Aplikante 11.391 vaga membru PNTL hahú submete ba prova kulturál

DILI, 08 Outubru 2027 (TATOLI)—Aplikante hamutuk 11.391 ba vaga membru Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), Kinta ne’e, submete ona ba prova kulturál.

Prova hahú iha tuku 07:00 dadeer ne’e iha edifísiu Komisaun Funsaun Públika iha Matadoru. Kandidatu husi Munisípiu Aileu mak tama uluk ba sala hodi tuir prova. Kandidatu balun tarde, maibé Komisaun tolera hodi admite sira tama bá sala.

Prova kulturál ne’e loke husi Segundu Komandante Jerál PNTL, Komisária Asistente Polísia Natercia akompaña husi Komisaun no Juri ba Rekrutamentu sira, Komisáriu ba Komisaun Antí-Korrupsaun, Rui Pereira dos Santos inklui ekipa Observadór no Fiskalizador ba Rekrutamentu Vaga Membru PNTL foun hanesan Fundasaun Mahein, Prezidensia Repúblika, Provedoria Direitu Umanu no Justisa (PDHJ), Parlamentu Nasionál no Ministériu Interiór.

“Ita-boot sira ohin hahú istória Polísia Nasionál Timor-Leste, ohin istória foun ba ita tanba bele ezame liuhusi sistema bazeia ba komputadór. Ita halo ho hanoin ida katak iha tempu kotuk la’o sidi oituan, tanba ne’e ita hakarak sidi sira ne’e atu labele repete tan,” Prezidente Komisaun no Juri ba Rekrutamentu Vaga Membru PNTL, Komisáriu Asistente Polísia José Soares, hato’o ba Jornalista sira hafoin serimónia abertura ba teste kulturál.

Notísia relevante : Kandidatu 11.391 membru PNTL sei tuir teste iha loron 08 Outubru

Nia dehan, Komisaun halo prosesu reverifikasaun dokumentu ho sistema komputadór. Nune’e, tuir loloos prova kulturál ne’e halo iha loron 22 Setembru, maibé iha kuadru legál balun tenke ajusta ba barreira valór kandidu sira atu liu iha teste. Antes ne’e iha despaisu ministeriál númeru 39/2026 fó valór mínimu kandidatu ida atu liu prova kulturál ne’e tenke to’o 70.

Tanba ne’e, Komisaun haree artigu ne’e no rona Komisaun Funsaun Públiku no Ministériu Edukasaun (ME), ho nune’e propoin valór mínimu 67 ba prova kulturál.

“Sira ne’ebé mak la liu valór, automátikamente eleminadu husi lista. Hanesan ita haree kuandu kandidatu sira tuir ezame minutu 30, sira tun mai haree mesak sira-nia rezultadu iha ekra, ne’ebé ita-boot sira haree oinsá taka-an ka nakloke, ne’e transparánsia laiha indivíduu mak halimar, iha sistema record hela. Ita halo tuir de’it lei,” nia akresenta.

ME no PNTL prepara matéria

ME no PNTL rasik mak prepara matéria ba prova kulturál kompostu husi istória, matemátika, jeografia, tetun, portugés ho Konstitusaun, ho pergunta hamutuk 80.

“Husi ne’e hakarak hatudu buat ne’ebé di’ak lori satisfasaun ba povu. Rezultadu husi Funsaun Públika ne’e mak Komisaun Rekrutamentu imprime sei públika iha kada Eskudra no Komandu Munisípiu sira. Komisaun sei fóp kandidatu sira atu haree sira-nia naran durante loron-lima nia laran,” Prezidente Komisaun hato’o.

Depoizde kandidatu sira tuir tiha prova kulturál, ba hirak ne’ebé liu faze teste psikolojia ne’e kandidatu molok ne’e tuir ona.

“Rezultadu ne’e iha GNR nia liman, ida-ne’e mak ami sei taka sai. Husi Polísia nia liman ami sei la simu. Sira bele pasa iha prova kulturál mas sira-nia naran la mosu iha rezultadu prova psikolojia ninian, sira elemina,” nia tenik.

Komisáriu José hateten, ba hirak ne’ebé konfirmadu pasa ona iha teste kulturál ne’e, Komisaun sei foti husi valór kandidatu ne’ebé atinje 100, 75 to’o 67.

“Ita sei fahe balun bá munisípiu ida nia vaga ne’e hira. Nia haree prova psikolojia nia la priense ita foti rezerva husi Aileu mak taka tuir valór ne’ebé mak iha,” nia katak.

Vaga ba Membru PNTL foun 2026 ne’e hamutuk 750 no Komisaun sei rezerva ema na’in-250 ne’e ba hirak ne’ebé mak liu ona iha teste psikolojia, maibé atu koloka sira ba lista ne’e tenke haree proporsionalidade lista husi munisípiu idaidak.

Sistema eletróniku atu garante transparánsia

Nune’e mós, Prezidente interinu Komisaun Funsaun Públika, Komisária Anita Tavares Ribeiro de Jesus, hateten, sistema ne’e la’ós foin mak utiliza maibé utiliza kleur ona. Ida-ne’e foin dahuluk PNTL uza iha rekrutamentu atu garante transparánsia, efisiente no efikásia ba prosesu sira.

“Ita iha 200 komputadór, ida-ne’e ami iha ho ami-nia tékniku apropriadu sistema ida-ne’e, ami utiliza ona iha tinan 2019. Ema sira iha ne’e ami garatidu prosesu ne’e halo ona antes ne’e ema 3.000 mas la’o di’ak ho transparante,” nia dehan.

Nune’e, Komisária garante teste ho sistema ne’e sei ho transparante no sei hetan kandidatu kualifikadu hodi bele serbí nasaun no povu.

Laiha nepotizmu

Iha fatin hanesan Komisáriu CAC, Rui Pereira dos Santos, hateten, prezensa CAC hodi apoiu iha prosesu tomak rekrutamentu.

“Ohin ita-boot sira haree, nepotizmu CAC hetan ona, kuandu buat sira ne’e mosu entaun CAC halo nia serbisu. durante prosesu teste ne’e CAC sei tau-matan to’o hotu,” nia reforsa.

Fundasaun Mahein apresia ho modelu foun

Aleinde ne’e, Diretór Ezekutivu Fundasaun Mahein, Nelson Belo, nota katak bainhira utiliza sistema elektrónika ne’e hahú ona númeru dijitál, hahú introdús prosesu sira ba selesaun ne’ebá mak iha.

“PNTL hahú ona, talves iha Funsaun Públika ne’e dalabarak ona, maibé ida-ne’e hahú primeiru, hahu di’ak ida-ne’ebé mak tuir ita haree, entaun hakarak kongratula ba instituisaun ne’ebé mak iha kooperasaun hamutuk ho Funsaun Públika halo ida-ne’e,” nia tenik.

Diretór dehan, ho teste bazeia ba elektrónika ne’e bele garante prosesu selesaun la’o ho  transparante.

“Prosesu eletróniku la haree ba sé mak sé, sé mak liga sé, maibé ida-ne’e teste duni nia abilidade, nia kapasidade ba komprensaun sira ne’ebé mak iha. Se la pasa ita bele bolu ona sistema eleminativu no ida-ne’e bele esplika mai ita katak irregularidade sira ne’ebé akontese iha rekrutamentu ka prosesu sira dahuluk sai referénsia. Ita to’o iha agora hahú transparánsia iha akontabilidade ne’ebé mak di’ak,” nia hato’o.

Fundasaun Mahein husu atu instuisaun hotu tenke halo tuir modelu teste ne’ebé mak PNTL halo ona.

“Fundasaun Mahein garante transpáransia iha rekrutamentu ida-ne’e. Prosesu dijitalizasaun la’ós garante pursentu 100 maibé ne’e transparante,” Diretór tenik.

Prrova kulturál ne’ebé halo ho komputadór iha sala teste Komisaun Funsaun Públika ne’e la’o minutu 20 no kandidatu sira haree kedan sira-nia rezultadu teste iha ekraum ne’ebé monta ona.

Jornalista        : Natalino Costa

Editora            : Julia Chatarina