Governu, STAE, CNE no PNTL hala’o reuniaun téknika kona-ba Eleisaun Prezidensiál 2027

DILI, 13 Outubru 2026 (TATOLI)—Governu liuhusi Ministériu Administrasaun Estatál (MAE), Sekretariadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE), Komisaun Nasionál Eleisaun (CNE-sigla portugeza) no Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), hala’o reuniaun téknika iha Akademia PNTL, Komoro, Dili, Tersa ne’e, atu koordena preparasaun no planu seguransa ba Eleisaun Prezidensiál 2027.
Vise-Ministru Administrasaun Estatál, Jacinto Rigoberto, hateten katak reuniaun ne’e importante atu identifika nesesidade, risku no medida sira-ne’ebé presiza prepara molok realiza eleisaun.

“Ohin ita hala’o reuniaun téknika entre STAE no PNTL iha ámbitu preparasaun ba Eleisaun Prezidensiál 2027,” nia dehan.
Rigoberto esplika katak organizasaun eleisaun la’ós de’it responsabilidade STAE, maibé presiza apoiu hosi instituisaun seguransa atu garante prosesu eleisaun la’o ho orden, seguru no di’ak.
“Bainhira tama ona períodu eleisaun, instituisaun sira-ne’ebé envolve diretamente iha prosesu ne’e mak, primeiru, STAE, tanba nia nu’udár sekretariadu tékniku ne’ebé responsável ba organizasaun eleisaun. Maibé, atu garante prosesu ne’e la’o ho di’ak, ita presiza mós seguransa. Tanba ne’e, STAE hamutuk ho Komandu Jerál PNTL inisiá enkontru ne’e atu haforsa koordenasaun,” nia esplika.

Entretantu, Diretora-Jerál STAE, Dulce Guterres Júnior, hateten katak koordenasaun no kooperasaun entre STAE, CNE no PNTL sei ajuda atu determina medida sira-ne’ebé apropriada ba realizasaun Eleisaun Prezidensiál 2027.
Nia hatutan katak STAE kontinua hala’o prosesu resensiamentu eleitorál no atualizasaun baze dadus, nune’e autoridade seguransa no autoridade administrativu sira iha munisípiu presiza kontinua fó informasaun ba sidadaun sira atu halo resensiamentu ka atualiza sira-nia dadus eleitorál.
Dulce mós subliña katak preparasaun ba seguransa presiza konsidera kolokasaun membru PNTL bá sentru no estasaun votasaun sira iha postu administrativu no munisípiu.
“Ita hein katak STAE no PNTL prepara an ho di’ak, inklui koloka membru sira iha sentru no estasaun votasaun, atu garante seguransa iha prosesu eleisaun,” nia dehan.
PNTL prepara rekursu umanu no ekipamentu
Aleinde ne’e, Komandante Operasaun PNTL, Komisáriu Asistente Armando Monteiro, hateten katak enkontru ne’e foka ba preparasaun seguransa, inklui levantamentu rekursu umanu, ekipamentu no risku sira-ne’ebé bele mosu durante prosesu eleisaun.
Tuir nia, levantamentu ne’e importante atu determina nesesidade no prepara membru PNTL sira atu hala’o kna’ar ho responsabilidade.
“Dahuluk, ita halo levantamentu dadus, liuliu kona-ba rekursu umanu no ekipamentu, inklui risku sira. Kona-ba rekursu umanu, ita prepara membru sira atu iha koñesimentu no kapasidade nesesária ba seguransa iha eleisaun tuirmai,” Armando Monteiro tenik.
Nia hatutan katak PNTL kontinua haforsa formasaun ba membru sira atu hasa’e kapasidade no koñesimentu iha área seguransa eleitorál.
“Esforsu no preparasaun liuhusi formasaun atinje ona 75%. Ho rekrutamentu foun, ita hein bele haforsa tan kapasidade PNTL,” nia afirma.
Komandante ne’e apela mós ba membru PNTL hotu atu hatudu disiplina, profisionalizmu, neutralidade no imparsialidade durante formasaun no implementasaun kna’ar, atubele garante seguransa ba Eleisaun Prezidensiál 2027, eleisaun ba Kámara Munisipál no Eleisaun Parlamentár.
STAE rejista no atualiza dadus eleitór liu 900.000
Tuir dadus ne’ebé STAE aprezenta, baze dadus resensiamentu eleitorál rejista hamutuk eleitór 919.357, kompostu hosi feto na’in-441.691 no mane na’in-477.666.
Hosi totál ne’e, eleitór na’in-341.952 atualiza ona sira-nia dadus, kompostu hosi feto na’in-173.096 no mane na’in-168.856.
Enkuantu, dadus ne’ebé seidauk atualiza hamutuk 577.405 kompostu husi feto na’in-268.595 no mane na’in-308.810.
STAE rejista mós eleitór foun na’in-54.310, kompostu hosi feto na’in-26.859 no mane na’in-27.451. Totál eleitór foun no eleitór sira ne’ebé atualiza ona sira-nia dadus hamutuk 396.262 kompostu husi feto na’in-199.955 no mane na’in-196.307.
Kontekstu
Preparasaun ba Eleisaun Prezidensiál 2027 kontinua liuhusi koordenasaun entre instituisaun eleitorál, Governu no autoridade seguransa, inklui prosesu resensiamentu eleitorál no atualizasaun baze dadus.
Iha 07 Outubru 2026, TATOLI relata katak STAE hahú hala’o resensiamentu eleitorál iha postu administrativu 69 iha territóriu nasionál, nu’udár parte hosi preparasaun ba eleisaun tuirmai. Lee notísia relevante: STAE hahú halo resensiamentu eleitorál iha postu 69 iha territóriu.
Antes ne’e, iha 19 Janeiru 2026, STAE mós aprezenta pontu prinsipál sira iha preparasaun ba Eleisaun Prezidensiál 2027, inklui atualizasaun dadus eleitór, identifikasaun sentru votasaun, armonizasaun enkuadramentu legál no preparasaun materiál lojístiku. Lee mós: Preparasaun Eleisaun Prezidensiál 2027, STAE asegura pontu haat.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

