Top

In memoriam: Ohin, martír na’in-ualu mate iha Bobokase tanba milísia mak oho

Autoridade RAEOA, hamutuk ho Konsellu Veteranu Oekusi no família martír sira, kinta ohin selebra masakre Bobokase ba dala- 27, liuhusi misa, sunu lilin no kari ai-funan ho tema, ‘imi-nia sakrifisiu mak liberta pátria’, ne’ebé hala’o iha aldeia aldeia Bihala suku Bobokase sub-rejiaun Pante Makasar. Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

OEKUSI, 22 Outubru 2026 (TATOLI) – Ohin memória kruel no sangrante ida iha kalendáriu no istória Timor-Leste nian bainhira refleta ba pasadu tanba iha loron ne’e forsa manutensaun ba pás – INTERFET (Forsa Internasionál Timor Lorosa’e) sama ain iha Oekusi-Ambeno, hafoin sira-nia prezensa iha Dili iha loron 20 Setembru 1999, maibé milísia nafatin oho timoroan sira.

Iha rai-ketan, iha loron 22 Outubru 1999, entre sakrifísiu, abnegasaun no esperansa, iha marjen prezensa multinasionál ne’e, ‘liman-kro’at sívil’ – milísia sira nafatin halo operasaun namanas ho barbariedade no hamate ema na’in ualu (8) iha Suku Bobokase, Sub-rejiaun Pante Makasar.

Autoridade RAEOA, hamutuk ho Konsellu Veteranu Oekusi no família martír sira, kinta ohin selebra masakre Bobokase ba dala- 27, liuhusi misa, sunu lilin no kari ai-funan ho tema, ‘imi-nia sakrifisiu mak liberta pátria’, ne’ebé hala’o iha aldeia aldeia Bihala suku Bobokase sub-rejiaun Pante Makasar. Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

Saudozu no martír sira-ne’e nia isin, ruin no raan ‘nakfila’ ona ba ukun rasik aan. Sira-nia vida hakotu ona ‘korrente’ okupasaun. Nune’e, atu labele lakon iha kbiit silénsiu no haluhan nian, Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), hamutuk ho Konsellu Veteranu Oekusi no família martír sira, kinta ohin selebra masakre Bobokase ba dala-27, liuhusi misa, sunu lilin no kari ai-funan ho tema, ‘Imi-nia sakrifísiu mak liberta pátria’, ne’ebé hala’o iha aldeia Bihala suku Bobokase sub-rejiaun Pante Makasar – fatin ida saudozu no martír sira-nia vida lakon iha milísia sira-nia hahalok kruél.

Notísia relevante:Emosionál iha 1999, kontente ohin: Majór Craig konta fali misaun INTERFET iha Oekusi

Xefe Suku Bobokase, Tomas Nessi, esplika, martír na’in-ualu ne’ebé mate, iha loron hanesan no fatin mak ketak-ketak, tanba iha mumentu ne’e, INTERFET tuun ona iha Oekusi, no milísia sira atu halai ona nasaun viziña liuhusi suku Bobokase.

Autoridade RAEOA, hamutuk ho Konsellu Veteranu Oekusi no família martír sira, kinta ohin selebra masakre Bobokase ba dala- 27, liuhusi misa, sunu lilin no kari ai-funan ho tema, ‘imi-nia sakrifisiu mak liberta pátria’, ne’ebé hala’o iha aldeia aldeia Bihala suku Bobokase sub-rejiaun Pante Makasar. Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

Nia hateten, iha loron ne’e, ema na’in-ualu mate iha fatin la hanesan, ida mate iha Noeninen, ida mate iha Bimelo, ida mate iha Fatubijae, no na’in-tolu seluk mate iha Oélole, ida to’o Indonézia Baki-Tolan mak mate, tanba kaptura lori to’o sorin mak hamate iha loron 23 Outubru 1999.

“Ohin, ita hotu hanoin fila-fali sira-nia mate, ita sunu lilin no kari ai-funan ba sira, atu ita hetan nafatin dame pas atu kontinua sira-nia mehi ba rai ne’e nia di’ak ba futuru, ita hanesan mate restu nafatin reja ba sira, tanba sira mate la’os monu ho motor ka mate tanba moras, maibé mate atu liberta ita rai ba ukun rasik-an,” nia hateten iha selebrasaun loron Masakre Bobokase, ohin.

Notísia relevante:Alberto Soi: “Ha’u-nia raan nakfakar tuituir dalan”

Autoridade lokál, orgullu tanba kada tinan Governu liuhusi Autoridade RAEOA, autoridade seguransa no Konsellu-Veteranu Oekusi, hamutuk ho família martír sira, halo selebrasaun simples, nune’e bele hanoin nafatin martír sira-nia sakrifísiu.

“Ha’u rekomenda ba Autoridade RAEOA, tinan oin presiza hadi’a selebrasaun ne’e, tanba ne’e eventu nasionál, entaun autoridade presiza tau matan, atu promove mós atividade barak iha selebrasaun loron istória ne’e,” nia rekomenda.

Nafatin kria dame iha suku

Maritu de Araújo, nu’udar Xefe Gabinete, reprezenta Prezidente Autoridade RAEOA, konsidera Masakre Maquelab.

“Sira mak aas ua’in no brani hodi fó an tomak ba rai ida-ne’e, nia ukun rasik an, entaun ita hotu iha devér atu partisipa másimu hodi selebra sira-nia loron mate ohin, tanba ha’u hakarak husu ba jerasaun kontinuadór, nafatin kria dame iha suku, tanba rai ne’e ita manán ho ruin no raan, agora ita tenki respeita sira-nia mate, kontinua buka matenek, atu responde sira-nia mate ba rai ne’e,” nia apela.

Entretantu, martír na’in-ualu ne’ebé mate iha suku Bobokase mak hanesan, Francisco Anton, Marcelino Colo, Firmino Anton, Ambrosio Bobo, Maria A’u, Oscar F. da Costa, António Soares, Ano Queno (Balok).

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!