Top

Coliati husu funsionáriu públiu atu servisu ho disiplina no integridade

Photo: TATOLI/Camilio de Sousa

ERMERA, 02 Otubru 2026 (TATOLI) — Vise Xefe Estadu Maior Jenerál FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), Calisto Santos “Coliati” apela ba funsionáriu públiku sira atu transforma valór rezisténsia, sakrifísiu, korajen, solidariedade no determinasaun husi jerasaun sira ne’ebé luta ba independénsia sai baze ba formasaun karáter, integridade no responsabilidade iha servisu públiku.

Apelu ne’e hato’o hosi Coliati bainhira sai oradór prinsipál iha semináriu ho tema “Legadu ba Libertasaun Liga ba Formasaun Karakter”, ne’ebé Komisaun Funsaun Públika (KFP) organiza iha Postu Administrativu Letefoho, Munisípiu Ermera, Kinta (1/10).

Semináriu ne’e nu’udar kontinuidade husi programa KFP ne’ebé hala’o durante semana rua liubá atu komemora Loron Nasionál Funsaun Públika ba dala-13, ne’ebé sei selebra iha loron 9 Otubru.

Atividade ne’e partisipa hosi funsionáriu públiku hamutuk 163 husi instituisaun  Estadu.

Iha ninia aprezentasaun, Coliati hateten katak servisu públiku la’ós de’it kona-ba hetan servisu ka okupa pozisaun profisionál, maibé responsabilidade ida ba Estadu, povu no jerasaun futuru.

Nia hateten katak luta ba independénsia Timor-Leste iha tempu uluk bazeia ba valór rezisténsia, sakrifísiu, korajen, solidariedade no determinasaun. Tuir nia, valór hirak-ne’e tenke kontinua moris iha servisu públiku atu ajuda harii no hametin Estadu.

“Horiseik, misaun mak luta ba independénsia. Ohin, misaun mak harii no hametin Estadu. Aban, misaun mak entrega ba jerasaun futuru, Timor-Leste ida ne’ebé forte, justu, dezenvolvidu no soberanu,” hateten Coliati.

Tuir Vise-Xefe Estadu-Maior Jenerál F-FDTL, responsabilidade jerasaun atual mak transforma valór hirak-ne’e sai forsa atu konstrui no hametin instituisaun Estadu.

Nia mós subliña katak soberania nasionál la depende de’it ba kapasidade atu defende territóriu, maibé depende mós ba kapasidade Estadu atu jere rekursu públiku ho loloos, fó servisu ho kualidade, aplika lei, proteje direitu sidadaun no kombate korrupsaun no abuzu podér.

Nia enfatiza katak Estadu tenke garante servisu públiku ba sidadaun hotu-hotu ho igualdade no dignidade.

“Nasaun ida la konstrui de’it ho territóriu, bandeira no instituisaun, maibé presiza mós ema sira ne’ebé kompetente, responsável no iha integridade atu hala’o servisu públiku,” dehan nia.

Coliati mós hateten katak karáter no integridade hahú husi desizaun ki’ik sira ne’ebé funsionáriu públiku halo kada loron. Desizaun hirak-ne’e inklui rejeita vantajen ne’ebé la apropriadu, respeita regra no kritériu, la falsifika dokumentu, la uza rekursu públiku ba interese pesoál no asume responsabilidade bainhira sala akontese.

Nia husu funsionáriu públiku sira atu evita prátika favoretizmu, familiarizmu no nepotizmu, tanba prátika hirak-ne’e bele hamenus konfiansa públiku no vulnerabiliza integridade instituisaun.

“Se sira ne’ebé luta ba independénsia hatudu korajen iha momentu perigu, ita tenke hatudu korajen hasoru korrupsaun, injustisa no presaun ne’ebé la apropriadu,” tenik Coliati.

Nia apela mós ba funsionáriu públiku sira atu tau interese públiku liu interese pesoál no haree servisu públiku nu’udar forma ida atu fó onra ba istória no sakrifísiu jerasaun sira ne’ebé luta ba independénsia Timor-Leste.

“Funsionáriu públiku ida-idak reprezenta instituisaun ne’ebé nia servisu ba no, iha sentidu luan liu, nia reprezenta Estadu rasik,” nia hateten.

Iha parte seluk, funsionáriu públiku husi Provedoria Direitus Humanus no Justisa (PDHJ), Lino Soares, apresia palestra ne’e tanba fó hanoin ba funsionáriu sira kona-ba importánsia formasaun karáter no dedikasaun veteranu no veterana sira iha luta ba libertasaun nasionál.

“Lori funsionáriu públiku nia naran, fó agradese ba Vise Xefe Estadu Maior Jenerál FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), Major Jenerál Calisto Santos “Coliati” ne’ebé fó ona hanoin ba ami, liuliu oinsá atu hametin Estadu liuhusi formasaun karáter atu bele hadomi nasaun no servisu povu ho disiplina no integridade,” dehan Lino.

Entretantu, Prezidente KFP, Agostinho Letêncio, hateten katak objetivu husi formasaun karáter mak atu prepara funsionáriu públiku sira hodi serve Estadu.

“La’ós matenek de’it mak importante, maibé tenke iha karáter di’ak, disiplina, étika no laran moos bainhira serve povu. Iha tempu demokrasia, karáter mak sai balansu atu administra Estadu ho di’ak,” dehan Agostinho.

Agostinho mós agradese ba Coliati, tanba fahe ona esperiénsia kona-ba luta ba libertasaun nasionál no liga esperiénsia ne’e ho formasaun karáter ba funsionáriu públiku sira.

KFP espera katak formasaun karáter bele muda maneira hanoin funsionáriu sira atu banati tuir dedikasaun veteranu no veterana sira ne’ebé fó kontribuisaun tomak ba libertasaun nasionál, hodi servisu ba povu no nasaun ho disiplina, integridade no tuir lei no regra ne’ebé vigora iha Timor-Leste. 

 

Jornalista: Camilio de Sousa
Editór: Filomeno Martins

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!