husi bailoro naruk, liuliu bee husi irrigasaun Maliana I ne’ebé daudaun ne’e suspende temporáriu distribuisaun liga ho projetu reabilitasaun kanál Akidute.
“Ikan labele moris bainhira bee laiha, bee ne’e mak prioridade ba ikan. Agora, ikan mate ne’e tanba bee la mai, durante ne’e kuandu bee irrigasaun mai stabil ami-nia ikan ne’e la mate tanba bee ami sempre troka, Iha Agustu to’o Setembru ne’e bee la mai halo ikan mate no impaktu ida mak loronmanas, bailloro naruk. Iha ne’e ami haki;ak ikan liu 1.000 no ikan ne’ebé mate 5% husi totál haki’ak ne’e”, nia relata.
Augusto mós dehan katak membru sira seidauk hato’o diretamente problema ne’e ba parte kompetente, tanba grupu seidauk hetan ema ne’ebé bele hatutan sira-nia lian ba autoridade relevante.
Ba nia, problema ne’e hanesan dezastre, maibé ba grupu ida-ne’e mak konsekuénsia husi negósiu. “Ami atu hato’o ba sé, buat realidade mak akontese hanesan ne’e ita tenke simu. Ikan mate ne’e ami mai hasai lorloron, so’e sai de’it ba li’ur, tanba dodok hotu ona”, nia hato’o.
Augusto rekomenda ba Diresaun Nasionál Irrigasaun no Diresaun Servisu Munisipál Agrikultura Autoridade Munisípiu Bobonaru atu halo monitorizasaun rotina ba implementasaun projetu referida hodi bele finaliza iha tempu badak.
“Se irrigasaun ne’e bee mai tarde, entaun ikan sira ne’e bele mate hotu, tanba ami iha ne’e bee susar. Kanu sira iha ne’e, bee-posu sira mós maran hotu, ikan haki’ak durante ne’e garantia ba bee irrigasaun nian”, nia dehan.
Maski hasoru difikuldade, grupu Leosibe kontinua buka merkadu rasik. Ikan sira fa’an ho folin $5 kada kilógrama, no merkadu depende liu ba konsumidór sira balun mai diretamente bá fatin haki’ak atu sosa.
“Nu’udar joven, ami la hein de’it Governu prepara merkadu. Ami rasik tenke buka merkadu. Osan husi ami hetan ne’e ami uza atu sosa fali hahán ikan nian no nesesidade seluk, inklui reabilitasaun kolam”, nia esplika.
Asosiasaun ne’e harii iha 26 Juñu 2025, ho inisiativa husi joven sira atu kria atividade produtiva no dezenvolve sira-nia kritividade.
Grupu ne’e harii inspiradu husi liafuan dalabarak ema dehan joven tenke kriativu no grupu ne’e hetan apoiu husi Ministeriu Juventude, Desportu, Arte no Kultura liuhusi programa empreendedorizmu no hetan mós apoia husi ONG Ba Futuru ho instituisaun sira seluk tan.
Membru sira hala’o atividade ho espíritu voluntáriu no la haree osan hanesan prioridade prinsipál.
Notísia relevante: Aldeia haat iha Ritabou enfrenta problema falta bee-moos tanba bailoro naruk
Jornalista: Sergio da Cruz
Editora: Maria Auxiliadora
