Top

Governu investe ona millaun $750 ba dezenvolvimentu infraestrutura dezde 2023

Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku (MPIE), Gastão de Sousa. Imajen /TATOLI

BOBONARU, 13 Novembru 2026 (TATOLI) – Governu Dasiak investe ona osan hamutuk millaun $750 millaun ba setór infraestrutura durante períodu Jullu 2023 to’o Novembru 2026, husi orsamentu totál millaun $1.031 ne’ebé aloka liuhusi Fundu Infraestrutura.

Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku, Gastão de Sousa, hatete katak husi montante orsamentu ne’e, Governu konsege ezekuta 72,7% hodi finansia projetu infraestrutura iha setór oioin, inklui bee, saneamentu, estrada, eletrisidade, edifísiu públiku no transporte.

Nia hato’o deklarasaun ne’e iha Programa Meet the Press ne’ebé organiza husi Sekretaria Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS) ba da-10, iha munisípiu Bobonaru, ne’ebé foka ba tópiku “Investimentu Nasionál no Infraestrutura iha Timor-Leste”.

Ministru ne’e esplika katak investimentu boot liu durante períodu ne’e destina ba konstrusaun no reabilitasaun estrada ho ponte, ne’ebé sai parte importante husi esforsu Governu atu hadi’a konesaun entre munisípiu no postu administrativu sira.

“Se ita haree ba Bobonaru, estrada iha postu administrativu sira kuaze Governu hahú ona implementa, falta de’it estrada husi Santa Krús, Maliana, sa’e bá Oe-Leu, ne’ebé kontratu seidauk iha. Estrada seluk kuaze iha ona kontratu no balun implementa hela”, nia dehan iha salaun Maria Tapó.

Notísia relevante: Korte millaun $60 husi Fundu Infraestrutura fó impaktu ba projetu 836

Gastão de Sousa salienta katak, ba estrada nasionál ne’ebé liga Dili ho kapitál munisípiu sira, kuaze iha ona kontratu no implementasaun kontinua hela.

“Se ita hare husi munisípiu, purezemplu Bobonaru ligadu hotu, Kovalima mak sei balun-balun, Likisá kuaze ligadu hotu, Aileu, Manatutu mós hanesan. Só iha Vikeke mak seidauk, trosu husi Vikeke bá Uatukarabau no mós Vikeke bá Lakluta liga mai Natarbora. Ha’u hanoin ida-ne’e de’it más sira seluk kuaze ligadu hotu. Ha’u dehan hanesan ne’e tanba kontratu iha hotu ona, maibé balun sei iha faze implementasaun”, nia realsa.

Governante ne’e reforsa kona-ba estrada liga husi munisípiu bá postu administrativu no estrada rejionál balun sei presiza hadi’a hodi dezenvolve ekonomia lokál.

“Infraestrutura ne’e importante tebes, tanba nia mak baze ba dezenvolvimentu nasionál no mós bele haforsa ekonomia lokál. Ita haree ezemplu ki’ik ida uluk kuandu eletrisidade laiha, estrada seidauk iha, iha dalan ibun sira ne’e laiha negosiu ki’ik sira ne’e, más kuandu ita loke estrada, eletrisidade iha ona, estrada ninin sira ne’e ema komesa fa’an ona”, nia dehan.

Gastão hatutan katak Governu mós sei kontinua rezolve nesesidade infraestrutura sira ne’e faze ba faze, tanba orsamentu tenke fahe mós ba setór prioritáriu seluk hanesan saúde, edukasaun, turizmu, agrikultura no irrigasaun.

Ba tinan 2027, nia akrexenta katak Governu sei fó prioridade ba konstrusaun infraestrutura iha setór saúde, edukasaun no seguransa, liuliu fasilidade ba Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL).

Governu prepara infraestrutura atu apoia Timor-Leste bainhira asume Prezidénsia ASEAN iha 2029 no Prezidénsia Komunidade País Ko’alia Lia-Portugés (CPLP) iha 2028.

Ministru ne’e esplika katak preparasaun ba eventu internasionál sira ne’e presiza infraestrutura ne’ebé adekuada, inklui sentru konvensaun iha Dili no fasilidade alojamentu ba reprezentante no delegasaun husi nasaun sira ne’ebé sei mai partisipa.

“Iha buat rua ne’e mak Timor-Leste sei asume, tanba ne’e mak infraestrutura importante nafatin, Governu tau osan para hadi’a”, nia dehan.

Iha parte seluk, Gastão de Sousa mós ko’alia kona-ba investimentu Governu ba dezenvolvimentu rekursu umanu liuhusi Fundu Dezenvolvimentu Kapitál Umanu (FDCH), liuliu Programa Bolsa Estudu ba timoroan sira.

Nia hatete katak orsamentu ba bolsa estudu ne’ebé Governu investe ona husi millaun $12 iha 2023, ba 2024 millaun $9,7, 2025 millaun $13,9 no 2026 millaun $18. Enkuantu, ba tinan 2027, Governu planeia aumenta tan orsamentu bolsa estudu to’o millaun $20.

Nune’e, Ministru Planeamentu no Investimentu apela ba estudante no jovem timoroan sira atu prepara-an no aumenta kapasidade akadémika hodi kompete iha prosesu selesaun bolsa estudu bazeia ba méritu ba área estratéjika sira iha setór sira hanesan justisa, saúde no ejeñaria.

“Justisa kada tinan ema na’in-50 bá Portugál. Bainhira fila mai sira-nia fatin iha tiha ona. Setór saúde mós hanesan, setór enjeñaria tanba agora fó prioridade ba dezenvolvimentu Kosta Súl, servisu hamutuk ho Ministeriu Petróleu para akomoda ita-nia oan sira ne’ebé bá estuda iha rai-li’ur, maibé tenke iha aproveitamentu ne’ebé di’ak hodi serbisu iha área ne’ebé Governu deside”, nia dehan.

Notísia relevante: DIT no IPB kontinua fasilita rekursu umanu hasa’e nível edukasaun iha rai-li’ur

Jornalista: Sergio da Cruz

Editora: Maria Auxiliadora

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!