Top

Loron nasionál liberdade imprensa, SEKOMS husu jornalista hato’o lia-loos ba públiku

Balibo Five. Imajen/Espesial

DILI, 12 Outubru 2026 (TATOLI)—Sekretáriu Estadu Komunukasaun Sosiál, Expedito Dias Ximenes, solisita ba jornalista sira hotu atu mantein prinsípiu jornalizmu hodi hato’o lia-loos ba públiku iha selebrasaun loron nasionál liberdade imprensa ba da-IV ne’ebé Timor-Leste selebra kada 16 Outubru.

Notísia Relevante: PN aprova 16 outubru sai loron nasionál Liberdade Imprensa

Nia husu ba jornalista sira nafatin kaer prinsípiu báziku ne’ebé regula hela iha kódigu étika jurnalístiku katak sira iha liberdade halo kobertura no hakerek notísia maibé ita mós tenke iha responsabilidade ba ida-idak nia servisu loro-loron nian.

“Mídia nu’udar fonte informasaun entre Governu no povu, ne’ebé hametin ka fortifika ita-nia demokrásia iha Timor-Leste,” Sekretáriu Estadu ne’e relata ba jornalista sira iha Tower Fatuhada, ohin.

Entretantu, nia dehan, ho prezensa artifisiál intelijénsia (AI) labele troka fali servisu jornalista nian maibé nia bele kompleta de’it no eleva liután jornalista sira-nia nia kualidade produtu, tanba se jornalista ida mak depende liu ba AI mak sei labele dezenvolve ho di’ak.

“Ita mak sai hanesan mensajeiru tenke hato’o ita-nia mensajen ne’ebé loos atu labele mosu dúvida iha públiku, ho nune’e ita tenke komprova ho faktus la’ós tuir rumór sira de’it,” nia dehan.

Programa no atividade loron liberdade imprensa

Aleinde ne’e, governante ne’e mós apelu ba mídia-na’in no jornalista sira katak Konsellu Imprensa (KI) no SEKOMS diskute hela atividade ba selebrasaun loron nasionál liberdade imprensa ba da-haat ne’ebé akontese iha 16 fulan-Outobru.

Iha selebrasaun ne’e, SEKOMS sei organiza marsa husi Palásiu Governu to’o iha Sentru Konvensaun Dili (CCD, sigla portugés) Kaikoli, sei iha programa meet the press ne’ebé sei konvida fonte ofisiál Primeiru-Ministru no Prezidente Repúblika.

“Ami ho KI prepara hela maneira oinsá mak atu kovida fonte prinsipál na’in-rua ne’e ba iha atividade loron nasionál liberdade imprensa nian,” nia dehan.

PN aprova loron nasionál Liberdade imprensa

Anets ne’e, Parlamentu Nasionál (PN), tersa (24 Maiu 2022) ne’e, aprova projetu rezolusaun Parlamentu Nasionál númeru 95/V(4a)-institui loron Nasionál Liberdade Imprensa iha 16 outubru, nune’e kada tinan bele selebra.

“Rezultadu votasaun a-favór 49, kontra no abstensaun 0, nune’e projetu rezolusaun Parlamentu Nasionál númeru 95/V(4a)-kona-ba loron Nasionál Liberdade Imprensa aprovadu,” Prezidente Parlamentu Nasionál, Aniceto Longuinhos Guterres Lopes, deklara liuhosi reuniaun plenária Parlamentu Nasionál.

Komemorasaun ne’e hodi fó rekoñesimentu ba jornalista estranjeiru sira-ne’ebé mate iha tempu okupasaun Indonézia ne’ebé halo servisu iha órgaun komunikasaun sosiál oioin hodi fó sai kauza Timor-Leste to’o hetan auto-determinasaun ka ukun rasik an, no liberdade imprensa ba órgaun komunikasaun sosiál, direitu informasaun livre asegura informasaun ne’ebé hatuur ona iha konstituisaun.

Timor-Leste mós hetan indise liberdade imprensa iha nasaun Sudeste Asiátiku di’akliu garante liberdade imprensa, liberdade espresaun no direitu informasaun, tanba ne’e Parlamentu Nasionál institui 16 outubru kada tinan hodi bele komemora loron nasionál ba Liberdade Imprensa.

PN rekomenda ba Governu, iha 16 outubru kada tinan atu promove asaun kampaña informasaun no sensivilizasaun ba importansia liberdade imprensa.

PN apela ba órgaun komunikasaun sosiál, jornalista, Conselho Imprensa de Timor-Leste hodi hili instituisaun ensinu superiór asosia hola parte iha komemorasaun refere ba promotór ativu liberdade imprensa no direitu informasaun.

Governu ofisializa lansa loron nasionál Liberdade Imprensa iha Balibo

Nune’e mós, antes ne’e, Governu liuhujsi Vise-Ministru Administrasaun Estatál, Lino de Jesus Torrezão, domingu (16 Outubru 2022) ne’e, ofisializa ona loron nasionál Liberdade Imprensa iha Postu Administrativu Balibo, Munisípiu Bobonaro iha ámbitu komemorasaun trajédia Balibo Five ba da-47.

Atividade ne’e lansa no liuhusi serimónia husik manu Pombu mutin 16 semo livre, signifika atu semo iha Lelehan aas hodi fo Liberdade ba ema hotu iha direitu atu hato’o nia espresaun no opiniaun ba públiku.

Lansamentu ne’e bazea ba aprovasaun projetu rezolusaun Parlamentu Naisionál númeru 95/V(4a) ne’ebé aprezenta hosi Konsellu Imprensa, nune’e institui loron nasionál Liberdade Imprensa iha loron 16 fulan-Outubru nune’e kada tinan selebra.

Iha loron ne’e mós tranforma ona Balibo sai sidade Liberdade, ne’ebé kada tinan la’ós Konsellu Imprensa no Sentru Nasionál Chega, Institutu Públiku (CNC, I.P sigla Portugues) mak organiza de’it, maibé autoridade munisípiu Bobonaro inklui komunidade hotu bele komemora.

Prezidente Konsellu Imprensa, Virgílio da Silva Guterres ‘Lamukan’, reforsa Balibo sai hanesan fatin ba espresaun polítika no diferensa polítika liuhosi monumentu integrasaun ne’ebé sai hanesan sasin ba liberdade espresaun oinsá atu determina destinu povu no rai Timor-Leste.

“Ohin ita hamutuk iha-ne’e atu hahí no hanai jornalista na’in-lima ne’e tanba ema rai seluk ho liberdade tomak determina sira-nia vida tomak atu saran-aan ba soi liberdade ne’ebé ke ohin ita hetan, ohin ita mai iha-ne’e atu tane-aas liberdade hodi garante sidadaun hotu-hotu iha rai ida-ne’e nia liberdade tenke garantidu,” nia dehan.

Jornalista na’in-lima (5) ne’ebé mate iha trajédia “Balibo Five” ne’e mak hanesan; Greg Shackleton (reportér) ho idade 29, Tony Stewart (gravadór lian) ho idade 21, Gary Cunningham (cameraman) hosi mídia HSV-7 (Seven Network) Melbourne ho idade 27, Brian Peters (camera man) ho idade 26 no Malcolm Rennie (reportér) hosi mídia TCN-9 (Nine Network) Sydney ho idade 29.

Notísia Relevante: Governu ofisializa lansa loron nasionál Liberdade Imprensa iha Balibo

Jormalista : Alexandra da Costa

Editór         : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!