Governu-Star King Medical Center asina MoU hametin kooperasaun iha setór saúde

DILI, 28 Outubru 2026 (TATOLI)—Governu liuhusi Ministériu Saúde liuhusi Diresaun Jerál Planeamentu, Polítika, Kooperasaun no Dezenvolvimentu asina Memorandu Entendimentu (Memorandum of Understanding–MoU) ho Hospitál Privada Star King Medical Center (SK-MC), atu hametin kooperasaun iha setór saúde iha Timor-Leste.
Diretór Jerál Planeamentu, Polítika, Kooperasaun no Dezenvolvimentu, Florindo Gongaza, hateten serimónia asinatura MoU ida-ne’e hatudu kompromisu entre parte rua atu hametin kolaborasaun, promove oportunidade kooperasaun no kontribui ba hadi’a asesu no kualidade servisu saúde ba povu Timor-Leste, tuir área kooperasaun ne’ebé konkorda hamutuk.
“Ministeriu Saúde valoriza parseria ho Star King Medical Center nu’udar parte ida husi esforsu konjuntu atu apoia dezenvolvimentu sistema saúde nasionál iha Timor-Leste,” Florindu Gongaza hateten iha pájina ofisiál MS, ne’ebé TATOLI, asesu ohin.
Nia esplika, liuhusi akordu ne’e, parte rua kompromete an atu promove kolaborasaun tuir área sira ne’ebé konkorda hamutuk, ho objetivu atu kontribui ba hadi’a sistema prestasaun servisu saúde no garante katak povu Timor-Leste bele asesu servisu saúde ne’ebé di’ak liu.
“Ministériu Saúde kontínua fó importánsia ba parseria ho instituisaun relevante sira, inklui setór privadu, nu’udar dalan ida atu apoia esforsu Governu nian hodi dezenvolve sistema saúde nasionál ne’ebé forte no hadi’a kualidade servisu saúde ba komunidade,”Nia dehan.
Asina MoU ida-ne’e hetan akompaña husi Diretór Jerál Servisu Kooperativus iha Ministériu Saúde no mós funsionariu sira hotu.
Antes ne’e, Jerente Rekursu Umanu iha Ospitál Starking Medical Center, Marcu Ello, hateten hanesan ema hotu-hotu hatene katak Starking Medical Center, nu’udar ospitál privadu dahuluk ne’ebé mak hetan ona lisensa operasional husi Governu Timor-Leste.
“Ami halo ona opening iha dia 09 de Fevereiru, ami komesa ona ami atividade ba servisu ambulatóriu ba iha atendimentu nian. Agora daudaun ami komesa loke 24 oras ba atendimentu ba kualker sé de’it mak mai atu halo tratamentu saúde iha ne’e,” Jerente Rekursu Umanus iha Ospitál Starking Medical Center, Marcu Ello, hateten ba Jornalista sira iha nia kna’ar fatin, Kinta (09/04).
Ezemplu, nia dehan, Starking Medical Center iha sala emerjénsia loke oras 24 tanba iha ekipa ne’ebé mak atu bele atendimentu ba pasiente.
“Ami-nia ekipa halo turnu dadeer, meudia no kalan. Aumezmu tempu, ami mós iha espesilista kona-ba radilojia, ami atende mós servisu radiolojia nian liuliu kona ba MRI, CT-Scan nomós USG iha ona. Depois ami mós iha ona servisu ba laboratóriu no agora dadaun ami iha atendimentu normál hanesan baibain. Ami hein fila ami-nia espesilista mai, liu halo atendimentu ba moras laran sir- nian,” nia dehan
Entaun, planu sira tuir mai Starking Medical Center ne’e hala’o servisu bazeia ba planu ne’ebé mak apresenta ba Ministériu Saúde.
“Ida-ne’e etapa primeiru ba fulan hirak dahuluk ami hahú servisu ida-ne’e, bazeia ami-nia planu ne’ebé mak aprezenta ba Ministériu Saúde,” nia afirma.
Espesilista ne’e mak atu mai ne’e husu nasaun Amérika, hodi ajuda espesialista ne’ebé mak iha ona.
“Daudaun ne’e ita iha espesilista na’in-haat no husi númeru ne’e espesialista timoroan na’in-ida ba iha Kardiolojia no klínika nian ida. Restu ne’e Indonézia nian mak radilojista ida, Anastesia ida, Kardiolojista ida, no mós ba iha Sirujia jerál ida. Ami komesa prepara sira-nia dokumentu legál atu bele atende pasiente sira, balun hasai ona sira-nia foto iha imigrasaun atu permite sira atu bele halo sira-nia kna’ar,” nia esplika.
Kona-ba fasilidade iha Starking Medical Center ne’e sufisiente ona atu bele halo servisu nune’e mós hein orientasaun tuir mai, tanba sei iha kooperasaun ho Governu atu bele servisu hamutuk tanba fasilidade ne’e kompletu ona iha fatin.
“Misaun no vizaun ba ospitál ida-ne’e ho nia funsaun nia mak ba servisu terseiru nian, siginifika atu kompleta saida mak Governu durante falta, lakuna sira-ne’ebé mak Governu iha ami-nia objetivu atu komplementa. Objetivu prinsipál ne’e bele ona diminui transferénsia ka refere pasiente ba rai-li’ur,” nia haktuir.
Totál rekursu umanu ne’e hamutuk 112 inklui mós cleaner sira-ne’ebé mak tama iha dadus rekursu umanu nian. Ida-ne’e kompostu husi médiku jerál, infermeiru, anastesia laboratóriu, ho farmasista sira no mós tékniku raidigrafiku mós iha hotu ona.
“Ema 112 ne’e maioria ita rekruta timoroan. Einprinsipiu ita-nia objetivu atu hamenus mós dezempregu, entaun ita rekruta timoroan sira atu servisu iha rai ida hodi hamenus despregu. Ita iha de’it estranjeiru na’in neen, maibé iha doutóra ida-ne’e mós feto Timor-Leste nian. Ne’ebé mak seidauk hetan sidadaun nia kartaun sei seidauk estranjeiru ne’ebé agora daudaun ami sei iha na’in-neen,” nia relatá.
Ba iha baixane’e, daudaun ne’e Starking Medical Center sei hein enternista depois mós sei iha orientasaun husi Ministériu Saúde tanba Starking Medical Senter la bele la’o mesak.
“Fatin prontu atu baixa ba iha 60 kama ho nia klarifikasaun la hanesan, V-VIP, VIP, no mós klase ba populasaun sé de’it mak atu iha kbiit mai baixa iha ne’e fatin iha ona preparadu hotu ona. Ami hein de’it bainhira mak hahú depende ba ami-nia rekursu umanu kaundu to’o ona iha fatin ita hahú ona kordena atu servisu ne’e bele la’o,” nia dehan.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes

