UE avalia ambiente jerál ba eleisaun Prezidensiál 2027 iha TL

DILI, 28 Outubru 2026 (TATOLI)–Embaixadór Uniaun Europeia (UE) iha Timor-Leste, Thorsten Bargfried, hateten UE prepara hela misaun observasaun ba eleisaun prezidensiál ne’ebé sei hala’o iha fulan-Marsu 2027.
“Ha’u mai iha ne’e ho grupu peritu sira husi Europa tanba ami hetan konvite atu observa eleisaun prezidensiál sira iha fulan-Marsu, provavelmente, 2027,” Thorsten Bargfried hateten ba jornalista sira iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairru Pite, hafoin hasoru malu ho Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, ohin.
Nia informa, delegasaun UE iha Dili durante semana ida ka rua hodi ko’alia ho partidu polítiku sira, órgaun judisiáriu, sosiedade sivíl no reprezentante mídia sira.
“Objetivu prinsipál mak atu haree ba ambiente jerál ba eleisaun sira iha Timor-Leste. Ita observa tiha ona dala lima ka neen dezde 2002 eleisaun iha ne’e, no agora mak tempu para ita avalia hamutuk ho Timor-Leste kontestu eleisaun nian,” nia dehan.

Nia afirma, rezultadu avaliasaun sei aprezenta iha Bruxelas maibé jeralmente misaun iha enkontru sira-ne’ebé fó fuan no interesante tebes.
“Ami hetan trankuilidade husi Prezidente ohin kona-ba estabilidade nasaun nian no ida-ne’e sei permite hala’o eleisaun sira ho di’ak. Mensajen husi Prezidente mak Prezidente simu tebes Uniaun Europeia nu’udar parseiru iha eleisaun sira,” nia hateten.
Thorsten subliña, UE iha Timor-Leste dezde 2002 no sei kontinua fó konsellu kona-ba regra sira ba eleisaun.
“Ami iha ne’e dezde 2002 no Uniaun Europeia sei bele fó konsellu kona-ba regra sira ba eleisaun sira mós. Ami parseiru iha ne’e iha dezenvolvimentu no ami serbisu iha buat barak seluk, judisiáriu no floresta no dezenvolvimentu setór privadu nian mós,” nia hateten.
Kona-ba preparasaun misaun observasaun nian, Embaixadór esplika UE sei haruka ekipa durante fulan rua hahú husi Janeiru 2027.
“Ami sei haruka ekipa ida durante fulan rua hahú husi Janeiru hodi observa iha distritu hotu-hotu preparasaun ba eleisaun. La’ós iha loron eleisaun de’it. Sei iha ekipa ida ho ema na’in-50 ne’ebé sei mai durante fulan rua ka liu besik eleisaun. Ami halo hanesan iha 2022, nune’e sei iha rua iha distritu ida-idak. Sira sei ko’alia ho komisaun eleitorál, ho polísia no ho partidu sira no hotu-hotu,” nia esplika.
Nia hateten, atividade observasaun ba eleusaun prezidensiál ne’ebé sei akontese ha marsu 2027 ne’e sei kobre aspetu hotu-hotu
“Buat hotu-hotu. Rejistu, mídia, finansiamentu kampaña, judisiáriu, kontajen votu, votasaun iha loron votasaun, buat hotu, lejislasaun. Ida-ne’e maka dalan normál ne’ebé halo hanesan iha 2002 no depois sei iha rekomendasaun sira,” nia hateten.
Delegasaun ne’ebé hasoru malu ho Prezidente ohin kompostu husi ema na’in-hitu husi Bruxelas no Embaixadór rasik iha Dili.
Jornalista : Hortêncio Sanchez
Editór : Cancio Ximenes

