Top

Autoridade Kovalima organiza sorumutu aberta kona-ba estatutu rai iha aldeia Lokeu

Prezidente Autoridade Munisípiu Kovalima Miguel Armada Cardoso halo dialogu ho komunidade Lokeu.Foto Espesial.

KOVALIMA, 07 Outubru 2026 (TATOLI) – Autoridade Munisípiu Kovalima (AMC) organiza soromutu aberta ho reklamante na’in ba rai, komunidade afetada na’in 35, Xefe Suku Debos ho Konsellu Suku, Xefe Aldeia Lo’o Keu, Busa Kukun no Tali-oan, lia-na’in, juventude, inteletuál no na’in ba rai, hodi diskute estatutu rai no buka solusaun ne’ebé tuir lei no respeita direitu propriedade.

Soromutu ne’e realiza bazeia ba orientasaun hosi Prezidente Autoridade Munisípiu Covalima (PAM), Miguel Armada Cardoso no  Gabinete Apoiu Tékniku, iha 30 Setembru 2026, atu halo enkontru ho parte sira ne’ebé iha interese no envolvimentu direta iha asuntu rai refere.

Miguel Armada Cardoso hateten katak soromutu ne’e importante atu loke espasu diálogu entre Autoridade, lideransa komunitária, na’in ba rai no komunidade afetada, hodi hetan konkordánsia kona-ba kontinuasaun atividade iha área refere.

Nia esplika katak komunidade antes ne’e oferese rai atu uza ba abertura estrada tanba konsidera nia benefísiu ba komunidade no atividade abertura estrada envolve partisipasaun hosi Autoridade Munisípiu, lideransa komunitária, sivíl no militár, veteranu no funsionáriu.

“Dalan ida ne’e dalan antigu ne’ebé komunidade rasik halo pedidu. Ita loke hamutuk ho lideransa komunitária, sivíl no militár, veteranu no funsionáriu tomak. Ita hetan ona konkordánsia hosi komunidade atu kontinua halo dalan ne’ebé ita mehi”, Autoridade Kovalima hateten iha Busakukun.

Iha soromutu ne’e, reprezentante komunidade Marcelino da Silva hateten katak komunidade prontu atu oferese rai ba Estadu atu loke estrada tanba konsidera nia benefísiu ba povu, maibé husu atu konsidera kondisaun rai, to’os, lisan no bee-matan lulik iha área refere.

“Estrada ne’e ami oferese ba Estadu atu loke tanba nia benefísiu ba komunidade. Maibé ami husu atu konsidera rai Lo’o Keu ne’ebé limitadu ona. Tenke konsidera mos komunidade nia to’os, lisan no bee-matan lulik sira”, nia hateten.

Marcelino husu parte relevante sira atu halo identifikasaun no ko’alia hamutuk ho komunidade antes halo desizaun kona-ba utilizasaun rai iha área refere.

Enkuantu, Diretór Terras no Propriedade, Carlos Caitano, hato’o esplikasaun kona-ba aspetu tékniku no legal relasiona ho direitu propriedade rai, inklui prosedimentu atu determina títularidade rai.

Lei Inan Artigu 54, define prinsipiu kona-ba direitu ba propriedade rai, enkuantu prosesu administrasaun no determina títularidade rai tenke hala’o tuir prosedimentu legal.

“Ministériu Justisa mak iha kompeténsia atu halo administrasaun ba asuntu rai. Antes atu fó títulu, tenke halo identifikasaun, verifikasaun, levantamentu dadus no ezame, atu asegura katak rai pedasuk ne’e livre hosi disputa”, Carlos Caitano esplika.

Nia mos hateten katak Lei Nú. 13/2017 foka ba prosesu atribui direitu propriedade ba rai, enkuantu Lei Nú. 8/2022 regula aspetu funsaun sosiál rai no mekanismu indemnizasaun ka kompensasaun bainhira rai privadu uza ba interese públiku.

Uza rai ba konstrusaun estrada, edifísiu públiku ka infraestrutura seluk bele afeta rai privadu, rai komunal, rai abandonadu ka rai Estadu, nune’e tenke konsidera direitu no interese hosi parte hotu.

Rai refere lokaliza iha área kilometru lima, hosi pontu inísiu Semea to’o pontu ikus iha Lo’o Keu Leten.

Soromutu aberta ne’e espera atu ajuda parte hotu iha komprensaun hamutuk no buka solusaun ba asuntu rai ne’ebé justu, tuir lei no respeita direitu propriedade no interese komunidade.

Notisia relevante:Kona-ba problema rai, SNC halo hela levantamentu dadus iha parte leste

Jornalista:Celestina Teles

Editor:Florencio Miranda Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!