Semana rua ona Postu Saúde Kaikasa Bu’u enfrenta falta bee-moos

VIKEKE, 19 Outubru 2026 (TATOLI)–Postu Saúde Kaikasa Bu’u, iha Suku Babulu, Postu Administrativu Uatulari, Munisípiu Vikeke, enfrenta falta bee-moos durante kuaze semana rua ona, hafoin Eletrisidade Timor-Leste, Empreza Públika (EDTL, E.P.), tesi liña eletrisidade ne’ebé fornese enerjia ba bomba bee.
Situasaun ne’e obriga pesoál saúde sira kuru bee iha fatin dook hodi asegura atendimentu ba pasiente sira.
Responsável Postu Saúde Kaikasa Bu’u, Médika Agripina Freitas, hateten katak falta bee-moos ne’e difikulta tebes servisu saúde loroloron, tanba presiza bee atu fase liman, hamoos kanek pasiente sira-nian no asegura ijiene iha sentru saúde.
“Iha ami-nia postu saúde, loroloron ami fó atendimentu ba komunidade ne’ebé moras. Maibé, bee-moos laiha. Bainhira komunidade mai atu uza sentru saúde, inklui ba haris-fatin, bee-moos laiha. Bainhira pasiente sira iha kanek no presiza hamoos, ami mós laiha bee atu fase,” Agripina Freitas hateten ba TATOLI, I.P., iha Suku Babulu, Segunda ne’e.
Nia esplika katak bee-moos nu’udár nesesidade importante ba servisu saúde, liuliu pesoál saúde sira bele uza atu fase liman molok no hafoin fó atendimentu ba pasiente, hamoos ekipamentu no mantein limpeza iha sentru saúde.
Agripina hateten katak Postu Saúde Kaikasa Bu’u hahú asesu ba bee-moos iha 2018, maibé iha 2026 ne’e, EDTL tesi liña eletrisidade ne’ebé liga ba sistema bomba bee, tanba liña referida seidauk rejistada.
“Bee-moos ne’e importante tebes ba ami-nia servisu. Agora bee laiha, ami sente difikuldade boot. Bee-moos ne’e hahú tama ba postu saúde iha 2018, maibé iha 2026 ne’e EDTL tesi liña eletrisidade ne’ebé liga ba bomba bee, nune’e bee labele kanaliza mai postu saúde,” nia haktuir.
Nia hatutan katak nia informa ona problema ne’e ba Autoridade Suku Babulu, ne’ebé hato’o ona ba EDTL, maibé to’o agora, liña eletrisidade seidauk liga filafali.
Atu kontinua fó atendimentu ba komunidade, pesoál saúde sira tenke kuru bee rasik iha fatin ida-ne’ebé distánsia besik metru 700 husi postu saúde.
“Kuaze semana rua ona, ami kuru rasik bee hodi lori mai tau iha postu saúde. Bainhira bee ne’e hotu, ami tenke kuru tan molok kontinua halo atendimentu ba komunidade. Tanba ne’e, ami husu ba EDTL atu liga filafali liña eletrisidade ne’e, atu ami bele uza bee-moos no hala’o servisu saúde ho di’ak,” Agrefina husu.
Postu Saúde Kaikasa Bu’u iha pesoál saúde na’in-haat, kompostu husi médiku ida, parteira ida, enfermeira ida no asistente enfermeiru ida.
Xefe suku konfirma problema
Xefe Suku Babulu, Mário Trindade, konfirma katak postu saúde no komunidade enfrenta difikuldade asesu ba bee-moos tanba sistema distribuisaun bee depende ba bomba ne’ebé presiza eletrisidade atu funsiona.
Nia lamenta katak liña eletrisidade ne’ebé liga ba bomba bee ne’e hetan ona korte, no tuir nia, autoridade suku la simu informasaun antes ekipamentu ne’e hetan korte.
“Liña eletrisidade EDTL nian ne’e sira tesi tiha, maibé la fó hatene uluk ba ami autoridade suku. Ha’u informa ona ba EDTL iha Munisípiu Vikeke, maibé sira husu ami atu rejista uluk mak bele liga filafali. To’o agora, ami seidauk halo rejistrasaun ne’e tanba prosesu ne’e naruk,” Mário Trindade hateten.
Nia husu ba EDTL no autoridade relevante sira atu buka solusaun lalais, atu komunidade no instituisaun públika sira, inklui postu saúde, bele asesu filafali ba bee-moos.
EDTL husu atu rejista liña eletrisidade
Koordenadór EDTL, E.P., iha Munisípiu Vikeke, Eduardo Ximenes, konfirma katak liña eletrisidade ne’ebé liga ba bomba bee ne’e hetan korte tanba seidauk rejista iha EDTL.
Nia esplika katak atu liga filafali liña eletrisidade ne’e, parte ne’ebé uza sistema referidu tenke kumpre uluk prosesu rejistasaun iha EDTL Munisípiu Vikeke.
“Loos, razaun ne’ebé ami tesi liña eletrisidade ne’e tanba kontadór ne’ebé instala iha bee-matan seidauk rejistadu. Tanba ne’e, ami tesi liña ne’e. Atu halo ligasaun filafali, sira tenke mai rejista uluk,” Eduardo Ximenes afirma.
Konteksu
Iha notísia ne’ebé TATOLI publika iha 14 Outubru 2026, komunidade Suku Babulu lamenta desizaun EDTL nian atu tesi liña eletrisidade ne’ebé fornese enerjia ba bomba distribuisaun bee. Interupsaun ne’e afeta asesu ba bee-moos ba komunidade no instituisaun públika sira, inklui eskola no postu saúde.
Iha notísia ne’e, reprezentante komunidade no xefe suku husu atu liga filafali liña eletrisidade ne’e lalais, enkuantu EDTL esplika katak liña refere seidauk rejista. EDTL hateten katak ligasaun bele halo filafali depoizde utilizadór sira kumpre prosesu rejistasaun.
Lee notísia relevante: Abitante Babulu lamenta EDTL tesi liña eletrisidade ne’ebé fornese enerjia ba bomba bee.
Jornalista: Vitorino Lopes da Costa
Editór: Xisto Freitas da Piedade

